https://www.iranianjae.ir/ Agricultural Economics fa daily 1 Mon, 22 Dec 2025 00:00:00 +0330 Mon, 22 Dec 2025 00:00:00 +0330 https://www.iranianjae.ir/article_724669.html نظام‌های کشاورزی تلفیقی با افزایش بهره‌وری منطقه، تنوع محصول و کاهش تخریب محیط‌زیست یک راهبرد موثر در کشتزارهای خرده مالکی هستند. هدف این تحقیق بررسی تاثیر تلنگرهای اطلاعاتی بر ترجیح‌های کشاورزان در پذیرش نظام‌های تلفیقی به عنوان یک مداخله ارزان و موثر است. به این منظور از الگوی لاجیت ترتیبی تعمیم یافته استفاده شد. اطلاعات تحقیق از طریق پرسشنامه و مصاحبه حضوری با 264 کشاورز شهرستان چناران در سال 1403 به دست آمد. در این تحقیق سه نوع پرسشنامه مورد استفاده قرار گرفت، نوع اول بدون تلنگر، نوع دوم با تلنگر اطلاعاتی و نوع سوم با تلنگر مقایسه‌ای و از هر نوع به شمار 88 پرسشنامه به‌صورت تصادفی در اختیار کشاورزان قرار گرفت. در نهایت به وسیله‌ الگوی رفتار برنامه‌ریزی ‌شده تعمیم‌ یافته و دیگر متغیر‌های موثر در تحقیقات گذشته قصد رفتاری کشاورزان مورد بررسی قرار گرفت. نتایج لاجیت ترتیبی تعمیم یافته نشان داد که متغیر‌های تلنگرهای اطلاعاتی، نگرش، منافع درک شده، کلاس آموزشی، تحصیلات و کنترل رفتاری درک شده تاثیر مثبت و معنی‌داری بر قصد کشاورزان گروه اول (گروه با قصد کم) داشتند، افزون بر متغیر‌های سن،فعالیت دامی و سطح زیرکشت تاثیر منفی و معنی‌دار بر قصد کشاورزان گروه اول (گروه با قصد کم) داشتند. همچنین متغیرهای سن، سطح زیر کشت، نگرش، شمار تلفیق، کنترل رفتاری درک شده تاثیر مثبت و معنی‌داری بر قصد کشاورزان گروه دوم (گروه با قصد متوسط) داشتند، از سوی دیگر متغیرهای تلنگراطلاعاتی، تحصیلات، شمار اعضای خانواده، فعالیت باغی و هنجارها تاثیر منفی و معنی‌دار بر قصد کشاورزان گروه دوم (گروه با قصد متوسط) داشتند. https://www.iranianjae.ir/article_724670.html فرآورده‌های دریایی و ماهی یکی از انواع غذاهای سالمی است که متأسفانه مصرف آن در جامعه ایرانی کمتر از میزان قابل‌انتظار است. یکی از دلایل اصلی این فقدان، ترس از ناسالم بودم انواع ماهی سالم در ایران است. لذا مطالعه حاضر در نظر دارد زنجیره تأمین ماهی قزل‌آلای پرورشی سالم در شهر تهران را بررسی نموده و با توجه به تغییرات به وجود آمده در هزینه، درآمد، قیمت تمام شده و تقاضای این کالا در شرایطی که به صورت سالم و با استفاده حداقلی از کودها، سموم و داروهای شیمیایی پرورش یابد، زنجیره تأمین ماهی سالم را شبیه‌سازی نماید. در همین راستا با استفاده از نظر 45 تولید‌کننده، ۳ عمده‌فروش، ۲۷ خرده‌فروش و در نهایت 598 مصرف‌کننده در سال 1401 و الگوی برنامه ریزی ریاضی با هدف حداکثرسازی سود، زنجیره تأمین ماهی قزل‌آلای پرورشی سالم در شهر تهران در 10 سناریو شبیه‌سازی شد. سهم بهینه فروش ماهی سالم از تولیدکننده به عمده‌فروش 44 درصد، به مصرف‌کننده 33 و به خرده‌فروش 23 درصد خواهد بود. مقدار تابع هدف که سود زنجیره از نگاه تولیدکننده بوده برابر با 16238میلیون ریال بدست آمده است که از این مقدار، 27791 میلیون ریال مربوط به هزینه‌ها و 15349میلیون ریال مربوط به درآمدهای حاصل از فروش محصولات به مصرف‌کننده‌ها، 18360 میلیون ریال مربوط به درآمدهای حاصل از فروش محصولات به عمده‌فروشان و 10319 میلیون ریال مربوط به درآمدهای مربوط به فروش محصولات به خرده‌فروشان است. به تولیدکنندگان بخش شیلات و پرورش ماهی پیشنهاد می‌گردد با توجه به سودآوری بیشتر ماهی سالم نسبت به ماهی معمولی، پرورش این ماهی را نیز در دستور کار قرار دهند. https://www.iranianjae.ir/article_725232.html در سال‌های اخیر، جوامع جهانی با چالش‌های متعددی در زمینه امنیت غذایی روبرو بوده‌اند که شاید مهم‌ترین آن‌ها افزایش ناگهانی و شدید قیمت‌ها باشد. وقوع بحران‌های جهانی همچون رکود اقتصادی، بحران‌های مالی، تشدید تنش‌های تجاری، شیوع ویروس کووید-19 و درگیرهای خاورمیانه و دریای سیاه با افزایش انواع نااطمینانی‌ها، باعث نوسانات شدید قیمت مواد غذایی در کشورهای واردکننده مواد غذایی از جمله ایران شده است. با این رویکرد، مطالعه حاضر به بررسی اثر متقارن و نامتقارن نااطمینانی سیاست‌های اقتصادی جهانی بر قیمت مواد غذایی در ایران پرداخته است. جهت رسیدن به این هدف اطلاعات مورد نیاز برای سال‌های 2022-1991 جمع‌آوری و در قالب مدل خودتوضیح با وقفه‌های گسترده غیرخطی (NARDL) تحلیل شدند. نتایج نشان داد که در کوتاه‌مدت و بلندمدت اثر نااطمینانی سیاست‌های اقتصادی جهانی بر تورم مواد غذایی در ایران مثبت و معنادار است. افزون بر این، اثر این نااطمینانی بر تورم مواد غذایی در ایران هم در بلندمدت و هم در کوتاه‌مدت نامتقارن است، به طوری که اثر افزایش نااطمینانی سیاست‌های اقتصادی جهانی بر تورم مواد غذایی ایران مثبت و معنادار است، اما کاهش آن اثر معناداری بر تورم مواد غذایی در ایران ندارد. همچنین، اثر افزایش نااطمینانی سیاست‌های اقتصادی جهانی بر تورم مواد غذایی در بلندمدت بیشتر از اثر آن در کوتاه‌مدت است و ضریب افزایش نااطمینانی سیاست‌های اقتصادی جهانی به طور قابل ملاحضه‌ای بیشتر از اثر کاهش آن است. مدیریت اثر نااطمینانی سیاست‌های اقتصادی جهانی بر قیمت مواد غذایی در ایران نیازمند یک رویکرد چندجانبه و جامع است که از جمله آنها می‌توان به تنوع منابع تأمین مواد غذایی، ایجاد ذخایر استراتژیک غذایی و تقویت همکاری‌های بین‌المللی و توافقات تجاری اشاره کرد. در نهایت نیز نتایج نشان داد که متغیرهایی همچون عرضه پول، تولید ناخالص داخلی سرانه، نرخ ارز غیر رسمی و بحران‌های جهانی مواد غذایی، به‌طور مثبت بر قیمت مواد غذایی در ایران در کوتاه‌مدت و بلندمدت تأثیر می‌گذارند. در عین حال، آزادسازی تجاری بر قیمت مواد غذایی در ایران تأثیر منفی داشته است. https://www.iranianjae.ir/article_729054.html با توجه به افزایش سطح عمومی قیمت‌ها و به‌دنبال آن افزایش قیمت تمام شده و قیمت مصرف‌کننده در گروه مواد خوراکی در سال‌های اخیر و تغییر سبد خوراک مصرفی خانوارها، بررسی نابرابری غذایی حائز اهمیت است. این مطالعه به تحلیل هزینه خوراکی‌ خانوارهای شهری ایران به تفکیک دهک‌های هزینه می‌پردازد و نقش هر یک از گروه‌های مواد غذایی را در ایجاد نابرابری هزینه خوراک خانوار طی سال‌های 1401-1390 مورد بررسی قرار می‌دهد. بدین منظور با استفاده از روش لرمن و ایتزاکی ضریب جینی