بررسی الگوهای رفتاری مربوط پذیرش سیستم تجزیه تحلیل خطر در نقاط کنترل بحرانی در صنایع غذایی استان خراسان رضوی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد اقتصاد کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد

2 دانشجوی کارشناسی ارشد رشته اقتصاد کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد

3 استاد گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد

4 استادیار گروه صنایع غذایی، دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

در این مطالعه با توجه به اهمیت اصل سلامت در تولید و فرآوری محصول به بررسی الگوهای رفتاری صنایع غذایی در رابطه با پذیرش سیستم تجزیه تحلیل خطر در نقاط کنترل بحرانی با استفاده از الگوی لاجیت چندگانه پرداخته شده است. اطلاعات از طریق تکمیل 80 پرسشنامه از واحدهای تولیدی صنایع غذایی استان خراسان رضوی به روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌بندی شده در سال 1393 جمع‌آوری شد. نتایج حاصل از تخمین مدل لاجیت چندگانه نشان از تأثیر مثبت و معنی‌دار تجربه مدیریتی و استفاده از نوآوری و همچنین تأثیر منفی و معنی‌دار شاخص محدودیت فنی تولید و شاخص محدودیت‌های دانش فنی بر احتمال قرارگیری واحدها در گروه پذیرش کامل سیستم HACCP (اخذ گواهینامه و مستقر نمودن این سیستم) نسبت به گروه پایه (عدم پذیرش سیستم HACCP) می‌باشد. همچنین نتایج نشان از تأثیر مثبت و معنی‌دار تحصیلات مدیر و استفاده از نوآوری و تأثیر منفی و معنی‌دار شاخص محدودیت فنی تولید و شاخص محدودیت‌های دانش فنی بر احتمال قرارگیری واحدها در گروه پذیرش نسبی (مرحله تدوین طرح و مستندات و یا در حال استقرار سیستم HACCP) نسبت به گروه پایه می‌باشد. با توجه به یافته‌ها حمایت از واحدهای تولیدی کوچک مقیاس، برگزاری کلاس‌های ترویجی و الگو قرار دادن مدیران نمونه، شفاف‌سازی مزیت‌های استقرار سیستم HACCP و وضع قوانین منسجم و انعطاف‌پذیر با توجه به شرایط واحدهای تولیدی به برنامه-ریزان این عرصه پیشنهاد شد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


حمزه‌کلکناری، ه. (1393). بررسی الگوهای رفتاری مربوط به پذیرش سیستم HACCP در صنایع غذایی استان خراسان رضوی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، رشته اقتصاد کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد.

حمزه­کلکناری، ه.، قربانی، م.، وریدی، م.، شاهنوشی، ن. و سالاری، ر. (1393) تأثیر نظام­های انگیزشی بر پذیرش سیستم‌های ایمنی درصنایع غذایی استان خراسان رضوی. اولین کنگره بین­المللی کشاورزی سالم، تغذیه سالم، جامعه سالم، 30 بهمن و 1 اسفند، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران.

حمزه­کلکناری، ه.، قربانی، م.، وریدی، م.، شاهنوشی، ن. و فیوزی، ب. (1393) بررسی موانع استقرار سیستم تجزیه تحلیل خطر در نقاط کنترل بحرانی در واحدهای تولیدی شهر مشهد. کنفرانس ملی صنایع غذایی، 11 دی، دانشگاه آزاد تربت حیدریه.

قربانی، م.، کوچکی، ع.، لکزیان، ا.، تبرائی، م.، کهنسال، م. ر.، مطلبی، م.، شکری، ا. و ترشیزی، م. (1386) بازشناسی عوامل مؤثر بر سرمایه­گذاری کشاورزان استان خراسان رضوی در حفاظت خاک. مجله علوم و صنایع غذایی کشاورزی، ویژه­نامه اقتصاد و توسعه کشاورزی، 21 (2): 11-21.

