کاهش منابع آب، افزایش بار مالی دولت و تلاطم ارزی، چالش‌های اصلی تأمین گندم در ایران؛ چه باید کرد؟

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری اقتصاد کشاورزی / دانشگاه تربیت مدرس

2 استادیار گروه اقتصاد کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس

3 دانشیار گروه اقتصاد کشاورزی / دانشگاه تربیت مدرس

4 عضو هیأت علمى دانشگاه تربیت مدرس

10.22034/iaes.2018.90810.1610

چکیده

اهمیت قابل توجه مصرف گندم در سبد تغذیه خانوارهای ایرانی باعث شده است که تأمین گندم مورد نیاز کشور با چالش‌های مختلف از جمله کاهش منابع آبی، افزایش هزینه‌های دولت و تلاطم‌های نرخ ارز مواجه شود. بر این اساس، در این مطالعه با طراحی یک مدل تعادل جزئی پویا سعی شد که به این سؤال کلیدی پاسخ داده شود که به‌منظور مقابله با چالش‌های موجود بر سر راه تأمین گندم در کشور در سال‌های آتی چه باید کرد. از این‌رو، مؤلفه‌های قیمتی و مقداری بازار گندم کشور در رویکردهای قیمت حمایتی و قیمت آزاد برای افق زمانی 1404 مورد شبیه‌سازی قرار گرفت. نتایج نشان داد که در افق زمانی 1404، کاهش عملکرد و تولید گندم پدیده مورد انتظار خواهد بود. با این وجود، تأمین انتظارات قیمتی کشاورزان با افزایش سالیانه قیمت خرید گندم بر اساس نرخ تورم در رویکرد بازار حمایتی منجر به پایداری بیشتر تولید و عرضه این محصول می‌شود. از طرف دیگر، آزادسازی قیمت گندم و به تبع آن کاهش میزان تقاضای این محصول پایداری بیشتر ذخایر انبار گندم کشور را به همراه خواهد داشت. لذا، در این مطالعه پیشنهاد شد که به‌منظور مقابله با چالش‌های تأمین گندم در کشور به ویژه کاهش سهم حمایت‌های دولتی، سیاست‌گذاری‌های مختلف جهت افزایش ورود بخش‌های خصوصی به زنجیره خرید و فروش گندم در دستور کار قرار گیرد. همچنین، پیشنهاد شد که سیاست حداقل‌سازی واردات گندم با روش‌های نوین از جمله کاشت فرا سرزمینی به مرور جانشین سیاست جایگزینی واردات این محصول گردد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


Alipour, A. Mosavi, S. Khalilian, S. Mortazavi, S. (2018). Climate change and wheat self-sufficiency perspectives in Iran, 11th Biennial of Agricultural Economics, Karaj, Campus of Agriculture and Natural Resources of Tehran University. (In Farsi)

Araste, M. Kaboli, H. Yazdani, M. (2017). Assessing the impacts of meteorological drought on yield of rainfed wheat and barley (Case study: Khorasan Razavi province). (In Farsi)

Azimi, S. Rokniddin Eftekhari, A. Haidj, A. Nezamipour, Q. Farajzadeh, M. Kazemnezhad, M. Fahmi, H. (2017). An estimation on wheat water irrigation in I.R of Iran. MJSP. 21 (2) :173-195. (In Farsi)

Bakhshoodeh, M.  (2001). Predicting the Impact of Removing Government Intervention from the Wheat Market. Agricultural Economics and Development. Year ninth No. (35): 175-161. ( In Farsi)

Feyzi, I. Mosavi, S. Khalilian, S. (2017). Evaluating the impacts of removing government protection policies in the Iranian wheat market using spatial equilibrium model. Iranian journal of agricultural economics and development research. 48(2): 241-256. (In Farsi)

Flister, L. Galushko, V. (2016). The impact of wheat market liberalization on the seed industry’s innovative capacity: an assessment of Brazil’s experience. Agricultural and Food Economics. 4(11): 1-20.

