انجمن اقتصاد کشاورزی ایران Agricultural Economics 2008-5524 20 1 2026 03 21 Estimating the Economic Value of Water for Agricultural Crops under Domestic Consumption and Export Scenarios to Iraq: A Case Study of Mehran County برآورد ارزش اقتصادی آب محصولات زراعی در سناریوهای مصرف داخلی و صادرات به عراق (مطالعه موردی شهرستان مهران) 729059 10.22034/iaes.2025.2064452.2133 FA اسحاق قاسمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایلام، ایران 0009-0008-5063-8068 علی نجفی فر دانشیار بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، 0000-0003-2594-3526 Journal Article 2025 07 02 Efficient use of water resources is one of the key goals of the National Cropping Pattern Plan. Achieving this requires accurate, region-specific economic valuation of water to help improve water pricing policies in agriculture. Mehran County, due to its shared border with Iraq and its advantage in exporting agricultural products (thanks to low transportation and storage costs), is an important case study for estimating the economic value of water in agriculture. In this study, field data were collected through interviews with 100 farmers in the region, using stratified sampling, during the 2023–2024 cropping year. The economic value of water for wheat, canola, barley, watermelon, tomato, and cucumber was estimated using parametric methods and production functions, including linear, Cobb–Douglas, and transcendental functions, under two scenarios: domestic consumption and export to Iraq. Based on econometric tests and classical assumption checks, the Cobb–Douglas production function was identified as the best fit. The results showed that the economic value of each cubic meter of water in the domestic consumption scenario was 21, 61.142, 17.139, 59.899, 27.124, and 37.219 thousand rials for wheat, canola, barley, watermelon, tomato, and cucumber, respectively. Under the export-to-Iraq scenario, these values were 0.036, 0.064, 0.054, 0.166, 0.1211, and 0.087 USD, respectively. The findings highlight the need to adjust the cropping pattern in this region—specifically, to increase the cultivated area and production of crops with higher economic water value (canola, watermelon, cucumber for domestic consumption; watermelon, tomato, cucumber for export)—and to reform water pricing policies in agriculture. This includes gradually increasing the water fees paid by farmers so that the price of water approaches its economic value, thereby strengthening the National Cropping Pattern Plan and promoting efficient water use in agriculture. استفاده بهینه از منابع آب به‌عنوان یکی از اهداف کلیدی الگوی کشت ملی نیازمند ارزش‌گذاری اقتصادی دقیق آب به‌صورت منطقه‌ای در جهت اصلاح سیاست‌های قیمت‌گذاری در بخش کشاورزی است. شهرستان مهران باتوجه‌به داشتن مرز مشترک با کشور عراق و مزیت در صادرات محصولات کشاورزی به دلیل هزینه‌های پایین حمل‌ونقل و نگه‌داری محصولات به‌عنوان یکی از موارد مطالعاتی مهم منطقه‌ای در جهت برآورد ارزش‌ اقتصادی آب در بخش کشاورزی مطرح است. در این مطالعه، با بهره‌گیری از داده‌های میدانی جمع‌آوری‌شده از طریق مصاحبه با 100 کشاورز منطقه در قالب نمونه‌گیری طبقه‌بندی‌شده در سال زراعی ۱۴۰۳–۱۴۰۲، ارزش اقتصادی آب برای محصولات گندم، کلزا، جو، هندوانه، گوجه‌فرنگی و خیار با استفاده از روش‌های پارامتری و توابع تولید شامل توابع تولید خطی، کاب داگلاس و ترنسدنتال، برای دو سناریوی مصرف داخلی و صادرات به عراق محاسبه شد. باتوجه‌به آزمون‌های اقتصادسنجی و آزمون فروض کلاسیک تابع تولید کاب داگلاس به‌عنوان تابع برتر شناخته شد. در نهایت نتایج نشان داد ارزش اقتصادی هر مترمکعب آب برای محصولات مذکور در سناریو مصرف داخلی به ترتیب 21، 61/142، 17/139، 59/899، 27/124 و 37/219 هزار ریال و در سناریو صادرات به عراق به ترتیب 0/036، 0/064، 0/054، 0/166، 0/1211 و 0/087 دلار آمریکا است. نتایج به‌دست‌آمده، لزوم تغییر الگوی کشت در این منطقه شامل افزایش سطح زیر کشت و تولید محصولات دارای ارزش اقتصادی آب بالاتر در دو سناریو مصرف داخلی (کلزا، هندوانه و خیار) و صادرت به عراق (هندوانه، گوجه فرنگی و خیار) و اصلاح سیاست‌های قیمت‌گذاری در حوزه منابع آب در بخش کشاورزی شامل افزایش تدریجی آب‌بهای پرداختی توسط کشاورزان و نزدیک‌شدن قیمت آب به ارزش اقتصادی آن به‌منظور تقویت طرح جامع الگوی کشت و استفاده بهینه از آب در بخش کشاورزی را نشان می‌دهد.