فردوسی، ر.، قهرمان­زاده، م.، پیش­بهار، ا. و راحلی، ح. (1392) شناسایی عوامل مؤثر بر بهبود وصول مطالبات بانک کشاورزی شهرستان مراغه. فصلنامه پژوهش­ها و سیاست­های اقتصادی. 21 (67): 49-68.

Angelillo, I.F., Viggiani, N.M.A., Greco, R.M., and Rito, D. (2001) HACCP and food hygiene in hospital: Knowledge, attitudes, and practices of food services staff in Calabria, Italy. Infect. Cont. Hosp. Ep, 22: 1-7.

Azanza, M., and Zamora-Luna, M. (2005) Barriers of HACCP team members to guideline adherence. Food Control, 16: 15–22.

Bai, L., Ma, C.L., Yang, Y.S., Zhao, S.K., and Gong, S.L. (2007) Implementation of HACCP system in China:A survey of food enterprises involved. Food Control, 18(9):1108-1112.

Ball, B., Wilcock, A., and Aung, M. (2009)Factors influencing workers to follow food safety management systems in meat plants in Ontario, Canada. International Journal of Environmental Health Research, 19(3): 201-218.

Bas, M., Ersun, A.S., and Kıvanç, G. (2006) The evaluation of food hygiene knowledge, attitudes and practices of food handlers in food businesses in Turkey. Food Control, 17: 317-322.

Bas, M., Yuksel, M., and Cavusoglu, T. (2007) Difficulties and barriers for the implementing HACCP and food safety systems in food businesses in Turkey. Food Control, 18: 124–130.

Cobanoglu, F., Karaman, A.D., and Tunalioglu, R. (2013) Critical evaluation for adoption of food safety systems in the Turkish dairy and meat processing businesses. Journal of Agricultural Science and Technology. 15(1): 101-114.

Demet karaman, A., Cobanoglu, F., Tunalioglu. and Ova, G. (2012) Barriers and benefits of the implementation of food safety management systems among the Turkish dairy industry: A case study. Food Control, 25: 732-739.

Fernando, Y., Huang, N. g. and Yusoff, Y. (2014) Activities, motives and external factors influencing food safety management system adoption in Malaysia. Food Control, 41: 69-75.

Fielding, L., Ellis, L., Clayton, D., and Peters, A. (2011) An evaluation of process specific information resources, aimed at hazard analysis, in small and medium enterprises in food manufacturing. Food Control, 22(8): 1171-1177.

Gilling, S.J., Taylor, E.A., Kane, K., and Taylor, J.Z. (2001) Successful hazard analysis critical control point implementation in the United Kingdom: Understanding the barriers through the use of a behavioral adherence model. Journal of Food Protection, 64: 710–715.

Gomes-Neves, E., Araujo, A. C., Ramos, E. and Cardoso, C. F. (2007) Food handling: Comparative analysis of general knowledge and practice in three relevant groups in Portugal. Food Control, 18: 707-712.

Hausman, J.A. and D. McFadden. (1984) Specification tests for the multinomial logit model. Econometrical, 52: 1219-1240.

Heij, C., P. De. Boer, Ph. Hans Franses, T. Kloek, K. Herman and V. Dijk .(2004) Econometric methods with applications in business and economics, Oxford University, Press Inc., New York

Henson, S. (2002) Understanding barriers to the effective implementation of HACCP in the Ontario food processing sector. Available from :http://www.gov.on.ca

Herath, D., and Henson, S. (2010) Identification and quantification of barriers to HACCP implementation: Evidence from Ontario Food Processing sector. Agribusiness, 26(2): 265-279.

Jayasinghe-Mudalige, U.K., and Henson, S.(2007) Identifying economic incentives for Canadian red meat and poultry processing enterprises to adopt enhanced food safety controls. Food Control, 18(1): 1363-1371.

Jevsnik, M., Valentina, H. and Raspor, P. (2008) Food safety knowledge and practices among food handlers in Slovenia. Food Control, 19: 1107-1118.

Jin, S.,and Zhou, J. (2011) Adoption of food safety and quality standards by China’s agricultural cooperatives. Food Control, 22(2): 204-208.

