شناسایی مولفه‌های اثرگذار بر صادرات خرمای ایران به اتحادیه اروپا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد اقتصاد کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد

2 گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

صادرات کشاورزی نقش محوری در اعتلای اقتصاد اجتماعی از مسیر افزایش درآمد کشاورزی و کاهش فقر دارد. ایران همواره یکی از دو صادرکننده برتر خرما بوده است که با وجود افزایش سهم از بازار جهانی، با کاهش سهم صادراتی در بازار کشورهای اتحادیه اروپا به عنوان مهمترین مقصد صادراتی روبرو بوده است. از اینرو هدف پژوهش حاضر بررسی مولفه‌های اثرگذار بر صادرات خرمای ایران به 28 کشور اتحادیه اروپا در دوره زمانی 2001-2018 است. جهت دستیابی به هدف پژوهش از الگوی جاذبه و دو روش براوردی حداقل مربعات معمولی و درستنمایی شبه بیشینه پوآسن استفاده شده است. نتایج نشان داد که روش درستنمایی شبه بیشینه پوآسن روشی کاراتر در تحلیل مولفه‌های پیش‌بینی‌کننده صادرات ایران به اتحادیه اروپا است. بنابر نتایج، اندازه اقتصاد و تفاوت اقتصادی اثری مثبت و معنی‌دار بر صادرات خرمای ایران داشته است. در حالی‌که موانع و مقاومت‌های تجاری همانند فاصله، تحریم‌های اقتصادی و بحران غذا نقش اثری منفی بر صادرات نداشته‌اند. درنهایت این نتیجه بدست آمد که تخصصی شدن واردات خرما در کشورهای اتحادیه اروپا اثری فزاینده و معنی‌دار بر صادرات ایران داشته است. با توجه به عدم اثرگذاری مقاومت‌های تجاری بر صادرات خرمای ایران، پیشنهاد می‌شود که بازارهای پردرآمد اروپایی که با تخصصی شدن در واردات همراه هستند مورد هدف قرار گیرند.