Gutierrez, L. Piras, F. (2013). A Global Wheat Market Model (GLOWMM) for the Analysis of Wheat Export Prices. Paper prepared for presentation at the 2nd AIEAA Conference. 6-7 June. Parma, Italy.

Harker, P. T. (1986). Alternative models of spatial competition. Operations Research, 34:410-425.

Khan, M. Burki, A. (2005). Wheat Market Reforms, Marketing Margins and Food Security in Pakistan. South Asia Regional Conference of International Association of Agricultural Economists and IFPRI on “Globalization of Agriculture in South Asia: Has it Made a Difference to Rural Livelihoods? Hyderabad, India: March 23– 25.

Karimi, H. Zaydali, A. Omidipour, R. (2017). Investigation of the Effect of SPI Standard Precipitation Index on Wheat yield in Dryland of Ilam Province. Engineering and Watershed Management. 9 (4): 499-493. (In Farsi)

Hosseini, S. Dourandish, A. Salami, H. (2009). Evaluation of Iranian Government Protection Policy in Wheat Market. Agricultural Economics. 3(4): 95-120. (In Farsi)

Kozicka, M. Kalkuhl, M. Brockhaus, J. (2017). Food Grain Policies in India and their Implications for Stocks and Fiscal Costs: A Dynamic Partial Equilibrium Analysis. Journal of Agricultural Economics, Vol. 68, No. 1. 98–122.

Merianji, Z. Hosseini, S. Abbasi, H. (2017). Analysis of Drought Effects on Wheat Production and Rural Immigration in Hamedan Province. Space Economics and Rural Development. 6 (19): 112-95. (In Farsi)

Ministry of Agriculture. (2016). Agricultural Statistics Volume one: crops. Planning and Economic Deputy. (In Farsi)

 

Mosavi, S. (2017). Wheat market liberalization; a scientific recommendation or a policy obligation?. Agricultural Economics. 11(1): 69-92. (In Farsi)

Muhammad Amir, S. (2017). Policy Reforms & Analysis of Wheat Procurement System in Punjab, Pakistan. Punjab Economic Research Institute, PERI, Planning and Development Department, Government of Punjab, Pakistan.

Najafi, B. (2001). Investigating Government Policies on Wheat: Challenges and Approaches. Agricultural Economics and Development. 9 (34): 32-7. (In Farsi)

Naseri, A. Abbasi, F. Akbari, M. (2017). Estimating Agricultural Water Consumption by Analyzing Water Balance. Irrigation and Drainage Structures Engineering Research. 18(68): 17-32. (In Farsi)

Samuelson, P.A. (1952). Spatial price equilibrium and linear programming. American Economic Review, 3:283-303.

Sepahvand, A.  Niroumnd, R. Zare Mehrjerdi, M. (2014). Determining the Factors Affecting the Exchange Rate in Iran. Economic Development Research. 16: 42-23. (In Farsi)

Shemshadi, K. Khalilian, S. (2010). The Impact of Government's Subsidiary Policy on the Production of Irrigated Wheat. Agricultural Economics and Development. 70: 103-125. (In Farsi)

Shooshtarian, A. Bakhshoodeh, M. (2007). Investigating the effect of Iran's wheat market liberalization on social welfare. Agricultural Scientific Journal. 30 (1): 13-1. (In Farsi)

Ta'ali Moghaddam A, Shahnoushi Froshani N, Mosavi S, Dourandish A. (2015). The Impacts of Wheat's Guaranteed Price on its Production in Iran. 23 (90):113-142. (In Farsi)

Takayama, T. and Judge, G.G. (1971). Spatial and temporal price and allocation models. Amsterdam: North-Holland.

Taheri, F. Yazdani, S. Mohammadi, H. (2009). Impacts of Government Supporting Policies on Wheat Supply, Cropping Area and Yield in Iran: Application of Autoregressive Distributed Lag Model. Journal of Agricultural Economics Research. 10(1): 65-114. (In Farsi)

Vaezi, L. Yazdani, S. (2007). Investigating government support policies for wheat production and consumption in Iran. Agricultural Economics. 2 (2): 67-51. (In Farsi)