Jin, S., Zhou, J. and Ye, J. (2008) Adoption of HACCP System in the Chinese Food Industry: A Comparative Analysis. Food Control, 19(8): 823-828.

Karalis, T., and Gupta, L. (2001) Microbiological status of Asian style perishable foods and their relation with procedural deficiencies in manufacture. Food Technology Australia, 53:184–188.

Long, J.S. (1997) Regression models for categorical and limited dependent variables, SAGE Publications, Inc. London EC2A 4PU, United Kingdom.

Macheka L., Manditsera F. A., Ngadze R. T., Juliet M., andNyanga L. K. (2013) Barriers, benefits and motivation factors for the implementation of food safety management system in the food sector in Harare Province, Zimbabwe. Food Control, 34: 126-131.

Maddala, G.S. (1983) Introduction to econometrics, Third Edition, Formerly of Ohio State University.

Maldonado-Siman, E.,Bai, L., Ramirez-Valverde, R., Gong, S., and Rodriguez-de Lara, R. (2014) Comparison of implementing HACCP systems of exporter Mexican and Chinese meat enterprises. 38: 109-115.

McFadden, D. (1974) Conditional logit analysis of qualitative choice behavior, Frontiers in Econometrics, Zarembka, P (ed.) New York: Academic Press, 105-142.

Panisello, P.J., and Quantick, P.C. (2001) Technical barriers to hazard analysis critical control points (HACCP). Food Control, 12: 165–173.

Roberts, R., and Sneed, J. (2003) Status of prerequisite and HACCP program implementation in Iowa restaurants. Food Protection Trends, 23: 808–816.

Taylor E.,and Kane K. (2005) Reducing the burden of HACCP on SMEs. Food Control, 16: 833–839.

Taylor, E. (2001) HACCP in small companies: benefit or burden? Food Control, 12(4): 217-222.

Taylor, E. 2008. A new method of HACCP for the catering and food service. Ind Food Control, 19(2):126-34.

Tokuc, B., Ekuklu, G., Berberoglu, U., Bilge, E., and Dedeler, H. (2008) Knowledge, attitudes and self-reported practice of food service staff regarding food hygiene in Edirne, Turkey. Food Control, 20: 565-568.

Tomasevic, I., Smigic, N., Dekic, I., Zaric, N., Tomic, N., Rajkovic, A., et al. (2013) Serbian meat industry: a survey on food safety management systems implementation. Food Control, 32: 25-30.

Untermann, F. (2014) Hazard appraisal and critical control point (HACCP). The overall concept. Encyclopedia of Food Microbiology (Second Edition). 125-132.

Vela, R.A., and Fernandez, J.M. (2003) Barriers for the developing and implementation of HACCP plans: Results from a Spanish regional survey. Food Control, 14: 333–337.

Violaris, Y., Bridges, O., and Bridges, J. (2008) Small businesses e big risks: Current status and future direction of HACCP in Cyprus. Food Control, 19(5): 439-448.

Walker, E., and Jones, N. (2002) An assessment of the value of documenting food safety in small and less developed catering businesses. Food Control, 13(4-5): 307-314.

Wallace, C.A. (2014) Food safety assurance systems: Hazard analysis and critical control point system (HACCP): Principles and practice. Encyclopedia of Food Safety, 4: 226-239.

Wilcock A., Ball B., and Fajumo A. (2010) Effective implementation of food safety initiatives: managers’, food safety coordinators’ and production workers’ perspectives. Food Control, 22: 27-33.

Yapp, C., and Fairman, R. (2006) Factors affecting food safety compliance within small and medium-sized enterprises: implications for regulatory and enforcement strategies. Food Control, 17(1): 42-51.

Zhou, J. (2009) Adoption of food safety and quality standards by China’s agricultural cooperatives: A way out of monitoring production practices of numerous small-scale farmers? Contributed Paper prepared for presentation at the International Association of Agricultural Economists Conference, Beijing, China, August 16-22, http://ageconsearch.umn.edu/bitstream/50293/2/371.pdf.