هزینه خوراک خانوارها برای 25 گروه غذایی‌ و دخانیات تجزیه و با استفاده از معیارهای کشش ضریب جینی نسبت به هزینه و اثر نهایی، تاثیر تغییر هزینه هر یک از گروه‌ها بر نابرابری غذایی بررسی می‌شود. بر‌اساس نتایج، مخارج واقعی خوراک خانوار در دوره مذکور برای تمامی دهک‌ها روند نزولی داشته ‌است که بیانگر کاهش قدرت خرید مواد غذایی توسط خانوار در دوره مورد بررسی‌ است. مقایسه دهک‌ها از نظر سهم مخارج گروه‌های خوراکی در کل مخارج خوراکی ‌و دخانی خانوار شهری نشان می‌دهد که گروه‌های نان، آرد، رشته و ماکارونی، ‌سبزیجات، گوشت پرندگان، تخم پرندگان و فرآورده‌های شیر، حبوبات و روغن نباتی، قند و شکر و چای و دخانیات بالاترین سهم‌ را در مخارج سه دهک اول دارند. این در حالی‌است که گروه‌های گوشت دام، گوشت آبزیان، غلات، میوه، خشکبار، انواع شیر، شیرینی و مربا و عسل و غذای آماده سهم بیشتری در مخارج خوراک دهک دهم داشته‌اند. در میان گروه‌‌های هزینه، ‌نابرابری در گروه غذای آماده، چربی ‌و روغن حیوانی، خشکبار، گوشت دام‌ و آبزیان و برنج و غلات شدیدتر است. اما گروه‌های گوشت دام، برنج و غلات و انواع میوه نسبت به سایر گروه‌ها سهم بالاتری در نابرابری کل داشته‌اند. بر اساس این نتایج، جهت جلوگیری از تشدید نابرابری غذایی، اتخاذ سیاست‌های حمایتی هدفمند با هدف تامین اقلام خوراکی با ارزش تغذیه‌ای بالا برای گروه‌های آسیب‌پذیر، مورد توصیه می‌باشد. https://www.iranianjae.ir/article_729055.html صنعت چای به‌عنوان یکی از بخش‌های مهم کشاورزی ایران، تحت تأثیر عوامل مختلفی از جمله تغییرات اقلیمی، نوسانات اقتصادی، استانداردهای کیفی و مسائل مدیریتی قرار دارد. هدف این پژوهش ارزیابی و بهبود عملکرد زنجیره تولید چای در استان گیلان با تاکید بر شرایط تغییرات اقلیمی است. برای این منظور، از مدل فرایند تحلیل شبکه‌ای (ANP) به‌منظور شناسایی و اولویت‌بندی معیارها و زیرمعیارهای مؤثر بر زنجیره تولید چای استفاده شده است. داده‌های مورد نیاز از طریق نظرات خبرگان و پرسشنامه مقایسات زوجی جمع‌آوری گردید. جامعه آماری شامل کشاورزان چای‌کار و کارخانه‌های فرآوری چای در استان گیلان بوده و حجم نمونه با استفاده از روش نمونه‌گیری طبقه‌ای 253 نفر تعیین شد. نتایج نشان داد که معیارهای اقلیمی با وزن 067/0، بیشترین تأثیر را بر تاب‌آوری زنجیره تولید چای دارند، به‌ویژه تغییرات بارندگی که نقش کلیدی در تولید و کیفیت برگ سبز چای ایفا می‌کند. در بین معیارهای اقتصادی، هزینه‌های تولید به‌عنوان مهم‌ترین عامل شناسایی شد که به دلیل نوسانات قیمت نهاده‌ها و هزینه‌های برداشت، بر تاب‌آوری کشاورزان و کارخانه‌های فرآوری تأثیر می‌گذارد. همچنین، در معیار کیفیت برگ چای برداشت‌شده بیشترین اهمیت را داشتند. در نهایت، از میان معیارهای مدیریتی، آموزش و آگاهی‌بخشی به کشاورزان و کارکنان به‌عنوان تأثیرگذارترین زیرمعیار شناخته شد که نقش مهمی در پایداری زنجیره تولید چای دارد. بر اساس یافته‌های این پژوهش، تدوین راهبردهای مدیریت ریسک اقلیمی و به‌کارگیری فناوری‌های نوین کشاورزی و فرآوری می‌تواند به بهبود عملکرد زنجیره تولید چای کمک کند و زمینه را برای توسعه پایدار این صنعت فراهم سازد. https://www.iranianjae.ir/article_729056.html مراتع ایران به‌واسطه تنوع اقلیمی و جغرافیایی، ظرفیت بالایی در تأمین علوفه و پشتیبانی از معیشت دامداران دارند. با این حال، عوامل متعددی مانند تغییرات اقلیمی، فشار بیش از حد چرای دام و تغییر کاربری اراضی موجب تخریب این منابع طبیعی شده‌اند. این پژوهش با هدف بررسی اثرات راهبردهای اقتصادی-محیط‌زیستی بر کاهش پیامدهای زیست‌محیطی و بهبود معیشت دامداران انجام شد. در گام نخست، میزان علوفه قابل برداشت از مراتع ییلاقی شهرستان بابل و نیاز علوفه‌ای دام‌های موجود بررسی شد. سپس با بهره‌گیری از مدل‌سازی برنامه‌ریزی تصادفی دومرحله‌ای، سناریوهای بهینه برای مدیریت پایدار مراتع طراحی گردید. داده‌های پژوهش از طریق پرسشنامه و گزارش‌های میدانی دامداران طی سال ۱۴۰۱ گردآوری شد. نتایج نشان داد که در حالی‌که نیاز سالانه دام‌های حاضر در مراتع ییلاقی منطقه معادل59/15625 تن تی‌دی‌ان برآورد می‌شود، این مراتع تنها توان تولید حدود 8/3167 تن تی‌دی‌ان به ارزش تقریبی 42/17 میلیارد تومان را دارند. این کمبود حدود 47/12560 تن تی‌دی‌ان، از طریق فشار بیشتر بر مراتع جبران می‌شود که موجب تشدید تخریب منابع طبیعی می‌گردد. نتایج مدل‌سازی نشان داد که اتخاذ راهبردهای اقتصادی-محیط‌زیستی مانند تنظیم تعداد دام، به‌کارگیری منابع علوفه جایگزین، بهبود کیفیت مراتع و ترویج چرای پایدار، نه تنها به کاهش فشار بر اکوسیستم مرتعی کمک می‌کند، بلکه اثرات مثبتی بر معیشت دامداران نیز خواهد داشت. از این‌رو، سیاست‌گذاری‌های هدفمند در این حوزه ضروری به نظر می‌رسد. https://www.iranianjae.ir/article_729057.html خشکسالی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین چالش‌های بخش کشاورزی، تأثیرات منفی قابل‌توجهی بر عملکرد محصولات زراعی و باغی دارد. سماق به عنوان یک گونه گیاهی دارویی و صنعتی، مقاومت بالایی در برابر خشکسالی از خود نشان می‌دهد. این مطالعه با هدف بررسی سازگاری‌های فیزیولوژیکی و مولکولی سماق در شرایط تنش آبی و ارزیابی پتانسیل آن به عنوان یک گیاه مقاوم به خشکسالی در کشاورزی پایدار انجام شده است. در این پژوهش، ابتدا به پیش‌نگری اقلیم در دورۀ آتی 2026-2050 در دشت همدان-بهار انجام گردید. سپس، شدت و فراوانی خشکسالی با استفاده از شاخص‌های خشکسالی در سه بازه زمانی 3، 6 و 12 ماهه ارزیابی شد. در ادامه، با توسعه یک مدل اقتصادی برای دشت مذکور، اثرات تغییرات اقلیمی و خشکسالی بر سود خالص کشاورزان شبیه‌سازی و الگوهای کشت بهینه تحت سناریوهای مختلف اقلیمی تعیین گردید. نتایج نشان می‌دهند که باتوجه‌به روند روبه‌افزایش خشکسالی در دشت مذکور، منابع آب زیرزمینی به‌شدت تحت‌فشار قرار گرفته است. با شبیه‌سازی دقیق سناریوهای خشکسالی آتی و اعمال مدیریت‌های آبیاری متنوع در مدل شبیه‌سازی شده دشت مورد مطالعه، افزایش قابل توجهی در سطح زیر کشت محصول سماق به میزان 91 هکتار مشاهده و همچنین این گسترش سطح زیر کشت، به طور مستقیم منجر به ارتقای 38/14 میلیارد تومانی سود خالص بخش کشاورزی در منطقه خواهد شد. بااین‌حال، کشت سماق به‌عنوان گیاهی مقاوم به خشکی، می‌تواند به‌عنوان یک راهکار