آسیب‏پذیری کشاورزان حوضه آبریز بختگان قبل و پس از وقوع خشکسالی: رهیافت اقتصاد سنجی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه شیراز

2 استاد دانشگاه شیراز

10.22034/iaes.2018.33528

چکیده

خشکسالی، یکی از مهمترین تهدید کننده‏های معیشت افراد و توسعه اقتصادی- اجتماعی در میان مخاطرات طبیعی به شمار می‏آید. به بیان دیگر، پدیده خشکسالی و پیامدهای ناشی از آن یک مساله مهم برای دولت‏ها، کسب و کار و افراد شناخته می‏شود. برخی مناطق همانند استان فارس، بیشتر مستعد فاجعه خشکسالی هستند و ظرفیت هر منطقه برای اقدام کارا و پاسخ به اثرات خشکسالی متفاوت است. بنابر این، تعداد افراد تحت تاثیر خشکسالی و اثرات مشاهده شده در مناطق مختلف متفاوت خواهد بود. ریسک ناشی از خشکسالی در هر منطقه ناشی از قرار گرفتن در معرض این مخاطره طبیعی و آسیب‏پذیری جامعه نسبت به این رویداد است. در نتیجه، در مناطق مستعد خشکسالی، بایستی ارزیابی ریسک توسط برنامه‏ریزان و سیاست‏گذاران انجام شود. از این رو، هدف مطالعه حاضر، اندازه‏گیری آسیب‏پذیری کشاورزان حوضه آبریز بختگان قبل و پس از وقوع خشکسالی است. نمونه‏ای شامل 276 کشاورز برای مصاحبه و جمع‏آوری داده‏های لازم در سطح مزرعه برای دو سال انتخاب شد. نتایج نشان داد اگر زراعت تنها منبع درآمدی خانوارها باشد و توانایی هموارسازی مصرف مطلقا وجود نداشته باشد، بیش از 37% خانوارهای نمونه نسبت به خشکسالی آسیب‏پذیرند. اما با در نظر گرفتن درآمد حاصل از فعالیت زراعی و درآمد خارج از مزرعه، 28.62% خانوارهای نمونه آسیب‏پذیر خواهند بود. بنابراین می‌توان نتیجه گرفت اضافه کردن درآمد خارج از مزرعه به معیار درآمدی، موجب کاهش تعداد خانوارهای آسیب‏پذیر می‌گردد. بر اساس نتایج بدست آمده از روش اقتصاد سنجی، چهار گروه از کشاورزان وجود دارد: 1) خانوارهایی که قبل و پس از خشکسالی آسیب‌پذیرند (24/15% خانوارهای نمونه)، 2) خانوارهایی که قبل از خشکسالی مقاوم هستند، اما پس از آن آسیب‌پذیرند (61/44% خانوارهای نمونه)، 3) خانوارهایی که قبل از خشکسالی آسیب‌پذیرند اما پس از آن مقاوم هستند (96/18% خانوارهای نمونه)، 4) خانوارهایی که هم قبل و هم پس از خشکسالی مقاوم هستند (19/21% خانوارهای نمونه). یافته‌های این مطالعه می‌تواند به سیاست‌گذاران جهت درک بهتر آسیب‏پذیری کشاورزان نسبت به خشکسالی و در نتیجه برنامه‏ریزی و بکارگیری استراتژی‏های مدیریت ریسک مناسب کمک نماید.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


Christiaensen, L. J., & Subbarao, K. (2005). Towards an understanding of household vulnerability in rural Kenya. Journal of African Economies, 14: 520-558.

Dercon, S. (1996). Risk, crop choice and savings: Evidence from Tanzania. Economic Development and Cultural Change, 44: 485-514.

Dercon, S. (1996). Risk, crop choice and savings: Evidence from Tanzania. Economic Development and Cultural Change, 44: 485-514.

Ding, Y., Ren, G., Shi, G., Gong, P., Zheng, X., Zhai, P., Zhang, D., Zhao, Z., Wang, S.,Wang, H., Luo, Y., Chen, D., Gao, X., Dai, X. (2006). National assessment report of climate change: climate change in China and its futture trend. Advance Climate Change Research, 2: 3–8.

Elbers, C., & Gunning, J. W. (2003). Estimating vulnerability. University of Manchester, Staying Poor Chronic Poverty and Development Policy. Free University of Amsterdam, Working Paper.

Friedman, M. (1975). A Theory of the Consumption Function. Princeton: Princeton University Press.

