بررسی توان بالقوه توسعه زیربخش‌های کشاورزی استان‌های کشور با رهیافت ضریب مکانی ایستا و پویا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی گروه اقتصاد کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد

2 پژوهشگر

3 گروه اقتصادکشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد

10.22034/iaes.2021.520690.1806

چکیده

در ایران به دلیل ناهمگونی‌های زیاد بین استان‌های کشور چه به لحاظ شرایط اقلیمی و منبع‌های طبیعی و نیز به لحاظ میزان سرمایه‌گذاری و تولید، برای فعالیت‌های اقتصادی به ویژه در بخش کشاورزی، برنامه‌ریزی منطقه‌ای در سطح استان‌ها برای بهره‌برداری از توان بالقوه و ظرفیت‌های استان‌های کشور، ضرورتی انکارناپذیر است. از آنجا ‌که بررسی توانایی و قابلیت استان‌های مختلف در فرایند توسعه در هریک از زیربخش‌های کشاورزی، امکان برنامه‌ریزی و اصلاح‌های لازم برای بهبود رشد اقتصادی را فراهم می‌کند و راهبرد سودمندی برای سرعت بخشیدن به توسعه کسب و کارهای کشاورزی است؛ این پژوهش با هدف شناسایی قابلیت استان‌های کشور در توسعه هریک از زیربخش‌های کشاورزی، تغییرپذیری‌های زمانی این قابلیت‌ها را با معرفی شاخص ضریب مکانی پویا بررسی کرده و با ادغام دو روش ضریب مکانی پویا و ایستا، امکان تجزیه و تحلیل وضعیت بالفعل و بالقوه استان‌های کشور در بخش کشاورزی را طی سال‌های 1390 تا 1396 فراهم کرده است. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد با گذر زمان شمار استان‌های دارای قابلیت در بخش کشاورزی کاهش یافته است. همچنین قابلیت و ظرفیت توسعه بخش کشاورزی بر مبنای میانگین‌های شاخص ضریب مکانی ایستا (455/1) و پویا (999/0) محاسبه شده است که در استان‌های کشور، طی دوره مورد بررسی درحال کاهش بوده است. درحالی‌که شاخص ضریب مکانی ایستا به ترتیب استان‌های گلستان و مازندران را به عنوان با قابلیت‌ترین و استان‌های تهران و بوشهر را به عنوان کم‌قابلیت‌ترین استان‌های کشور در بخش کشاورزی معرفی می‌کند؛ بر مبنای نتایج شاخص ضریب مکانی پویای بخش کشاورزی، به ترتیب استان‌های هرمزگان و گیلان بیشترین توان بالقوه توسعه و استان‌های بوشهر و خراسان جنوبی کمترین توان بالقوه توسعه را دارند. افزون بر اینT نتایج بررسی در زیربخش‌های کشاورزی نشان می‌دهد که شاخص ضریب مکانی ایستا، به ترتیب در زیربخش‌هایی ماهیگیری، دامداری و جنگلداری بالاترین میزان را دارد؛ در حالی‌که بر مبنای شاخص ضریب مکانی پویا به ترتیب زیربخش‌های ماهیگیری، جنگلداری و زراعت و باغداری بیشترین توان بالقوه توسعه را دارند. با توجه به نتایج تحقیق پیشنهاد می‌شود در آغاز قابلیت هر استان و نیز ظرفیت‌های مورد نیاز استان متناسب با توسعه هر زیربخش کشاورزی، سنجیده شود و سپس ظرفیت‌سازی لازم برای پشتیبانی از توسعه هر کدام از زیربخش‌های کشاورزی صورت پذیرد.

