Agricultural Economics

Agricultural Economics

بررسی تاثیر رشد صنعت چوب بر مساحت جنگل های هیرکانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه تهران
2 گروه اقتصاد کشاورزی دانشگاه تهران
3 گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل دانشگاه تهرن
4 گروه جنگل دانشگاه تورنتو
10.22034/iaes.2025.2067334.2139
چکیده
افزایش رشد اقتصادی و توسعه صنعت چوب در کنار مزایایی چون ایجاد اشتغال و ارزش‌افزوده، چالش‌هایی جدی برای منابع طبیعی و محیط‌زیست به ویژه جنگل‌ها پدید آورده است. جنگل‌های هیرکانی به عنوان یکی از ارزشمندترین اکوسیستم‌های ایران، طی سال‌های اخیر تحت‌تأثیر بهره برداری بی‌رویه، قاچاق چوب و ناپایداری در سیاست‌های جنگل‌داری قرار گرفته‌اند. این پژوهش با هدف بررسی اثر رشد صنایع فرآورده‌های اصلی چوب (نئوپان، فیبر، انواع کاغذ و کارتن) بر سطح جنگل‌های هیرکانی، از داده‌های پنل سه استان شمالی ایران (مازندران، گیلان و گلستان) در بازه زمانی ۱۳۸۰ تا ۱۴۰2 و با استفاده از مدل خودرگرسیون با وقفه‌های توزیعی (ARDL) بهره گرفته است. در این مطالعه، از نظریه محیط زیستی کوزنتس برای تحلیل رابطه غیرخطی میان رشد صنعت چوب و تغییرات سطح جنگل استفاده شد. نتایج حاصل از برآورد بلندمدت مدل نشان داد که چوب مصرفی صنعت چوب تأثیر منفی و مجذور آن تأثیر مثبت و معناداری بر سطح جنگل‌ها دارد؛ به عبارت دیگر در ابتدا مصرف چوب موجب کاهش پوشش جنگلی در جنگل‌های هیرکانی شده، اما با تغییر الگوی مصرف، ارتقای آگاهی محیط‌زیستی و اجرای سیاست‌های حفاظتی، اثر منفی کاهش یافته و احیای جنگل‌ها ممکن شده است. عواملی مانند جمعیت روستایی و قاچاق چوب اثر منفی و بارندگی اثر مثبت در بلندمدت داشته‌اند. همچنین در کوتاه‌مدت متغیر پالسی تنفس جنگل اثر مثبت و معناداری دارد. نتایج این پژوهش می‌تواند مبنایی برای تدوین سیاست‌های حفاظتی مؤثر در مدیریت منابع طبیعی کشور باشد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 16 مهر 1404