Fussel, H. M. (2007). Vulnerability: A generally applicable conceptual framework for climate change research. Global Environmental Change, 17: 155-167.

Ghasminejad, S., Soltani, S., & Sfyanian, AS. (1393) Evaluation of drought risk in Isfahan province. Science and Technology of Agriculture and Natural Resources, Water and Soil Science, 68 (1): 225-213. (in Persian)

Hoddinott, J., & Quisumbing, A. (2003). Methods for microeconometric risk and vulnerability Evaluation. Protection Discussion Paper Series No. 0324 of the Social. Community support Unit, Human Development Network, World Bank, Washington, DC.

IPCC, (2013). Climate Change 2013: The Physical Science Basis. Cambridge University Press,Cambridge.

Iraj, H (1391). Evaluation of vulnerability of wheat farmers in north of Fars Province to drought. Master's Degree in Agricultural Economics, Faculty of Agriculture, Shiraz University.( in Persian)

IUGS, (1997). Quantitative risk assessment for slopes and landslides the state of the art, Landslide Risk Assessment, Rotterdam.

Jia, J.X., Han, L.Y., Liu,Y.,  He,N., Zhang, Q.,  Wan, X.,  Zhang, Y., & Hu, J. (2016). Drought risk analysis of maize under climate change based on natural disaster system theory in Southwest China. Acta Ecologica Sinica 36: 340–349.

Ju, H., Velde, M., Lin, E., Xiong, W., Li, Y. (2013). The impacts of climate change on agricultural production systems in China. Climate Change 120: 313–324.

Just, R. E., & Pope, R. D. (2001). The agricultural producer: Theory and statistical measurement. In B. Gardner and G. Rausser, eds. Handbook of Agricultural Economics. Elsevier Science, 1(12): 22-34.

Kazianga, H., & Udry, C. (2006). Consumption smoothing? livestock, insurance and drought in rural Burkina Faso. Journal of Development Economics, 79: 413 – 446.

Keshavarz, M., & Karami, AS. (1387). Effective structures on drought management of farmers and its consequences: application of structural equation model. Science and Technology of Agriculture and Natural Resources, 2: 53-43. (in Persian)

Knutson, C., Hayes, M., & Philips, T. (1998). How to reduce drought risk? Preparedness and Mitigation Working Group. Western Drought Coordination Council. < http://drought.unl.edu/portals/0/docs/risk.pdf.>

Kusunose, Y. (2010). Drought Risk and Vulnerability of Moroccan Dryland Wheat Farmers. PHD thesis, Agricultural and resource economics, University of California Davis.

Liu, C., Golding, D., & Gong, G. (2008). Farmers’ coping response to the low flows in the lower Yellow River: a case study of temporal dimensions of vulnerability. Global Environmental Change, 18(4): 543-553.

Lybbert, T. J., Barrett, C.B., Desta, S., & Coppock, D.L. (2004). Stochastic Wealth Dynamics and Risk Management Among a Poor Population. The Economic Journal, 114: 750-777.

Nasrnia, F & zebaei, m. (1394). Assessing the dimensions of provincial vulnerability to drought, a risk to risk management at country level. Economics and Agricultural Development, 29 (4): 373-359. (in Persian)

Nasrnia, F & zebaei, m. (1396). Determination of farmer's vulnerability patterns for drought in iran (Case Study: Bakhtegan Basin). Agricultural Economics Research, 9 (2): 36-1. (in Persian)

Sharafi, L., & Zarafshani, K. (1390). Determination of physical and psychological vulnerability of wheat makers at during duration (case study: Kermanshah, Sahneh and Ravansar). Sciences for the promotion and education of agriculture, 7 (1): 1-15. (in Persian)

Shariatmadar, MH (1387). Drought and drought management challenges in iran. national conference on defending agriculture in the agricultural sector. Shiraz, Iran. (in Persian)

Solh, M., & van Ginkel, M. (2014). Drought preparedness and drought mitigation in the developing world ׳ s drylands. Weather and Climate Extremes, 3, 62-66.

Yin, x., Olesen, E., Wang, M., Öztürk, I., Zhang, H., & Chen, F. (2016). Impacts and adaptation of the cropping systems to climate change in the Northeast Farming Region of China. European journal of Agronomy, 78: 60–72.

Zhao, Z., & Luo, Y. (2007). Projections of climate change over Northeastern China for 21st century. Journal of Meteorological Research. 23: 1–4.

Zimmerman, F., & Carter, M. (2003). Asset smoothing, consumption smoothing and the reproduction of inequality under risk and subsistence constraints. Journal of Development Economics, 71: 233-260.