تاثیر قیمت گذاری آب بر مصرف آن در محصولات زراعی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده مهندسی زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع‌طبیعی ساری

2 دانشجوی دکتری اقتصاد کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

3 دکتری اقتصاد کشاورزی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

10.22034/iaes.2022.538929.1872

چکیده

مدیریت بهینه و استفاده صحیح از منابع آب در دسترس، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است. لذا این پژوهش با هدف بررسی تاثیر قیمت آب آبیاری بر تقاضای آن در زیربخش زراعت کشور صورت گرفته است. بدین منظور قیمت سایه­ای آب و تابع تقاضای آن با استفاده از ضرایب بدست آمده در محاسبه الگوی ناپارامتریک تصادفی فراگیر داده‌ها برآورد شدند و قیمت سایه­ای آب آبیاری با استفاده از ضرایب به دست آمده از این مدل، تعیین شد. داده­های مورد نیاز پژوهش نیز طی دوره زمانی سالانه 1384-1394 از سایت وزارت جهاد کشاورزی جمع‌آوری شد. نتایج نشان داد که میانگین کارآیی آب آبیاری در زیربخش زراعت طی دوره مورد بررسی برابر با 02/83 درصد بوده است. همچنین نتایج تخمین تابع تقاضای آب آبیاری نیز نشان داد که تقاضای آب آبیاری در زیربخش زراعت، کشش­ناپذیر و به میزان 16/0 و کشش تقاضای آب نسبت به کارایی فنی برابر با 37/8 می­باشد. بر اساس تابع تقاضای به­دست آمده، متغیرهای قیمت آب، قیمت سایر نهاده‌های تولیدی و کارآیی آب، بر تقاضای آب آبیاری در بخش زراعت ایران تاثیر معناداری داشته‌اند. در بین متغیرهای مورد بررسی، کارایی فنی، با اختصاص بزرگترین ضریب، موثرترین عامل در تقاضای آب آبیاری محسوب می­شود. این نتیجه لزوم توجه و اهمیت بیشتر به مسئله کارایی آب و تلاش در زمینه ارتقا و بهبود کارایی آب آبیاری در بخش زراعت را نشان می­دهد. همچنین براساس نتایج، افزایش قیمت آب آبیاری در زیربخش زراعت تاثیر چندانی بر کاهش تقاضا و مصرف آب در این زیربخش نخواهد داشت و کاهش مصرف آب آبیاری در زیربخش زراعت از طریق بهبود کارایی فنی آب میسر خواهد بود. لذا بر اساس نتایج به­دست آمده از این پژوهش، پیشنهاد می‌شود، سیاست­گذاران با ارائه تسهیلات و مشوق، شرایط مناسبی را برای کشاورزان جهت پذیرش و اجرای  تغییر الگوی کشت به سمت محصولات کم آب بر و اعمال سیستم­­های کم آبیاری در اراضی  لحاظ نمایند.