سازگار با شرایط اقلیمی جدید، موجب افزایش سود خالص کشاورزان و پایداری تولید در منطقه شود. همچنین این مقاله میتواند برای سیاست گذاران و کشاورزان منطقه موثر واقع شود. https://www.iranianjae.ir/article_729058.html در سال‌های اخیر، مصرف گیاهان دارویی در سطح جهانی مورد توجه فزاینده‌ای قرار گرفته است. این امر عمدتاً به دلیل نگرانی‌های روزافزون نسبت به عوارض جانبی داروهای شیمیایی، افزایش هزینه‌های مراقبت‌های بهداشتی و گرایش روزافزون به درمان‌های طبیعی بوده است. در کشورهای در حال توسعه‌ای نظیر عراق، به‌ویژه در شهرهای غنی از نظر فرهنگی مانند بصره، گیاهان دارویی همچنان نقش مهمی در طب سنتی و معیشت خانوار ایفا می‌کنند. پژوهش حاضر به بررسی عوامل مؤثر بر سطح مصرف گیاهان دارویی در میان ساکنان شهر بصره می‌پردازد. داده‌های مورد نیاز از طریق تکمیل پرسشنامه از ۱۵۰ نفر از پاسخ‌گویان جمع‌آوری شده و با استفاده از مدل لاجیت ترتیبی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. در این مطالعه، تأثیر متغیرهای جمعیت‌شناختی، اقتصادی-اجتماعی، فرهنگی و اطلاعاتی بر میزان مصرف گیاهان دارویی بررسی شده است. نتایج نشان می‌دهد که سطح تحصیلات، میزان درآمد، سن، ترجیح داروی گیاهی نسبت به داروی شیمیایی، استفاده از گیاهان دارویی در مراسم خاص مذهبی و فرهنگی، ویژگی‌های ظاهری و عطر و طعم گیاهان، وجود اطلاعات کافی در مورد گیاهان دارویی و تجربه کشت گیاهان دارویی از عوامل معنادار تأثیرگذار بر سطح مصرف می‌باشند. بر اساس یافته‌های تحقیق توصیه می‌شود که آگاهی عمومی نسبت به مصرف صحیح گیاهان دارویی ارتقا یافته و تلفیق مراسمات مذهبی و فرهنگی با آموزش سلامت عمومی صورت گیرد. همچنین سیاست‌گذاران در بصره با طراحی آموزش‌های هدفمند، تقویت زیرساخت‌های اطلاع‌رسانی، حمایت از کشت خانگی و ایجاد چارچوب‌های نظارتی، آگاهی و مصرف آگاهانه گیاهان دارویی را در میان گروه‌های مختلف جامعه ارتقا دهند. https://www.iranianjae.ir/article_729059.html استفاده بهینه از منابع آب به‌عنوان یکی از اهداف کلیدی الگوی کشت ملی نیازمند ارزش‌گذاری اقتصادی دقیق آب به‌صورت منطقه‌ای در جهت اصلاح سیاست‌های قیمت‌گذاری در بخش کشاورزی است. شهرستان مهران باتوجه‌به داشتن مرز مشترک با کشور عراق و مزیت در صادرات محصولات کشاورزی به دلیل هزینه‌های پایین حمل‌ونقل و نگه‌داری محصولات به‌عنوان یکی از موارد مطالعاتی مهم منطقه‌ای در جهت برآورد ارزش‌ اقتصادی آب در بخش کشاورزی مطرح است. در این مطالعه، با بهره‌گیری از داده‌های میدانی جمع‌آوری‌شده از طریق مصاحبه با 100 کشاورز منطقه در قالب نمونه‌گیری طبقه‌بندی‌شده در سال زراعی ۱۴۰۳–۱۴۰۲، ارزش اقتصادی آب برای محصولات گندم، کلزا، جو، هندوانه، گوجه‌فرنگی و خیار با استفاده از روش‌های پارامتری و توابع تولید شامل توابع تولید خطی، کاب داگلاس و ترنسدنتال، برای دو سناریوی مصرف داخلی و صادرات به عراق محاسبه شد. باتوجه‌به آزمون‌های اقتصادسنجی و آزمون فروض کلاسیک تابع تولید کاب داگلاس به‌عنوان تابع برتر شناخته شد. در نهایت نتایج نشان داد ارزش اقتصادی هر مترمکعب آب برای محصولات مذکور در سناریو مصرف داخلی به ترتیب 21، 61/142، 17/139، 59/899، 27/124 و 37/219 هزار ریال و در سناریو صادرات به عراق به ترتیب 0/036، 0/064، 0/054، 0/166، 0/1211 و 0/087 دلار آمریکا است. نتایج به‌دست‌آمده، لزوم تغییر الگوی کشت در این منطقه شامل افزایش سطح زیر کشت و تولید محصولات دارای ارزش اقتصادی آب بالاتر در دو سناریو مصرف داخلی (کلزا، هندوانه و خیار) و صادرت به عراق (هندوانه، گوجه فرنگی و خیار) و اصلاح سیاست‌های قیمت‌گذاری در حوزه منابع آب در بخش کشاورزی شامل افزایش تدریجی آب‌بهای پرداختی توسط کشاورزان و نزدیک‌شدن قیمت آب به ارزش اقتصادی آن به‌منظور تقویت طرح جامع الگوی کشت و استفاده بهینه از آب در بخش کشاورزی را نشان می‌دهد. https://www.iranianjae.ir/article_730003.html این پژوهش باهدف تحلیل اثرپذیری شاخص صنایع غذایی از بازارهای مالی منتخب ایران شامل شاخص کل بورس، نرخ ارز و قیمت سکه، با بهره‌گیری از مدل شبکه عصبی حافظه بلندمدت کوتاه‌مدت (LSTM) انجام شده است. صنایع غذایی، به‌عنوان یکی از ارکان اقتصاد کشور، به‌شدت تحت‌تأثیر تحولات کلان اقتصادی و مالی قرار دارد و بررسی پویایی آن می‌تواند به شناسایی ساختارهای میان بازاری و نحوه سرایت نوسانات کمک کند. در این راستا، داده‌های سری زمانی مربوط به دوره فروردین ۱۳۹۶ تا اسفند ۱۴۰۲ برای مدل‌سازی مورد استفاده قرار گرفت. مدل LSTM با توانایی شناسایی الگوهای غیرخطی و وابستگی‌های زمانی پیچیده، در پیش‌بینی هم‌زمان سطح و نوسانات متغیرهای مورد بررسی به کار گرفته شد. نتایج نشان داد که شاخص صنایع غذایی بیشترین همبستگی را با شاخص کل بورس دارد و ارتباط آن با نرخ ارز و قیمت سکه، به‌ویژه در سطح قیمت‌ها، ضعیف‌تر است. در سطح نوسانات نیز همبستگی‌ها میان بازارها افزایش می‌یابد که بیانگر اهمیت شوک‌های کوتاه‌مدت در رفتار بازارهاست. ارزیابی مدل LSTM بر اساس شاخص‌های خطای آماری مانند MSE و MAE نشان داد که این مدل قادر به بازتولید دقیق رفتار متغیرهاست و از پایداری مناسبی برخوردار است. همچنین، تفاوت معنادار میان همبستگی‌های سطح قیمت و نوسانات، لزوم تحلیل هم‌زمان این دو بُعد را در مطالعات بازارهای مالی برجسته می‌سازد. یافته‌های این پژوهش تصویری جامع از ساختار پویای اثرگذاری متقابل بازارها ارائه می‌دهد و کارایی بالای LSTM را در تحلیل پیش‌بینانه سری‌های مالی نشان می‌دهد. https://www.iranianjae.ir/article_730004.html آب یکی از نهاده‌های حیاتی و ارزشمند در بخش کشاورزی است که همواره با محدودیت مواجه بوده و در سال‌های اخیر، به‌ویژه به‌دلیل کاهش بارندگی‌ها، این محدودیت شدت یافته است. بنابراین، مدیریت بهینه منابع آبی در کشاورزی می‌تواند راهکاری مؤثر برای غلبه بر بسیاری از چالش‌های این بخش باشد. در این میان، کشت کلزا به‌دلیل نیاز آبی کم و ویژگی‌های مطلوب زراعی، در سال‌های اخیر مورد توجه سیاست‌گذاران قرار گرفته است. به‌ویژه آن‌که با به‌کارگیری اصول به‌زراعی و به‌نژادی، مانند استفاده از ارقام پربازده، می‌توان عملکرد این محصول را به‌طور چشمگیری افزایش داد. مطالعه حاضر با هدف تحلیل مدیریت بحران خشکسالی از طریق کشت ارقام پربازده کلزا، با بهره‌گیری از سناریوهای مختلف تنش آبی، در