کشاورزی نقش کلیدی در تأمین امنیت غذایی و منبع عمده‌ای از انتشار گازهای گلخانه‌ای دارد. در شرایطی که کشاورزی بتواند هم‌زمان پاسخگوی تقاضای فزاینده غذا و چالش‌های تغییرات اقلیمی باشد، دستیابی به تعادل بین سودآوری و پایداری زیست‌محیطی یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر است. این پژوهش طی سال‌های ۱۴۰۰-۱۴۰۱ و با هدف تحلیل رابطه مبادله‌ای بین سود ناخالص و ردپای کربن در بخش کشاورزی استان خوزستان انجام شده است؛ استانی که به‌دلیل اقلیم خشک و نیمه‌خشک و نقش تعیین‌کننده‌اش در تولید محصولات استراتژیک ایران، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این مطالعه با استفاده از روش ارزیابی چرخه حیات (LCA) و ارزیابی ردپای کربن، به تحلیل کمّی اثرات زیست‌محیطی بخش کشاورزی پرداخته است. در این مطالعه داده‌های آماری مربوط به ۱۰ محصول زراعی و دو نوع دام (سبک و سنگین) در دو الگوی «جاری» و «چندهدفه» مورد پردازش قرار گرفت. یافته‌های پژوهش نشان داد گندم آبی بیش‌ترین ردپای کربن را با ۲۱۳ هزار تن معادل CO₂ و نیشکر بیش‌ترین انتشار ناشی از سوزاندن بقایا را با ۴۴۰۵ تن CO₂ به خود اختصاص داده‌اند. همچنین، سهم دام سبک در انتشار کربن به‌طور چشمگیری بالاتر از دام سنگین است. از سوی دیگر، حل مسئله بهینه سازی چند هدفه سود ناخالص کل سیستم را حدود ۱ درصد افزایش داد، اما این رشد در برخی محصولات با افزایش ردپای کربن همراه بود. این یافته به‌وضوح بیانگر وجود رابطه مبادله‌ای (Trade-off) است؛ بدین معنا که دستیابی به منافع بیشتر اقتصادی در شرایط بهینه، مستلزم پذیرش سطحی از هزینه‌های زیست‌محیطی (یا بالعکس) است. بر این اساس طراحی سیاست‌های کشاورزی پایدار در ایران، به‌ویژه در مناطق پرچالشی مانند خوزستان، مستلزم رویکردی سیستماتیک و یکپارچه است که همزمان به بهینه‌سازی مصرف منابع، کاهش سوزاندن بقایا، ترویج مدیریت پایدار خاک و ایجاد انگیزه‌های اقتصادی برای کشاورزان بپردازد. پیشنهادهای عملیاتی شامل ممنوعیت سوزاندن بقایای نیشکر، یارانه‌دهی برای ماشین‌آلات جمع‌آوری بقایا و تبدیل خاک‌های زراعی به چاه‌کربن از جمله راهکارهایی است که می‌تواند کشاورزی را از «منبع» آلایندگی به «راه‌حلی» برای بحران تبدیل کند.