کلیدواژه‌ها


Abdollahzadeh, G., Kalantari, Kh., Asadi, A., Fisher, R. and Daneshvar Ameri, Zh. (2012). Spatial patterns of agricultural development: application of the composite index approach (a case study of Fars province). Agricultural Science Technology, 14: 51-64.
Achmad, D., and Hamzani, U. (2015). The role of regional superior sectors in creating GDP value added, employment opportunity, regional productivity and human development index. Procedia- Social and Behavioral Sciences, 211: 953–959. Available at: http//www.doi.org/10.1016/j.sbspro.
Alvandizadeh, A., Pahlavani, M. and Seyedalhosseni, M. (2015). The ranking of industrial investment priority in economic sector of Sistan and Baluchestan province. Public Management Researches, 8(29): 107-129.
Arafah,W., and Matheos, R. (2017). Determining factors of potential economy sectors of Bantaeng Regency in south Sulawesi province of Indonesia: an analysis using the location quotient approach. International Journal of Business and Management, 12(7): 183-191.
Arsyad, L.(2005). Introductory local economic development planning. BPFE. Yogyakarta.
Be, E., Manek, A., and Oki, K. (2018). Analysis of agricultural sector as a leading sector in the regency of Timor Tengah Utara. IOSR Journal of Economics and Finance, 9(1): 1-5.
Bendavid-Val, A. (1991). Regional and local economic analysis for practitioner, Four Edition, Sage Publication inc, California, USA.
Crone, L.K., Haynes, R., and Reyna, N. (1999). Different perspectives on economic base. United States Department of Agriculture, Research Note.  Available at: http//www.fs.fed.us.
Darlen, M. F., Hadi, S., and Ardiansyah, M. (2015). Regional development based on dominant potential in east Manggarai Regency, East Nusa Tenggara province as a new autonomous region. TATA LOKA, 17(1): 37–52.
Fafurida, F., Setiawan, A., and Irmawati, S. (2016). A strategy to increase the competitiveness of leading industries in central Java province to face ASEAN economics community 2015. International Journal of Economics and Financial Issues, 6(S6): 60-66.
Harini, Purwaningsih, Y., Widiyanti, E., and Cahyadin, M. (2017). Trading system of food commodity. Economic Journal of Emerging Markets, 9(2):172-180.
Hastuti, T., Tahir, M.A., and Puspitosarie. (2019). Strategies for creative economic development in Malang Raya. Australian Journal of Basic and Applied Sciences, 13(10): 73-82.
Jafari-Samimi, A., Larimi, S.J., and Hosseini, M. (2008). Investigation on relationship between revealed comparative advantage of value-added agricultural sector and economic development of Khorasan province of Iran. American- Eurasian Journal Agricultural and Environmental Sciences, 2(1): 113-117.
Khairiyakh, R., and Mulyo, J. (2015). Contribution of agricultural sector and sub sectors on Indonesian economy. Ilmu Pertanian (Agricultural Science), 8(3): 150-159.
Krikelas, A. (1992). Why Regions Grow: A review of research on the economic base model. Economic Review. Available at: http//www.fraser.stlouisfed.org.
Kuncoro, M. (2004). Autonomy and Local Development: Reform, Planning, Strategy and Opportunities. Erlangga. Jakarta.
Layeghi, E., Ghasemi, P., and Babaei, A. (2013).A study of production and employment comparative advantage in the agriculture sector of Iran provinces. Economic Journal Bimonthly Journal of Economic Issues and Policies, 12(11): 83-100.(In Farsi).
Leha, E., Sutjahjo, S., Nurmalina, R., Anwar, S., and Kurniwan. (2018). Sustainability analysis of superior horticulture agribusiness development in East Sumba Regebcy, east Nusa Tenggara Province, Indonesia. Journal of Reources Development and Management, 49: 56-67.
Miller, M.M., Gibson, L.J., and Wright, N.G. (1991). Location quotient: a basic tool for economic development analysis. Econ. Dev. Rev., 9: 65–68.
Misbah, A., Handoyo, Mulyo, J. and Darwanto, D. (2018). Leading commodities of livestock subsector in Riau Islands province. Agro Economi, 29(2): 185-195. Available at https://jurnal.ugm.ac.id/jae.
Mulyati, T., Pratiwi, D., Indartini, M., and Katti, S. (2018). Sectoral agglomeration effort reinforcing regional strength: study at Madiun region, Indonesia. Journal of Economics and Economic Education Research, 19(4): 1-13.
Nikoyan, A. (2020). The analysis of leading plant sector commodities in north Konawe district. Buletin  Penelitian  Sosial  Ekonomi  Pertanian Fakultas Pertanian Universitas Haluoleo, 22(1): 12-19.
Patiung, M. and Wisnujati, N. (2020). Analysis of sustainability of economic Sector in Probolinggo district east Java province-Indonesia. Agricultural Socio-Economics Journal, 10 (4): 277-284.
Purwanto, A., Susnik, J., Suryadi, F.X. and Fraiture, C. (2018). Determining strategies for water, energy, and food-related sectors in local economic development. Sustainable Production and Consumption,16: 162-175.
Rizani, A. (2020). Analysis of leading sectors potential for economic development planning in Malang city. Journal of Developing Economies, 5 (1): 16-35.
Rosiadi,A. (2020).Determining leading economic Sectors by large distribution or extreme growth?. Journal of Indonesia Sustainable Development Planning, 1 (2): 140-159.
Salvatore, D.2013. International economics: trade and finance. 11th Edition International Student Version.
Sentz, R. (2011). Understanding location quotient. Available at: http:///www.economicmodeling.com.
Smith, A. (2007). Wealth of nations. Available at: http:metaliberi.incubadora.fapesp.br.
Suchecki, A. (2014). Spatial diversifications of the regional expenses on Culrure in Pland 2003-2012. Comparative Economic Research, De Gruyter,Warsaw,17 (4): 237-252.
Statistical Center of Iran. (2011-2017). Available at:http//www.amar.org.ir.
Tamami, T., Mulyanto, Soesilo, A., and Samurdro, B. (2018). Is industrial sector really superior in central Java. Advances in Social Sciences Reasearch Journal, 5 (10): 474-482.
Wahyuningsih,T., Hehamahua, H., and Sahupala, A. (2014). Determination of agricultural sector and subsector potentially leading and with superior in district Hie location quotient method static, dynamic input and output location quotient. Journal of Economics and Sustainable Development, 5 (28): 72-80.
Wang, X. and Hofe, R. (2007). Research methods in urban and regional planning. Tsinghua University Press and Springer, Beijing.
Yuwono, P. (2000). Planning and development policy analysis1st ed. Faculty of Economics, University Christian Satya Discourse. Salatiga.