دشت دیره استان کرمانشاه انجام شده است. داده‌های مورد نیاز از طریق مراجعه میدانی به مرکز جهاد کشاورزی بخش دیره شهرستان گیلان‌غرب و مصاحبه با بهره‌برداران برای سال زراعی ۱۴۰۲ گردآوری شده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که تداوم خشکسالی و کاهش منابع آبی در منطقه، منجر به انقباض الگوی کشت و کاهش درآمد کشاورزان خواهد شد. اعمال سناریوهای تنش آبی در مدل، حاکی از آن است که الگوی کشت منطقه به سمت محصولات کم‌آب‌بر تغییر یافته است. پیش‌بینی‌ها و شبیه‌سازی‌های انجام‌شده نیز نشان می‌دهد که کشت ارقام پربازده کلزا از جمله هایولا و تراپر، می‌تواند در مقایسه با وضعیت فعلی، تا حد زیادی از زیان‌های ناشی از خشکسالی جلوگیری کند. https://www.iranianjae.ir/article_730005.html تاب‌آوری اقتصادی موضوعی است که امروزه با توجه به ورود شوک‌های مختلف به اقتصاد کشورها، بسیار مورد توجه سیاست‌گذاران و اقتصاددانان قرار گرفته است. آنها در سطح ملی، منطقه‌ای و بخشی به مطالعه و اندازه‌گیری تاب‌آوری و چگونگی اثرگذاری متغیرهای مختلف بر آن پرداخته‌اند. هدف از پژوهش حاضر، بررسی تاثیر عوامل زیرساختی (حمل‌ونقل و آب)، نهادی (فضای کسب‌وکار و مخارج دولت) و ساختاری (سرمایه انسانی و تمرکز صنعتی) بر تاب‌آوری اقتصادی بخش کشاورزی در ۲۸ استان ایران طی دو دوره (2012-2001) و (2021-2013) می‌باشد. بدین منظور از الگوی رگرسیون وزنی جغرافیایی (GWR) که ناهمسانی فضایی را در تاب‌آوری بخش کشاورزی استان‌‌ها در نظر می گیرد، استفاده شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که عوامل زیرساختی (شامل حمل ونقل و منابع آب) در هر دو دوره مطالعه در ۲۸ استان تأثیر مثبت و معنی‌داری بر تاب‌آوری بخش کشاورزی داشته‌اند. از میان عوامل نهادی، فضای کسب‌وکار به ترتیب در ۱۴ و ۱۶ استان در دوره‌های (2012-2001) و (2021-2013)مؤثر بوده، درحالی‌که مخارج دولت در دوره اول در ۱۷ استان و در دوره دوم تنها در ۱۲ استان اثر مثبت و معنی‌داری نشان داده است. عوامل ساختاری شامل سرمایه انسانی در در دوره (2012-2001) در 9 استان و در دوره (2021-2013)در 13 استان و تمرکز فعالیتهای صنعتی تنها در 11 استان در دوره (2021-2013)تاثیر مثبت و معنی‌داری بر تاب‌آوری اقتصادی بخش کشاورزی استان‌ها داشته‌اند. بر اساس این نتایج پیشنهاد می‌شود که سرمایه‌گذاری و نوسازی در زیرساخت‌ها، بهبود فضای کسب‌وکار از طریق مقررات‌زدایی و هدفمندسازی مخارج دولت برای تمرکز بر پروژه‌های تولیدی و زیرساختی بخش کشاورزی، و ارتقای سرمایه انسانی از طریق آموزش‌های تخصصی صورت گیرد. https://www.iranianjae.ir/article_730006.html افزایش رشد اقتصادی و توسعه صنعت چوب در کنار مزایایی چون ایجاد اشتغال و ارزش‌افزوده، چالش‌هایی جدی برای منابع طبیعی و محیط‌زیست به ویژه جنگل‌ها پدید آورده است. جنگل‌های هیرکانی به عنوان یکی از ارزشمندترین اکوسیستم‌های ایران، طی سال‌های اخیر تحت‌تأثیر بهره برداری بی‌رویه، قاچاق چوب و ناپایداری در سیاست‌های جنگل‌داری قرار گرفته‌اند. این پژوهش با هدف بررسی اثر رشد صنایع فرآورده‌های اصلی چوب (نئوپان، فیبر، انواع کاغذ و کارتن) بر سطح جنگل‌های هیرکانی، از داده‌های پنل سه استان شمالی ایران (مازندران، گیلان و گلستان) در بازه زمانی ۱۳۸۰ تا ۱۴۰2 و با استفاده از مدل خودرگرسیون با وقفه‌های توزیعی (ARDL) بهره گرفته است. در این مطالعه، از نظریه محیط زیستی کوزنتس برای تحلیل رابطه غیرخطی میان رشد صنعت چوب و تغییرات سطح جنگل استفاده شد. نتایج حاصل از برآورد بلندمدت مدل نشان داد که چوب مصرفی صنعت چوب تأثیر منفی و مجذور آن تأثیر مثبت و معناداری بر سطح جنگل‌ها دارد؛ به عبارت دیگر در ابتدا مصرف چوب موجب کاهش پوشش جنگلی در جنگل‌های هیرکانی شده، اما با تغییر الگوی مصرف، ارتقای آگاهی محیط‌زیستی و اجرای سیاست‌های حفاظتی، اثر منفی کاهش یافته و احیای جنگل‌ها ممکن شده است. عواملی مانند جمعیت روستایی و قاچاق چوب اثر منفی و بارندگی اثر مثبت در بلندمدت داشته‌اند. همچنین در کوتاه‌مدت متغیر پالسی تنفس جنگل اثر مثبت و معناداری دارد. نتایج این پژوهش می‌تواند مبنایی برای تدوین سیاست‌های حفاظتی مؤثر در مدیریت منابع طبیعی کشور باشد. https://www.iranianjae.ir/article_730007.html تغییر اقلیم ناشی از فعالیت‌های انسانی به‌ویژه افزایش دما و تغییر در الگوهای بارندگی، یکی از تهدیدهای جدی برای بهره‌وری بخش کشاورزی در ایران به‌شمار می‌رود؛ به‌ویژه در مناطق دیم‌خیز که آسیب‌پذیری بیشتری نسبت به نوسانات آب و هوایی دارند. ارزیابی دقیق سهم اقلیم انسان‌ساخت در تغییر عملکرد محصولات کشاورزی، می‌تواند به سیاست‌گذاری‌های هدفمند در حوزه سازگاری با تغییر اقلیم کمک کند.این پژوهش با استفاده از داده‌های پانل (624 مشاهده از 16 استان طی سال‌های 1363 تا 1402) و با بهره‌گیری از مدل رگرسیون با اثرات ثابت دوسویه، اثر متغیرهای اقلیمی در دو سناریوی "واقعی" و "خلاف‌واقع" را بر عملکرد گندم دیم بررسی کرده است. داده‌های اقلیمی از مجموعه‌های ERA5 و ATTRICI v1.1 استخراج شده‌اند که امکان شبیه‌سازی اقلیم بدون روند گرمایش جهانی را فراهم می‌سازند.نتایج نشان داد که تغییر اقلیم انسان‌ساخت در سطح ملی منجر به کاهش میانگین عملکرد شده و در برخی استان‌ها، زیان اقتصادی قابل توجهی (تا ۱۹۷ میلیون دلار) به‌دنبال داشته است. در مقابل، برخی استان‌ها از این تغییر منتفع شده‌اند. یافته‌ها بر اهمیت تدوین سیاست‌های منطقه‌محور سازگاری با اقلیم و استفاده از ابزارهای تحلیل خلاف‌واقعی برای طراحی مداخلات کارآمد در حوزه امنیت غذایی تأکید دارند. https://www.iranianjae.ir/article_724671.html یکی از راهکارهای شکست انحصار و کنترل و متناسب سازی قیمت ها، راه اندازی میدان‌های مرکزی و بازارچه های میوه و تره بار در شهرها و توسعه متوازن آنها با جمعیت است. در حال حاضر، شهروندان یزدی تنها از خدمات دو میدان مرکزی میوه و تره بار تحت نظارت شهرداری، استفاده می کنند. در این پژوهش مکان یابی ایجاد بازارچه های میوه و تره بار در شهر یزد تحت سناریوهای مختلف انجام و سپس آثار راه اندازی این مراکز به لحاظ مالی و زیست محیطی ارزیابی شد. ابتدا با استفاده از نظرسنجی متخصصان و تجربه کارشناسان، شاخص‌ها و معیارهای مکان‌یابی در سطح شهر یزد شامل دسترسی، تراکم جمعیت، ترافیک و سازگاری و همجواری، درنظرگرفته شد و سپس مکان