کلیدواژه‌ها


Aminizadeh, M., Rafiee, H., Zare, S.A., Kaboudtabar, M., & Kazempoor, A. (2020). Investigating the Effect of Iran’s Membership in Trade Agreements on Iranian Pistachio Exports. Agricultural Economics and Development, 110, 205-225. (In Farsi).
Aminizadeh, M., Rafiee, H., Ghasemi, A., & Ramezani, M. (2021). Evaluating the Effect of EU Importers Market Structure on Iran's Raisin Exports. Journal of Agricultural Economics Reserches, 13(2), 43-62. (In Farsi).
Ardakani, R., Yazdani, S., & O.Gillanpour. (2010). Effects of SPS and TBT Regulations on Export of Iranian Shrimp. Journal of Agricultural Economics Reserches, 2(4), 1-10. (In Farsi).
Asiabani, N., Rafiee, H., Aminizadeh, M., & Mehrparvar Hosseini, E. (2020). Determining the Structure of Saffron Target Markets and Analyzing Its Impact on Iranian Exports. Journal of Saffron Agronomy and Technology, 8(3), 421-438. (In Farsi).
Atif, R.M., Haiyun, L., & Mahmood, H. (2017). Pakistan's agricultural exports, determinants and its potential: an application of stochastic frontier gravity model. The Journal of International Trade & Economic Development, 26(3), 257-276.
Centre d'Etudes Prospectives et d'Informations Internationales. (2018). CEPII Database. http://www.cepii.fr/.
Corral, S., Díaz, A. S., Monagas, M. D. C., & García, E. C. (2017). Agricultural policies and their impact on poverty reduction in developing countries: Lessons learned from three water basins in Cape Verde. Sustainability9(10), 1841.
Dourandish, A., Aminizadeh, M., Riahi, A., and Mehrparvar Hosseini, E. (2019). Assessing the role of trade sanctions and global economic crisis on Iran’s saffron exports. Journal of Saffron Agronomy and Technology, 6(4): 499-511. (In Farsi).
Drogué, S., & DeMaria, F. (2012). Pesticide residues and trade, the apple of discord?. Food Policy, 37(6), 641-649.‏
Fertő, I., & Szerb, A. B. (2017). The role of food crisis and trade costs in the Hungarian maize exports. Zagadnienia Ekonomiki Rolnej, 353(4), 110-124.
Food and Agriculture Organization (FAO). (2020). www.fao.org
Frankel, J., & Romer, D. (1999). Does Trade Cause Growth?. The American Economic Review, 89 (3), 379–399.
Frankel, J., & Wei, S. (1993). Trade Blocs and Currency Blocs. NBER working paper no. 4335.
International Trade Centre (ITC). (2020).
Kahouli, B. & Maktouf, S. (2014). The determinants of FDI and the impact of the economic crisis on the implementation of RTAs: A static and dynamic gravity model. International Business Review, 24(3): 518-529.
Karbasi, A., and Alizadeh, P. 2016. Survey of Iran's date imports demand to BRICS centuries. Agricultural Economic Research, 8(1), 21-34. (In Farsi).
Kea, S., Li, H., Shahriar, S., Abdullahi, N. M., Phoak, S., & Touch, T. (2019). Factors Influencing Cambodian Rice Exports: An Application of the Dynamic Panel Gravity Model. Emerging Markets Finance and Trade55(15), 3631-3652.
Levin, A., Lin, C. F., & Chu, C. S. J. (2002). Unit root tests in panel data: asymptotic and finite-sample properties. Journal of econometrics108(1), 1-24.
Mohammadi, H., Aminizadeh, M., & Aghasafari, H. (2020). Measuring the Export Efficiency of Iran’s Pistachio Using Stochastic Frontier Gravity Model. Journal of Economics and Agriculture Development, 34(1), 29-45. (In Farsi).
Okabe, M., & Urata, S. (2014). The impact of AFTA on intra-AFTA trade. Journal of Asian Economics, 35, 12-31.‏
Owen, P.D. & Winchester, N. (2014). The impact of US fresh milk production standards on dairy trade. Journal of Policy Modeling, 36: 1008–1021.
Sadeghi, P., Hosseini, S.S., & Moghaddasi, R. (2019). Analyzing Iran's Export Market Potential, Gravity Model: Evidence from Date Market. Journal of Agricultural Science and Technology21(4), 773-783.
Samore, G. (2015). Sanctions against Iran: a guide to targets, terms, and timetables. Belfer Center for Science and International Affairs, 28-29.
Shahriar, S., L. Qian, and S. Kea. 2019. Determinants of exports in China’s meat industry: A gravity model analysis. Emerging Markets Finance and Trade, 55 (11), 2544–2565.
Shepherd, B. (2010). Geographical Diversification of Developing Country Exports. World Development, 38(9), 1217–1228.
Shepherd, B. & Wilson, N.L.W. (2013). Product standards and developing country agricultural exports: The case of the European Union. Food Policy, 42, 1–10.
Silva, S.J.M.C., & Tenreyro, S. (2006). The log of gravity. Review of Economics and Statistics, 88(4): 641–658.
Tinbergen, J. (1962). Shaping the world economy: Suggestions for an international economic policy. New York, NY: Twentieth Century Fund.
Ülengin, F., Çekyay, B., Palut, P. T., Ülengin, B., Kabak, Ö., Özaydın, Ö., & Ekici, Ş.Ö. (2015). Effects of quotas on Turkish foreign trade: A gravity model. Transport Policy38, 1-7.
Vollrath, T.L. (1991). A theoretical evaluation of alternative trade intensity measures of revealed comparative advantage. Weltwirtschaftliches Archiv, 127, 263-279.
World Bank. (2018). World Bank Database. https://data.worldbank.org/