تجارت بین‌الملل و خسارات آلودگی هوا در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه اقتصادکشاورزی،واحد شهرقدس،دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 استادیار دانشکده اقتصاد،دانشگاه علامه طباطبائی،تهران،ایران

10.22034/iaes.2021.140203.1801

چکیده

درطی دهه­های اخیر،  الگوی نامتوازن تجارت خارجی و اثر­گذاری آن بر انتشار ناعادلانه آلاینده­ها در کشورهای مختلف، موردتوجه سیاستگذاران قرار گرفته است.  به­عبارتی، باید علاوه بر برآورد آثار اقتصادی تجارت، خسارات زیست­محیطی حاصل­شده در حین تجارت نیز محاسبه گردد. ازاین رو در تحقیق حاضر، بابه­کارگیری تکنیک داده-ستانده زیست­محیطی، مجموع خسارات پولی حاصل از انتشار آلاینده­ها و ارزش­افزوده ایجاد­شده در فرآیند تجارت در نوزده بخش اقتصادی در سال 1398، برآورد و تحلیل شده است. نهایتا ارزش­افزوده خالص اصلاح­شده با خسارات­زیست­محیطی در حین تجارت خارجی محاسبه شده است. برآوردها در سه­سطح ( بخش­های اقتصاد، هرواحد پولی از تجارت و در روابط با کشورهای دیگر) انجام شده است. نتایج نشان می­دهد کشور ایران علی­رغم داشتن کسری تجاری، وارد­کننده خالص آلودگی است. خالص خسارات زیست­محیطی برابر 8/4 درصد ارزش افزوده خالص ایجاد­شده و 7/1 درصد کسری تجاری ایران در سال 1398 است. برآوردها در مرحله دوم، تایید­کننده خسارات بسیار بیشتر صادرات(2/60 دلار) در قیاس با خسارات اجتناب­شده در واردات (7/38 دلار) برای هرواحد پولی از تجارت هست. درواقع ساختار تجارت در کشور ایران، آن را تبدیل  به "بندرگاه آلودگی" نموده است.  در سطح روابط تجاری با کشورهای دیگر، بیشترین واردات آلودگی از کشور عراق و افغانستان انجام شده است. درحالیکه بیشترین صادرات آلودگی به­ترتیب به کشورهای آلمان،سوییس و فرانسه بوده است.  درتجارت با کشور چین نیز آثار متقابل(تجارت با درآمد کمتر و خسارات­زیست­محیطی بیشتر) وجود دارد.  با توجه به شرایط سخت اقتصادی و سیاسی حاضر، بهترین استراتژی برای تحقق همزمان اهداف اقتصادی و زیست­محیطی، توسعه جایگزینی واردات در گروه­های مواد دارویی و بهداشتی، کشاورزی، خدمات تفریحی، هنری و گردشگری، محصولات نساجی، چوب، کاغذ و چرم، محصولات کامپیوتری الکترونیکی و نوری می­باشد. زیرا به­ترتیب دارای کمترین نسبت خسارت زیست­محیطی به ارزش­افزوده در میان گروه­های اقتصادی با تراز تجاری منفی می­باشند. همچنین حداقل میزان خسارات زیست­محیطی برای هرواحد پولی تجارت در گروه­های مذکور مشاهده می­شود.

کلیدواژه‌ها


Akhbari,M.(2002) Calculation of  pollution consumption  of  households  using  input-
      Output analysis in 1999. Proceedings of the Second Conference on the Application
      of input-Output Techniques in Economic and Social Planning, 21-28th March, 2002
      In Farsi
Bagoula.C and Guillotreau.P.(2020).Maritime Transport in the French Economy and it’s
      Impact  on  Air  Pollution: An Input-Output Analysis. Marine Policy,116(2020):1-9
      Article103818 
Banouei(2012) Evaluation of different methods for involvement of imports and it’s separation methods with emphasis on 1380 symmetric  input-output tables,Journal of Economic Policy Research,4(8).31-73. In Farsi
 Customs Site of the Islamic Republic of Iran,2018< https://www.irica.ir>   
Davis,S. J.and  Caldeira, K.(2010). Consumption-Based  Accounting  of  CO2  Emission. 
      emissions.Sustainability Science,107(12):5685-5692
Energy balance sheet .(2016). Ministry of  Power. Deputy  Minister of  Electricity  and
      Energy. Electricity and Energy Macro Planning Office
Fang.D  and Chen.B. February (2019). Inequality of  air pollution and  carbon emission
      embodied in inter-regional transport. Energy Procedia,(158): 3833-3839
 Frickmann Young, E. C. (2000): International trade and industrial emissions in Brazil:
      an input-output approach,XIII International Conference on Input-Output Techniques
      21-25 Aug. 2000,  Macerata, Italy
 Heidari,A.,Hojat,P,.and Ranjbari,F.(2020). Measurement and Analysis of Green Energy
        Economy  Indicators  in  Iran. Quarterly  Journal  of  Energy  Economics  Studies
        (64). 217-252. In Farsi
International Energy Agency (IEA).(2019) <www.iea.org>
Input-Output Table.(2010). Central bank of Islamic Republic of Iran.
Kjaer, L L. Høst-Madsen, N.K.Schmidt, J.H  and McAloone.T.C.(2015). Application of
       Environmental  Input-Output  Analysis for  Corporate and  Product  Environmental  
       Footprints—Learnings from Three Cases. Sustainability.7(9):11438-11461
Leontief,W (1970): Environmental  Repercussions and  Economic Structure: An  Input-
      Output Approach. The Review of Economics and Statistics,52(3):262-271
McGregor,P.G., J. K. Swales & K. Turner (2008): The CO2  “Trade Balance”  between 
         Scotland and the rest of the UK: Performing a Multi-Region Environmental Input
         -Output Analysis with  Limited  Data. Ecological Economics,66(4):662-673  
Miller R.,  and  Blair  P. 2009.  Input–Output  Analysis  (Foundations  and  Extensions).
        Second Edition. Cambridge University Press. New York
Nasrollahi,Z.,Vasfi Asfestani,SH., and Nourizadeh,S. (2014). Environmental Assessing
      of  Economic Activities Using Input-Output in Yazd Province. . Economic Modeling
     Quarterly, Eighth Year, No.26(2):75-89.(In Farsi)
Report  of  Foreign Trade  Performance, Iran  Trade  Development  Organization. (2018).
      < www.tpo.ir>
Sharei,A.,Faridzad,A.,and Banoei,A.(2017). Calculation the elasticity of  carbon dioxide
    Emission  in  energy-intensive  industries in  Iran."  approach of identifying  important
    Input-output coefficients.Economic Modeling Quarterly. 12(1):107-132.(In Farsi) 
Wiebe,K.S.Bruckner,M.Giljum,S  and  Lutz,C. (2012). Calculating  energy-related CO2
     emmission  embodied  in  international  trade  by Use of  a  global input-output  model.
      Economic Systems Research.24(2):113-139
Xu.X.,  Dietzenbacher.E  and Los.B. (2020) .International  Trade and Air Pollution
        Damages in  the United States. Ecological Economics. 171(2020):1-10
Zhai,M.Huang,G.Liu,L and Zhang.X.(2019). Ecological  network analysis of  an  energy
      metabolism system based on input-output tables:Model development and case study
     for Guandong. Journal of cleaner production.227:434-446