هایی که قابلیت خدمات دهی دارند، با استفاده از اجرای مدل تحلیل سلسله مراتبی (AHP) در نرم افزار تخصصی ارائه شده در قالب EXCEL اولویت‌بندی شد. سپس بر اساس برآورد میزان تقاضا و عرضه مناطق در نظر گرفته شده و هزینه های مبادله، در قالب طراحی مدل برنامه ریزی فضایی، توزیع میوه در شهر یزد در شرایط موجود (بدون بازارچه های میوه و تره بار) و سناریوهای مختلف راه اندازی این مراکز در نرم افزار LINDO شبیه سازی و پس از آن به لحاظ هزینه ای، میزان مصرف سوخت و ملاحظات زیست محیطی، طرح در نظر گرفته شده ارزیابی شد. به این صورت که تغییر در هزینه‌های حمل و نقل، مصرف سوخت و انتشار گازهای گلخانه ای (با استفاده از نرم افزار SIMAPRO) ناشی از توسعه بازارچه های میوه و تره بار در شهر یزد محاسبه شد. نتایج به‌دست آمده از اجرای برنامه بهینه، مصرف سوخت به میزان 2/931 لیتر بنزین در ماه معادل 25/1 درصد و هزینه سوخت به میزان 27936000 ریال معادل 5/12 درصد در ماه کاهش می‌یابد. جرای برنامه بهینه افزون بر کاهش هزینه حمل و نقل و قیمت تمام شده میوه و تره‌بار به جهت زیست محیطی نیز منجر به افزایش رفاه عموم جامعه می‌شود. لذا با راه اندازی بازارچه های میوه و تره بار در شهر یزد، آثار زیست محیطی مثبتی ایجاد می‏شود. https://www.iranianjae.ir/article_724673.html دوام و بقای نسل بشر همواره بر تأمین غذا و رفع نیازهای تغذیه­ای استوار بوده است. از این رو شناسایی عوامل موثر بر امنیت غذایی می­تواند به عنوان مولفه­ای مهم در رفع موانع موجود بر سر راه دستیابی به یک وضعیت پایدار تغذیه­ای قلمداد گردد. مطالعه حاضر درپی پاسخ­دهی به این پرسش است که آیا عملیات کشاورزی پایدار می­تواند منجر به بهبود وضعیت امنیت غذایی خانوارهای روستایی گردد؟ بدین منظور ابتدا اقداماتی که به عنوان مصادیق عملیات کشاورزی پایدار در کشت سیب­زمینی مرسوم­اند، شناسایی گردیدند. سپس سیب­زمینی­کاران شهرستان بستان­آباد به عنوان جامعه آماری انتخاب و به طور تصادفی با 148 نفر از آنان در سال زراعی 1401-1400 مصاحبه حضوری به عمل آمد. نخست، وضعیت امنیت غذایی خانوارها بوسیله شاخص امتیاز تنوع غذایی خانوار (HDDS) محاسبه گردید. سپس مدل رگرسیونی پوآسن به منظور ارزیابی عوامل موثر بر امنیت غذایی خانوارهای روستایی استفاده شد. در گام بعد مبتنی بر نتایج مدل پوآسن، از روش­های یادگیری ماشینی شامل شبکه عصبی پرسپترون چندلایه و جنگل تصادفی به منظور پیش­بینی وضعیت امنیت غذایی خانوارها بهره گرفته شد. نتایج موید آن بود که به طور میانگین، کشاورزان مورد بررسی با امتیاز تنوع غذایی 6/8، از وضعیت مناسب امنیت غذایی برخوردار می­باشند. همچنین براساس نتایج مدل پوآسن، مولفه­هایی چون انجام اقدامات مربوط به عملیات کشاورزی پایدار، مخارج صرف شده برای خرید غذا طی یک هفته گذشته و سطح زیرکشت سیب­زمینی از جمله عوامل موثر بر امتیاز تنوع غذایی خانوارهای روستایی بستان­آباد ارزیابی گردیدند. نتایج مدل­های یادگیری ماشینی نیز حاکی از دقت بالاتر الگوریتم شبکه عصبی پرسپترون چندلایه در پیش­بینی امنیت غذایی خانوارها و موید تأثیر غیرقابل­انکار عملیات کشاورزی پایدار در تعیین امنیت غذایی خانوارهای مورد بررسی بود. با این تفاسیر آموزش روش­های کشت پایدار سیب­زمینی به واسطه برگزاری دوره­های آموزشی-ترویجی و همچنین تأمین مالی کشاورزان در راستای گسترش روش­های کشت پایدار، می­تواند نقش موثری در بهبود امنیت غذایی آنان ایفا نماید. https://www.iranianjae.ir/article_724674.html توسعه رویکردهای علمی و مدیریت بهینه نهاده‌ها، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای بهبود کارایی و کاهش زیان‌های اقتصادی در فرآیند توسعه کشاورزی پایدار محسوب می‌گردد. در این راستا هدف مطالعه حاضر بررسی کارایی زیست‌محیطی و عوامل مؤثر بر زیان اقتصادی تولید کلزا در شهرستان تبریز می­باشد. برای این منظور داده­های لازم، با تکمیل پرسشنامه از 150 کشاورز کلزاکار شهرستان تبریز در سال زراعی 02-1401 جمع­آوری شد. در تحقیق حاضر، با برآورد  تابع تولید ترانسلوگ مرزی تصادفی، میزان کارایی زیست­محیطی مزارع مشخص گردید. در ادامه زیان اقتصادی مصرف نهاده­های زیانبار نظیر سموم و کودهای شیمیایی محاسبه شده و نهایتاً عوامل مؤثر بر زیان اقتصادی با برآورد رابطه رگرسیونی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج برآورد تابع ترانسلوگ مرزی تصادفی نشان داد که میانگین کارایی زیست‌محیطی مزارع پیاز 12/58 درصد بوده که حاکی از وجود ظرفیت قابل‌توجه برای کاهش مصرف کودها و سموم شیمیایی و بهبود کارایی زیست‌محیطی و نهایتاً تنزل زیان اقتصادی در منطقه می‌باشد. همچنین یافته‌های تحقیق مؤید آن بود که تولید ناکارای هر هکتار کلزا باعث تحمیل 131992 هزار ریال زیان اقتصادی به منطقه می‌شود. مطابق نتایج حاصله، عواملی همچون سن، سطح زیرکشت، تعداد قطعات زمین و تحصیلات بر میزان زیان اقتصادی تأثیرگذار می‌باشند. بدین‌ترتیب بهره‌گیری از ظرفیت کشاورزان جوان‌تر و دارای تحصیلات بالاتر در زمینه بهینه‌سازی مصرف نهاده‌ها به‌ویژه کود و سموم شیمیایی با تمرکز بر اصول کشاورزی پایدار توصیه می‌شود. ضمن‌اینکه پرداختن به تولید کلزا در قطعات محدود ولی دارای مقیاس وسیع‌تر می‌تواند به افزایش کارایی زیست‌محیطی و کاهش زیان اقتصادی تولید کمک شایانی نماید. https://www.iranianjae.ir/article_725233.html گردشگری کشاورزی می­تواند علاوه بر درآمدهای مرسوم فعالیت­های کشاورزی، به­عنوان یک منبع درآمد اضافی محسوب شده و منجر به کاهش فقر و ایجاد فرصت­های شغلی جدید شود. هدف از انجام این پژوهش، شناسایی قابلیت­های توسعه گردشگری کشاورزی در شهرستان تاکستان به محوریت محصول انگور می­باشد. [DU1] گردآوری داده­ها به صورت مطالعات کتابخانه­ای و پیمایش میدانی با تکمیل پرسشنامه از کارشناسان خبره اداره جهاد کشاورزی تاکستان انجام گردید. جهت تحلیل داده­ها از ماتریس (SWOT)، تکنیک سلسله مراتبی (AHP) و نرم­افزارExpert Choice11  استفاده شده است. [DU2] نتایج نشان داد که معیارهای تهدید، فرصت، ضعف و قوت به ترتیب اولویت­های اول تا چهارم را به خود اختصاص دادند. از میان زیرمعیارهای قوت و ضعف به ترتیب وجود باغات انگور با تنوع ارقام با امتیاز وزنی 64/0 و کمبود اعتبارات لازم و سیاست­های حمایتی در برگزاری مراسم جشن انگور در منطقه با امتیاز وزنی 22/0 و از میان زیرمعیارهای فرصت و