انجمن اقتصاد کشاورزی ایران Agricultural Economics 2008-5524 مقالات آماده انتشار 2025 10 08 Drought Crisis Management in the Direh Plain Through the Cultivation of Alternative Rapeseed Varieties مدیریت بحران خشکسالی دشت دیره از طریق کشت ارقام جایگزین کلزا 730004 10.22034/iaes.2025.2061850.2127 FA زهره علی محمدی دانشجوی دکتری گروه اقتصادکشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران 0009-0008-9575-8418 فاطمه کرمی دانشجوی دکتری گروه اقتصادکشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران 0009-0002-5273-4826 سید حبیب اله موسوی دانشیار گروه اقتصادکشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران 0000-0002-6280-072X مهرداد باقری گروه اقتصاد و توسعه کشاورزی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران 0000-0003-1248-3401 Journal Article 2025 05 27 Water is a vital and increasingly scarce resource in agriculture, a challenge that has intensified in recent years due to declining rainfall. Efficient water resource management has therefore become essential for addressing sectoral constraints. Rapeseed cultivation has attracted growing attention owing to its relatively low water requirements and favorable agronomic characteristics. In particular, the adoption of improved agricultural practices and high-yielding varieties can significantly enhance rapeseed productivity.This study investigates drought crisis management through the cultivation of high-yielding rapeseed varieties under different water stress scenarios in the Direh Plain of Kermanshah Province. Data for the 2023 cropping season were collected through field visits to the Direh Agricultural Jihad Center in Gilan-e-Gharb County and interviews with local farmers. The results indicate that continued drought and reduced water availability are likely to shrink cropping patterns and decrease farmers' incomes. Modeling under various water stress scenarios suggests a shift in cropping patterns toward less water-intensive crops. Simulation and forecasting results further demonstrate that cultivating high-yielding rapeseed varieties such as Hayola and Trapper—can substantially reduce drought-related losses compared to current cropping practices. آب یکی از نهاده‌های حیاتی و ارزشمند در بخش کشاورزی است که همواره با محدودیت مواجه بوده و در سال‌های اخیر، به‌ویژه به‌دلیل کاهش بارندگی‌ها، این محدودیت شدت یافته است. بنابراین، مدیریت بهینه منابع آبی در کشاورزی می‌تواند راهکاری مؤثر برای غلبه بر بسیاری از چالش‌های این بخش باشد. در این میان، کشت کلزا به‌دلیل نیاز آبی کم و ویژگی‌های مطلوب زراعی، در سال‌های اخیر مورد توجه سیاست‌گذاران قرار گرفته است. به‌ویژه آن‌که با به‌کارگیری اصول به‌زراعی و به‌نژادی، مانند استفاده از ارقام پربازده، می‌توان عملکرد این محصول را به‌طور چشمگیری افزایش داد. مطالعه حاضر با هدف تحلیل مدیریت بحران خشکسالی از طریق کشت ارقام پربازده کلزا، با بهره‌گیری از سناریوهای مختلف تنش آبی، در دشت دیره استان کرمانشاه انجام شده است. داده‌های مورد نیاز از طریق مراجعه میدانی به مرکز جهاد کشاورزی بخش دیره شهرستان گیلان‌غرب و مصاحبه با بهره‌برداران برای سال زراعی ۱۴۰۲ گردآوری شده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که تداوم خشکسالی و کاهش منابع آبی در منطقه، منجر به انقباض الگوی کشت و کاهش درآمد کشاورزان خواهد شد. اعمال سناریوهای تنش آبی در مدل، حاکی از آن است که الگوی کشت منطقه به سمت محصولات کم‌آب‌بر تغییر یافته است. پیش‌بینی‌ها و شبیه‌سازی‌های انجام‌شده نیز نشان می‌دهد که کشت ارقام پربازده کلزا از جمله هایولا و تراپر، می‌تواند در مقایسه با وضعیت فعلی، تا حد زیادی از زیان‌های ناشی از خشکسالی جلوگیری کند.