کلیدواژه‌ها


Abdullahi, E., M., Javanshah, A. 2007, Economic study of the possibility of using new methods of water supply and demand in the agricultural sector, a case study of pistachio farmers in Rafsanjan. Research and construction in agriculture and horticulture, 20 (75): 113-126. (In farsi)
Akbari, Alasht H., Hoshiaripour, F., Qalkhani, H. 2015. Water market (principles, goals, approaches and global experiences). Water Engineering Conference and Exhibition. (in farsi)
Amirnejad, H., Fazelian, S., Hosseini, Yekani A. 2017. Determining the economic value of water in the production of high quality and high-yield rice (case study of Behshahr plain, Mazandaran province), Journal of Agricultural Economics Research, 10 (3): 241-26.(in farsi)
Anouya, Tekiyeh L., Chizari, p., Peykani, Gh. 2003. Investigating the comparative advantage of iranian apple tree from the perspective of production and export. Proceedings of the 4th Iranian Agricultural Economics Conference. Tehran-Karaj. (in farsi)
Asadi, M., Khalilian, p., Mousavi, H. 2019. Estimation of economic value of water in rapeseed and wheat production, Journal of Water Resources Engineering, Year 12. (in farsi)
Ataiee, M., Moghaddasi, R., Tahamipour, M. 2015. Determining the appropriate method of water pricing in the agricultural sector of Fars province, Agricultural Economics and Development, 24 (96): 223-199. (in farsi)
Babaei, M., Mardani, M., and Salarpour, M. 2014. Calculating water efficiency in major agricultural products of zabol city: data envelopment analysis approach, Journal of Water Research in Agriculture, 28 (3): 541-549. (in farsi)
Babaei, M., Paknejad, H., Mardani, M., Salarpour, M. 2012. Investigating the efficiency of crops in jahrom city using envelopment analysis of periodic data, Journal of Operations Research and its applications, 9 (4): 53-43.(in farsi)
Balali, H., Khalilian, p., and Ahmadian M. 2010. Investigating the role of water pricing in the agricultural sector on the balance of groundwater resources, Journal of Agricultural Economics and Development (Agricultural Science and Industry), 24 (2): 185-194.(in farsi)
Dearden, P. 1998. Reflections on seminar: DFID Seminar on demand assessment in the water and sanitation sector-facilitated by professor Dale Whittington and Jennifer Davis, DFID, London, PP:55-67.
Esfanjari Kenari, R. 2016. Using Stochastic Nonparametric Envelopment of Data (StoNED) to calculate Energy Inputs Efficiency of Wheat Production in Mazandaran province, Journal of Operations Research in its Applications. 13, 4(51): 141-154. (In farsi)
Falahati, A., Soheili, K., Vahedi, M. 2012. Economic pricing of water in the agricultural sector by cryptographic method, Journal of Agricultural Economics and Development (Agricultural Sciences and Industries), 26 (2): 140-134. (in farsi)
Fengjiao, M.B., Hui Gaoa, A., E., Zhanzhong, J., Lipu H., and Jintong, L. 2016. An Economic valuation of groundwater management for agriculture in iuancheng county, north china. Agricultural water management. 163(1): 28-36.
Ganji, N., Yazdani, S., Saleh, A. 2018. Identifying factors affecting the efficiency of water input in wheat production in Alborz province (data envelopment analysis approach), Iranian Journal of Agricultural Economics and Development Research, 49 (1): 13-22. (in farsi)
Gómez-Limón, J.A., L. Riesgo (2004), Irrigation water pricing: differential impacts on irrigated farms, Agric. Econ., 31: 47–66.
Gómez-Limón, J.A., Y. Martı´nez (2005), Multi-criteria modeling of irrigation water market at basin level: A Spanish: case study, Eur. J. Oper. Res, 1-24.
Heydari, N., 2011. Determining and evaluating the water use efficiency index of crops under the management of farmers in the country, Water Management and Irrigation, 1 (2): 43-57.(in farsi)
Iran Chamber of Commerce, Industries, Mines and Agriculture, 2019. (in farsi)
Islami, A., Mehrabi, A., Zehtabian, Gh., Ghorbani, m. 2013. Estimation of agricultural water demand function of pomegranate orchards in Charkhab village of Yazd. Journal of Rangeland and Watershed Management, 66 (1): 17-26. (In farsi)
Kuosmanen, T., Kortelainen, M. 2012. Stochastic non-smooth envelopment of data: semiparametric frontier estimation subject to shape constraints. Journal of Production Analysis, 38, 11 –28.
Lan, M., Chenchenng,W., Hao,W., Shungyuan,Li. 2019. Assessing the impact of water price reform on farmers willingness to pay for agricultural water in northwest china. Journal of cleaner production, 1072-1081.
Mekaroonreung, M., Johnson, A.L., 2012. Estimating the shadow prices of SO2 and NOX for U.S. coal power plants: a convex nonparametric least squares approach. Energy Econ, 34, 723–732.
Mohamadjani, E., Yazdanian, N., 2015. Analysis of the water crisis in the country and its management requirements. Journal of Economic research process, 21,117-144. (in farsi)
Mousavi, N. 2015. Investigating the effect of increasing the price of irrigation water on the demand of agricultural inputs in Jam city, Journal of Water Resources Engineering, 8: 22-1. (In farsi)
Parkashan, CH., Stijn, S., Guido Van,H. 2013. Estimating the impact of water pricing on water efficiency in semi-arid cropping system: an application of probabilistically constrained nonparametric efficiency analysis, Water Resources Management 27,55-73.
Quds, M. Ebrahimi, K. 2019.Agricultural water pricing an approach to water resources economics management, international conference on management, Accounting, Economics and Banking. (in farsi)
Schuck, E.C., and Green, G.P. 2002, 'Supply-based water pricing in a conjunctive use system: Implications for resource and energy use', Resource and Energy Economics, 24 (3(374: 175-192.
Shajari, Sh, Barikani, E., Amjadi, A. 2009. Managing water demand using water pricing policy in Jahrom groves Case study of royal dates. Journal of Agricultural Economics and Development, 17 (65): 55-72. (In farsi)
 
Shen, X., Lin, B. 2017. The shadow prices and demand elasticities of agricultural water in China: A StoNED-based analysis, Resources, Conservation & Recycling. 127: 21–28.
Sirajuddin, A., Fattahi, A., Second List, M., and Neshat, A. 2016. Dynamic analysis of technical efficiency of water consumption in sugarcane crop (data envelopment analysis approach), Agricultural Economics, 10 (4): 188-177. (in farsi)
Vaziri, A., Vakilpour, M.H., Mortazavi, S.A. 2016. Investigating the effect of economic pricing of irrigation water on cultivation pattern in Dehgolan plain. Agricultural Economics Research, 8 (3): 81-100. (In farsi)
Ziolkowska, j. 2015. Shadow price of water for irrigation-A case of the High Plains. Recycling, 20-31.