تهدید به ترتیب وجود فرصت ایجاد شرایط جذب گردشگران با امتیاز وزنی 30/0 و کاهش منابع آبهای زیرزمینی در منطقه با امتیاز وزنی 19/0 و پس از آن خشک شدن رودخانه­های فصلی در اثر احداث سد در منطقه بالادست با امتیاز وزنی 17/0، بالاترین اولویت را دارند. با توجه به نتایج ارزیابی عوامل داخلی و خارجی ماتریس سوات، راهبرد تدافعی جهت توسعه گردشگری کشاورزی شهرستان تاکستان پیشنهاد می­شود. https://www.iranianjae.ir/article_725234.html سامانه آبیاری تیپ به‌عنوان راهکاری برای بهینه‌سازی مصرف آب در کشت گندم، در برخی از مناطق گندم‌کاری کشور به کار گرفته شده است. در این راستا، توسعه این سیستم به دلیل هزینه‌های بالای راه‌اندازی با محدودیت مواجه شده است. هدف این مطالعه، ارزیابی اقتصادی کشت گندم تحت الگوهای کم‌آبیاری تیپ در شرایط شوری خاک است. آزمایش اولیه در مزرعه تحقیقات شوری صدوق، واقع در شهر اشکذر استان یزد طی دو سال زراعی 1399-1400 و 1400-1401 انجام شد. داده‌های مورد نیاز روی اقلام مختلف هزینه‌، عملکرد و قیمت گندم (رقم نارین) با طراحی پرسشنامه در الگوهای مختلف کم‌آبیاری حاصل گردید. ارزیابی اقتصادی کشت گندم با لحاظ دو نرخ تنزیل 15% و 20% صورت پذیرفت. در این راستا از شاخص‌های ارزش خالص فعلی (NPV)، نسبت منفعت به هزینه (B/C) و بودجه‌بندی جزیی استفاده شد. نتایج نشان داد که در شوری 3 دسی‌زیمنس بر متر، تیمار دوم (نوارهای تیپ با فاصله 60 سانتی‌متر و آرایش کاشت سه‌ردیفه) با عملکرد 5038 کیلوگرم در هکتار، بالاترین منفعت اقتصادی (265 NPV: و 64/1 B/C:) را دارد. در شوری 8 دسی‌زیمنس بر متر، تیمار چهارم (نوارهای تیپ با فاصله 140 سانتی‌متر و آرایش هفت‌ردیفه) با عملکرد 3868 کیلوگرم در هکتار، بیشترین منفعت اقتصادی (137 NPV: و 34/1 B/C:) را ایجاد کرده است. بنابراین، تیمار دوم برای سطوح شوری پایین و تیمار چهارم برای سطوح شوری‌های بالا از نظر اقتصادی توصیه می‌شوند. https://www.iranianjae.ir/article_729052.html امروزه و در محیط رقابتی کنونی، ارزیابی عملکرد مالی شرکت‌ها، یکی از مهم‌ترین مدل‌های ارزیابی عملکرد است. لذا، طراحی یک چارچوب ارزیابی دقیق و مناسب از عملکرد برای شرکت می‌تواند مفید باشد. پژوهش حاضر با هدف رتبه‌بندی شرکت‌های فعال در صنعت زراعت و خدمات وابسته در بورس اوراق بهادار، از روش‌های تصمیم‌گیری چند شاخصه (MADM) بهره گرفته است. برای ارزیابی عملکرد مالی این شرکت‌ها، از برخی نسبت‌های مالی استفاده شده که این نسبت‌ها جنبه‌های متفاوتی از عملکرد مالی سازمان را پوشش می‌دهند. اما به دلیل اینکه هر نسبت مالی تنها بخشی از وضعیت مالی شرکت را نشان می‌دهد، تحلیل این اطلاعات می‌تواند باعث بروز ابهام برای مدیران و سرمایه‌گذاران شود. از این رو، روش‌های تصمیم‌گیری چند شاخصه به عنوان رویکردی مناسب برای رفع این چالش و تحلیل دقیق‌تر عملکرد مالی شرکت‌ها پیشنهاد می‌شوند. در این پژوهش، به منظور وزن‌دهی به شاخص‌ها از روش BWM به عنوان یکی از روش‌های نوین تصمیم‌گیری چند شاخصه استفاده شده است که با توجه به نیاز به مقایسه‌های زوجی کمتر و افزایش پایداری در وزن‌دهی شاخص‌ها و انتخاب گزینه‌ها مزایای قابل توجهی دارد. همچنین از روش‌های MARCOS، TOPSIS، CoCoSo و MABAC نیز برای رتبه‌بندی ۱۱ شرکت فعال در صنعت زراعت و خدمات وابسته در بورس اوراق بهادار طی سال‌های ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۱ استفاده شده است. در نهایت، نتایج این روش‌ها با استفاده از روش‌های Borda و Copeland ادغام و ترکیب شده‌اند تا رتبه‌بندی نهایی شرکت‌ها ارائه شود. https://www.iranianjae.ir/article_729053.html هدف این پژوهش بررسی تأثیر جذابیت برند بر ادراک مشتری با تأکید بر نقش میانجی رضایت مشتری و مدیریت دانش مشتری در حوزه محصولات کشاورزی شرکت گلستان در شهر تهران است. با توجه به اهمیت درک مشتری از برند و تأثیر آن بر وفاداری و خرید مکرر، هدف اصلی این تحقیق تحلیل چگونگی اثرگذاری جذابیت برند بر ادراک مشتری از طریق دو عامل اساسی رضایت مشتری و مدیریت دانش مشتری است. این تحقیق از نوع توصیفی-پیمایشی بوده و جامعه آماری شامل مصرف‌کنندگان محصولات گلستان در تهران است. با استفاده از فرمول کوکران ، 344 نفر به‌عنوان نمونه انتخاب و داده‌ها با استفاده از پرسشنامه استاندارد جمع‌آوری شدند. روایی پرسشنامه با استفاده از تحلیل عاملی تأییدی و پایایی آن با آلفای کرونباخ تأیید شد. داده‌ها با نرم‌افزار SPSS تحلیل توصیفی شده و تحلیل استنباطی با نرم‌افزار AMOS  تحلیل عاملی انجام گرفت. یافته‌ها نشان دادند جذابیت برند تأثیر مثبت و معناداری بر ادراک مشتری دارد و این تأثیر از طریق رضایت مشتری و مدیریت دانش مشتری تقویت می‌شود. جذابیت برند نه‌تنها به‌طور مستقیم، بلکه از طریق عوامل میانجی نیز ارتباطی معنادار با ادراک مشتری دارد. همچنین نتایج نشان داد که تقویت جذابیت برند و بهبود رضایت مشتری می‌تواند ادراک مشتری از برند و محصولات کشاورزی شرکت گلستان را ارتقا دهد. این پژوهش نوآوری‌هایی در تحلیل روابط میان جذابیت برند، رضایت مشتری و مدیریت دانش مشتری ارائه کرده و به درک بهتر از تأثیرات این عوامل در حوزه محصولات کشاورزی کمک می‌کند https://www.iranianjae.ir/article_733136.html صنایع چوب و کاغذ یکی از صنایع مهم کشور محسوب می‌شوند که در توسعه اقتصادی و اجتماعی نقش دارند. تصمیم‌گیری در زمینه سرمایه‌گذاری در این صنعت، مستلزم شناسایی و اولویت‌بندی معیارها و شاخص‌های مؤثر بر موفقیت و پایداری آن است. پژوهش حاضر با هدف تعیین شاخص‌های موثر سرمایه‌گذاری صنایع چوب و کاغذ در استان گیلان با استفاده از مدل‌های تصمیم‌گیری چند معیاره Entropy و WASPAS انجام شده است. جامعه آماری پژوهش شامل ۲۰ نفر از کارشناسان کارخانه چوب و کاغذ چوکا بوده است که با استفاده از پرسشنامه‌ای شامل شش معیار و ۳۷ شاخص به ارزیابی عوامل مؤثر در سرمایه‌گذاری در صنایع چوب و کاغذ پرداختند. نتایج تکنیک Entropy نشان داد از بین معیارهای "دانش فنی، تکنولوژی، نیروی انسانی" و "اقتصادی و مالی" دارای بیش‌ترین وزن هستند. همچنین نتایج اولویت‌بندی معیارها و شاخص‌های موثر در سرمایه‌گذاری صنایع چوب و کاغذ استان گیلان با مدل WASPAS نشان داد معیارهای "دانش فنی، تکنولوژی و نیروی انسانی"؛ "اقتصادی و مالی"؛ "مواد اولیه و محصولات" به ترتیب به‌ عنوان مهم‌ترین معیارها در