1
گروه اقتصادکشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشکده کشاورزی ، دانشگاه تهران
2
گروه اقتصادکشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران
10.22034/iaes.2025.2054510.2114
چکیده
با توجه به افزایش سطح عمومی قیمتها و بهدنبال آن افزایش قیمت تمام شده و قیمت مصرفکننده در گروه مواد خوراکی در سالهای اخیر و تغییر سبد خوراک مصرفی خانوارها، بررسی نابرابری غذایی حائز اهمیت است. این مطالعه به تحلیل هزینه خوراکی خانوارهای شهری ایران به تفکیک دهکهای هزینه میپردازد و نقش هر یک از گروههای مواد غذایی را در ایجاد نابرابری هزینه خوراک خانوار طی سالهای 1401-1390 مورد بررسی قرار میدهد. بدین منظور با استفاده از روش لرمن و ایتزاکی ضریب جینی هزینه خوراک خانوارها برای 25 گروه غذایی و دخانیات تجزیه و با استفاده از معیارهای کشش ضریب جینی نسبت به هزینه و اثر نهایی، تاثیر تغییر هزینه هر یک از گروهها بر نابرابری غذایی بررسی میشود. براساس نتایج، مخارج واقعی خوراک خانوار در دوره مذکور برای تمامی دهکها روند نزولی داشته است که بیانگر کاهش قدرت خرید مواد غذایی توسط خانوار در دوره مورد بررسی است. مقایسه دهکها از نظر سهم مخارج گروههای خوراکی در کل مخارج خوراکی و دخانی خانوار شهری نشان میدهد که گروههای نان، آرد، رشته و ماکارونی، سبزیجات، گوشت پرندگان، تخم پرندگان و فرآوردههای شیر، حبوبات و روغن نباتی، قند و شکر و چای و دخانیات بالاترین سهم را در مخارج سه دهک اول دارند. این در حالیاست که گروههای گوشت دام، گوشت آبزیان، غلات، میوه، خشکبار، انواع شیر، شیرینی و مربا و عسل و غذای آماده سهم بیشتری در مخارج خوراک دهک دهم داشتهاند. در میان گروههای هزینه، نابرابری در گروه غذای آماده، چربی و روغن حیوانی، خشکبار، گوشت دام و آبزیان و برنج و غلات شدیدتر است. اما گروههای گوشت دام، برنج و غلات و انواع میوه نسبت به سایر گروهها سهم بالاتری در نابرابری کل داشتهاند. بر اساس این نتایج، جهت جلوگیری از تشدید نابرابری غذایی، اتخاذ سیاستهای حمایتی هدفمند با هدف تامین اقلام خوراکی با ارزش تغذیهای بالا برای گروههای آسیبپذیر، مورد توصیه میباشد.