اولویت‌های سرمایه‌گذاری معرفی شدند. شاخص‌های کلیدی مرتبط هر معیار، شامل شاخص‌ انرژی از معیار دانش فنی، تکنولوژی و نیروی انسانی؛ شاخص سود دهی از معیار اقتصادی و مالی؛ معیار شاخص محصول نهایی از معیار مواد اولیه و محصولات جزء مهمترین شاخص‌های موثر سرمایه‌گذاری صنایع چوب و کاغذ در استان گیلان می‌باشند. یافته‌های این پژوهش می‌تواند به ‌عنوان ابزاری راهبردی برای تصمیم‌گیرندگان، سرمایه‌گذاران و سیاست‌گذاران در جهت توسعه پایدار صنایع چوب و کاغذ مورد استفاده قرار گیرد. https://www.iranianjae.ir/article_733617.html پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش فضای مجازی و سکوهای (پلتفرم‌های) فروش آنلاین در ارتقای بازاریابی محصولات کشاورزی شرکت گلستان در شهر تهران انجام شده است و شرایط تحریمی به‌عنوان یک متغیر تعدیل‌کننده در آن موردتوجه قرار گرفته است. فشارهای ناشی از تحریم و محدودیت‌های ساختاری در دسترسی به بازارهای بین‌المللی، ضرورت بهره‌گیری از کانال‌های دیجیتال را برای برندهای داخلی دوچندان کرده است. این تحقیق از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی-پیمایشی است. جامعه آماری شامل کاربران سکوهای دیجی‌کالا، اسنپ‌مارکت و باسلام، به‌همراه مخاطبان وب‌سایت رسمی شرکت گلستان و مصرف‌کنندگان محصولات منتخب شامل چای، برنج، حبوبات، ادویه‌جات و خشکبار می‌باشد. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران ۳۸۴ نفر تعیین و داده‌ها به روش در دسترس گردآوری شد. روایی سازه‌ها با تحلیل عاملی تأییدی و پایایی با آلفای کرونباخ تأیید گردید و آزمون فرضیات با مدل‌سازی معادلات ساختاری در نرم‌افزار SmartPLS3 انجام گرفت. نتایج نشان داد فضای مجازی بیشترین اثر را بر افزایش آگاهی و اعتبار برند دارد و سکوهای فروش آنلاین بیشترین نقش را در تسهیل فرآیند خرید و افزایش نرخ تبدیل ایفا می‌کنند. همچنین، در شرایط تحریمی، هم‌افزایی این دو ابزار موجب تقویت بسیاری از مسیرهای اثرگذاری شده است. ضرایب مسیر میان متغیرها بین 56/0 تا 80/0 و مقادیر آمارهt بالاتر از 96/1 بود که بیانگر تأیید فرضیات اصلی پژوهش در سطح اطمینان ۹۵‌% است. این نتایج نشان می‌دهد که پویایی بازاریابی دیجیتال در شرایط محدودکننده، حاصل انتقال مؤثر سرمایه ارتباطی فضای مجازی به بسترهای فروش آنلاین و تبدیل تعامل به وابستگی مشتری است؛ سازوکاری که می‌تواند در بستر تحریم، به حفظ بازار و ایجاد مزیت رقابتی پایدار برای برندهای کشاورزی بینجامد. https://www.iranianjae.ir/article_733618.html توجه به کشاورزی خرد برای ساماندهی به وضعیت کشاورزی کشور از جمله ضروریات است. یکی از الزامات کشاورزی خرد تأمین منابع مالی است. فرایندهای تأمین و تخصیص منابع با چالش‌های متعدد و متنوعی مواجه است. همچنین انتخاب راهبرد مناسب جهت مواجهه با چالش‌ها نیازمند اولویت‌بندی بین مسائل است. در این پژوهش با استفاده از مرور نظام‌مند اسناد علمی و مصاحبه با خبرگان حوزه تأمین مالی کشاورزی چالش‌های تأمین مالی کشاورزی خرد شناسایی شده و با استفاده از تحلیل مضمون تحلیل شدند. آنگاه با استفاده از مقایسات زوجی چالش‌های شناسایی شده در نظر خبرگان اولویت‌بندی شدند. نتایج آن به وسیله‌ی روش تحلیل سلسله مراتبی برای سه بخش موضوعی تحقیق شامل نهادهای سیاستی، نهادها و بازارهای مالی و کشاورزان خرد استخراج و اولویت‌بندی شدند. در نهاد سیاستی سازوکارهای نامناسب حمایت از کشاورزان خرد، در نهادها و بازارهای مالی توسعه ناکافی ابزارهای تأمین مالی متناسب با کشاورزی خرد و در قسمت چالش‌های کشاورزان خرد سواد ناکافی مالی و کارآفرینی کشاورزان خرد در اولویت چالش‌ها قرار گرفتند. همچنین در بین سه دسته‌بندی انجام شده نهادهای سیاستی مهم‌ترین مورد در بین سه دسته از منظر خبرگان قرار گرفتند. سپس هر یک از چالش‌ها ذیل بخش‌های تعریف شده تشریح و تبیین شدند. در نهایت پیشنهادات سیاستی، اجرایی و پژوهشی ناظر به نتایج پژوهش ارائه شده است. https://www.iranianjae.ir/article_733619.html با افزایش نگرانی‌های محیط زیستی ناشی از انتشار گازهای گلخانه‌ای، به‌ویژه گاز متان (CH₄) که پتانسیل گرمایش جهانی بالایی دارد، توجه به سیاست‌های کاهش آلودگی و توسعه پایدار بیش از پیش اهمیت یافته است. در این میان، اقتصاد دایره‌ای، استفاده از انرژی‌های سبز، روند جهانی‌شدن و رشد اقتصادی از جمله عوامل کلیدی هستند که می‌توانند بر سطح انتشار این گاز تأثیرگذار باشند. در ایران با توجه به وابستگی بالای اقتصاد به منابع فسیلی، ارزیابی نقش این متغیرها در کاهش انتشار CH₄ امری ضروری محسوب می‌شود. این مطالعه با استفاده از مدل خودرگرسیونی با وقفه‌های توزیعی (ARDL) به بررسی رابطه بین اقتصاد دایره‌ای، انرژی‌های سبز، جهانی‌شدن و رشد اقتصادی بر انتشار گاز متان در ایران طی سال‌های 2020-2000 پرداخته است. نتایج نشان می‌دهد که اقتصاد دایره‌ای، انرژی تجدیدپذیر و رشد اقتصادی تأثیر مثبتی بر انتشار متان دارند، در حالی که جهانی‌شدن تأثیر منفی بر انتشار متان دارد و باعث کاهش انتشار آن می‌شود. با توجه به یافته‌ها، پیشنهاد می‌شود سیاست‌های مدیریت پسماند و توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر مورد بازنگری قرار گرفته و بهینه‌سازی شوند تا از افزایش انتشار متان جلوگیری شود. همچنین، تقویت جهانی‌شدن و اعمال استانداردهای محیط زیستی سخت‌گیرانه در سیاست‌های تجاری و اقتصادی می‌تواند به کاهش انتشار این گاز کمک کند. https://www.iranianjae.ir/article_733620.html کشاورزی حفاظتی راهکاری مؤثر برای حفظ منابع کشاورزی، افزایش کارایی و پایداری تولید محصولات همراه با حفاظت از محیط‌زیست می‌باشد. این تحقیق به بررسی رابطه کارایی فنی با عملیات کشاورزی حفاظتی در مزارع گندم دیم شهرستان هریس پرداخته است. برای دستیابی به اهداف تحقیق، از برآورد تابع تولید ترانسلوگ مرزی تصادفی و تخمین الگوی رگرسیونی توبیت استفاده شد. داده‌ها از ۲50 کشاورز گندم‌کار منطقه که به روش نمونه‌گیری تصادفی دومرحله‌ای با انتساب متناسب انتخاب شدند در سال زراعی 1402-1401 جمع‌آوری گردید. برآورد تابع تولید نشان داد که متغیرهای بذر، نیروی کار، کود حیوانی، کود شیمیایی و سم اثر معنی‌داری بر تولید گندم دیم دارند. میانگین کارایی فنی کشاورزان 10/67 درصد برآورد شد که نشان‌دهنده امکان افزایش تولید به میزان حدود ۳3 درصد، بدون نیاز به مصرف نهاده‌های اضافی است. بررسی عوامل تأثیرگذار بر کارایی فنی با برازش الگوی توبیت نشان داد که عوامل سابقه(تجربه)، تحصیلات، درآمد، سطح زیرکشت و مولفه‌های کشاورزی حفاظتی شامل تناوب زراعی، شخم حفاظتی، باقی گذاشتن کاه و کلش و آیش تأثیر مثبت و معنی‌داری بر کارایی دارند. یافته‌ها نشان داد که توجه به اصول و عملیات کشاورزی حفاظتی علاوه بر کاهش بیماری‌ها و علف‌های هرز، افزایش مواد آلی خاک و کاهش فرسایش، موجب ارتقای تولید و کارایی می‌شود. بدین‌ترتیب آموزش کشاورزان درباره مزایای کشاورزی پایدار، نه‌تنها به افزایش تولید و محصول سالم‌تر کمک می‌کند، بلکه موجب استفاده کمتر از نهاده‌های شیمیایی می‌شود. https://www.iranianjae.ir/article_733621.html تحقیق حاضر در سال 1403 در شهرستان رشت، استان گیلان به منظور بررسی اثرات اجتماعی تولید برنج با استفاده از ارزیابی چرخه حیات اجتماعی انجام شد. برای این منظور تعداد 458 نمونه از پنج گروه ذینفع مدیران کارخانه‌های شالیکوبی (78 نفر)، کارگران کارخانه‌های شالیکوبی (92 نفر)، شالیکاران (96 نفر)، کارگران مزارع شالی(96 نفر) و جامعه محلی (96 نفر)، بصورت تصادفی انتخاب شدند. در مطالعه حاضر به منظور بررسی اثرات اجتماعی تولید برنج چهار شاخص اجتماعی: "حقوق انسانی"، "شرایط کاری"، "میراث فرهنگی و توسعه جامعه" و "پیامدهای اقتصادی ـ اجتماعی" مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج نشان داد شرایط اجتماعی حاکم بر چرخه تولید برنج در شهرستان رشت، مطلوب می‌باشد. و این نتیجه با نتیجه مطالعه (Yasouri, et al., 2021) هم راستا می باشد که در آن شهرستان رشت از نظر شاخص های توسعه یافتگی نیز در سطح مطوبی می‌باشد. هرچند که برخی از شاخص‌های اجتماعی مانند "شرایط کاری" از دیدگاه گروه ذینفع کارگران مزارع شالی وضعیت ضعیفی داشته و در شاخص "میراث فرهنگی و توسعه جامعه" در زیر شاخص جلوگیری از مهاجرت افراد بومی از دیدگاه جامعه محلی وضعیت ضعیفی داشته و نیازمند بهبود می‌باشند. نتایج نشان داد برخی از زیر شاخص‌های "شرایط کاری" دارای امتیاز خوبی نبوده‌اند. در دو زیر شاخص آزادی اجتماع و مذاکرات دسته جمعی کارکنان با کارفرما و مزایای اجتماعی، کارگران مزارع شالی از نظر این دو زیر شاخص وضعیت مطلوبی نداشته‌اند، ضمن اینکه تعداد زیادی از کارگران از حقوق اولیه خود بی‌اطلاع بودند. که این امر باعث به وجود آمدن اختلافات کارگری و کارفرمایی و بی میلی کارگران نسبت به انجام درست کارها و در نتیجه نارضایتی هر دو گروه بود. اگر نابرابری‌های دستمزدی و شکاف جنسیتی در این بخش کاهش یابد، وضعیت معیشتی و رفاه خانوارها با پیشرفت قابل ملاحظه‌ای روبه رو خواهد شد. با در اولویت قرار دادن رفاه کارگران، این بخش می‌تواند نیروی کار پایدارتر و مسئولیت‌پذیرتر داشته باشد. هرچه رضایتمندی کارگران در تمامی جنبه ها افزایش یابد، جنبه‌های پایداری اجتماعی نیز در شرایط مطلوب‌تری قرار خواهد گرفت. https://www.iranianjae.ir/article_733622.html ایران به‌عنوان کشوری با اقتصاد در حال گذار، علاوه بر چالش‌های ساختاری داخلی، تحت تاثیر شوک‌های منطقه‌ای و جهانی نیز قرار دارد. در سال‌های اخیر، تشدید عدم قطعیت‌های داخلی، منطقه‌ای و جهانی به یکی از مهم‌ترین عوامل بی‌ثباتی در تجارت محصولات کشاورزی ایران تبدیل شده است. موضوعی که بررسی اثرات آن بر جریان تجاری این بخش از منظر سیاست‌گذاری اقتصادی و امنیت غذایی را ضروری می‌سازد. هدف این پژوهش، تحلیل اثرات نامتقارن عدم قطعیت‌ها بر صادرات و واردات محصولات کشاورزی ایران با استفاده از مدل NARDL است. نتایج نشان داد که افزایش عدم قطعیت‌ها در هر دو دوره کوتاه‌مدت و بلندمدت منجر به کاهش صادرات و واردات محصولات کشاورزی ایران می‌شود و اثر افزایش عدم قطعیت‌ها بر کاهش تجارت، شدیدتر از اثر کاهش آن است. همچنین، صادرات محصولات کشاورزی ایران نسبت به نرخ ارز واقعی و درآمد خارجی کشورهای مقصد واکنش مثبت و معنادار داشته است، در حالی‌که واردات محصولات کشاورزی نسبت به نرخ ارز واقعی واکنش منفی و نسبت به درآمد ملی واکنش مثبت نشان داده است. بر اساس یافته‌های تحقیق، به‌منظور کاهش آثار منفی عدم قطعیت‌ها، مجموعه‌ای از راهکارها شامل تنوع‌بخشی به بازارهای صادراتی و مبادی وارداتی، توسعه ابزارهای بیمه و پوشش ریسک، تقویت تولید داخلی محصولات جایگزین، بهبود زیرساخت‌های لجستیکی و اعمال سیاست‌های ارزی باثبات پیشنهاد می‌شود. با توجه به شدت اثرات منطقه‌ای، تمرکز و اولویت بر تنوع‌بخشی بازارها می‌تواند اثربخشی سایر سیاست‌ها را نیز تقویت کند. اجرای این سیاست‌ها می‌تواند تاب‌آوری تجارت کشاورزی ایران را در برابر شوک‌های داخلی و خارجی افزایش دهد. https://www.iranianjae.ir/article_733623.html برنج در کشور ایران یکی از محصولات کشاورزی مهم و استراتژیک محسوب می‌شود و استان گیلان با در اختیار داشتن سهمی بین 30 الی 45 درصد از تولید، نقش کلیدی در تأمین این محصول در کشور را دارا است. بررسی تأثیر شرایط آب و هوایی بر عملکرد تولید برنج از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است؛ چرا که تغییرات اقلیمی و متغیرهای هواشناسی می‌توانند به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم، بازدهی محصول را تحت تأثیر قرار دهند. در این مقاله، تاثیر شرایط آب و هوایی بر تولید برنج در شهرستان رشت بررسی می‌شود. برای این منظور، داده‌های روزانه هواشناسی از سال 1384 الی 1403 از سازمان هواشناسی استان گیلان، و داده‌های تولید محصول برنج از سال 1398 تا 1404 از سازمان جهاد کشاورزی استان گیلان دریافت می‌شوند. پس از جمع‌آوری و پاک‌سازی داده‌ها و ارائه تحلیل‌های توصیفی از مقادیر عوامل، از ماتریس ضریب همبستگی پیرسون استفاده می‌شود تا به کمک آن، نقشه حرارتی تاثیر متقابل عوامل مختلف آب و هوایی و میزان تولید محصول ارائه شود. نتایج تحلیل نشان داد که «سطح برداشت» با ضریب همبستگی 0.99 و از عوامل آب و هوایی، «میانگین دمای ترِ در زمستان و تابستان» به‌ترتیب با ضرایب 0.52 و 0.50 بیشترین تأثیر مستقیم را بر تولید محصول برنج دارند. همچنین «میانگین سرعت باد در بهار و تابستان» به‌ترتیب با ضرایب معکوس 0.99- و 0.78- بیشترین تأثیر معکوس را بر تولید برنج داشتند. این نتایج می‌توانند مبنایی برای پیشنهادات مدیریتی و مطالعات بعدی، جهت کاهش آسیب‌های اقلیمی و بهینه‌سازی عملکرد زراعی در منطقه باشند.