انجمن اقتصاد کشاورزی ایرانAgricultural Economics2008-552418220240621A proposed multi-objective model with a water-energy-food nexus approach to improve water and energy efficiencyارزیابی ارایه یک مدل پیشنهادی چند هدفه با رویکرد همبست آب- انرژی- غذا برای بهبود در بهره وری آب و انرژی13871373010.22034/iaes.2023.1990874.1982FAحسینبدیع برزیندانشجوی دکتری اقتصاد کشاورزی دانشگاه سیستان و بلوچستانسید مهدیحسینیاستادیار گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایرانمحمودهاشمی تباراستادیار، دانشگاه سیستان و بلوچستان، سیستان و بلوچستان ، ایران.مصطفیمردانی نجفآبادیدانشیار گروه اقتصاد کشاورزی-دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان0000-0001-6181-3505Journal Article20230303Due to the drought conditions and due to population growth and increased demand for food, today more than ever there is a need to improve water and energy efficiency. In recent years, water-scarce regions (WSRs) have faced many challenges in order to achieve sustainable economic development. Sustainable economic development in the agricultural sector of WSRs is possible by paying attention to the water-energy-food nexus (WEFN) concept. WEFN determined using consumption, physical productivity, and economic productivity criteria of water and energy resources. The present research was conducted in the study area of Sistan Plain for the crop year 2017-2018. Considering that no study has been conducted in this basin in the field of water and energy efficiency using the correlation approach. Therefore, the current research has determined the amount of economic and physical productivity (water and energy consumption) in this basin using a multi-objective planning model. Coding and solving the model has been done using GAMS software. According to the results of the implementation of the water-energy-food correlation model, it has led to an improvement in the efficiency of irrigation water consumption in the study area by 11.37%. According to the results of the model of economic productivity for energy consumption of inputs, strategic products to provide food security and CO2 greenhouse gas emission, respectively (14.3, 14. 1 and 16.02) percent were obtained. Also, the results of the proposed model showed that the physical productivity of water consumption in Sistan Plain has increased from 188899.5 kg/m3 to 211487.5 kg/m3. Therefore, the implementation of the WEFN correlation approach in the study area has led to the improvement of the economic and physical efficiency of water and energy consumption.با توجه به شرایط خشکسالی و نیز رشد روزافزون جمعیت و افزایش تقاضا برای غذا، امروزه بیش از پیش نیاز به بهبود در بهرهوری آب و انرژی میباشد، در سالهای اخیر، منطقههای کمآب برای دستیابی به توسعه اقتصادی پایدار با چالشهای زیادی روبرو شدهاند. توسعه اقتصادی پایدار در بخش کشاورزی با توجه به مفهوم همبست آب-انرژی-غذا (WEFN) امکان پذیر است. با استفاده از همبست آب-انرژی-غذا معیارهای مصرف، بهره وری فیزیکی و بهره وری اقتصادی منابع آب و انرژی تعیین میشود. این پژوهش در محدوده مورد مطالعه دشت سیستان برای سال زراعی 1397-98 انجام گرفته است .با توجه به اینکه در زمینه بهرهوری آب و انرژی با استفاده از رویکرد همبست WEFN با در نظر گرفتن هدفها و محدودیت های متفاوت، تاکنون بررسی و ارزیابی لازم در این حوضه انجام نشده است. بنابراین پژوهش حاضر با استفاده از یک مدل برنامهریزی چند هدفه به تعیین میزان بهرهوری اقتصادی و فیزیکی مصرف آب و انرژی در این حوضه پرداخته است. کد نویسی و حل مدل با استفاده از نرم افزار GAMS انجام شده است. بنا بر نتایج مدل اجرای همبست آب-انرژی-غذا منجر به بهبود بهرهوری در میزان مصرف آب آبیاری در حوضه مورد مطالعه به مقدار 37/11 درصد شده است. با توجه به نتایج مدل، میزان بهرهوری اقتصادی برای مصرف انرژی نهادهها، محصولهای راهبردی برای تامین امنیت غذایی و انتشار گازهای گلخانهای CO2 به ترتیب 3/10،41/14 و 02/16 درصد به دست آمد. همچنین نتایج مدل پیشنهادی نشان داد که میزان بهرهوری فیزیکی مصرف آب در دشت سیستان از مقدار 5/188899 کیلوگرم بر متر مکعب به مقدار 5/211487 کیلوگرم بر متر مکعب افزایش پیدا کرده است. بنابراین اجرای رویکرد همبست WEFN در منطقه مورد مطالعه منجر به بهبود بهرهوری اقتصادی و فیزیکی مصرف آب و انرژی شده است.https://www.iranianjae.ir/article_713730_c15d82756dd58b3504e70914b809a81a.pdfانجمن اقتصاد کشاورزی ایرانAgricultural Economics2008-552418220240621Prioritizing the components of agricultural contracts: a case study of saffron cultivation contractاولویتبندی مولفههای قراردادهای کشاورزی: مطالعه موردی قرارداد کشت زعفران396371572210.22034/iaes.2023.2005239.2001FAغزالهسالاریدانشجوی کارشناسی ارشد اقتصادکشاورزی دانشگاه فردوسی مشهدعلیفیروززارعاستادیار گروه اقتصاد کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهدمحمدقربانیاستاد مرکز مطالعات سنجش از دور و GIS،دانشکده علوم زمین،دانشگاه شهید بهشتیJournal Article20230620Agricultural activities are always associated with risks for farmers due to dealing with living organisms. In these activities, all kinds of natural, social, and economic risks go hand in hand and provide vulnerable situations for producers. The result of this fragility and vulnerability causes instability in incomes. This research aims to determine the identification and prioritization of the parameters of agricultural contracts using the AHP hierarchical analysis process combination model and similarity to the ideal option of TOPSIS in Razavi Khorasan province through a researcher-made questionnaire based on the studies and research done, from 13 experts and experts. In the field of agriculture, a contract was made that was selected based on their expertise. In this research, 2 criteria and 14 options were considered; And TOPSIS and AHP methods were used to weight the criteria, identify and prioritize agricultural contract parameters. The results showed that the criterion weight for promoting farmers' participation in contract agriculture is 0.692 and the criterion weight for helping food security and increasing production in contract agriculture is 0.308; Also, based on the weights obtained for the criteria and based on the TOPSIS prioritization method, among the parameters of agricultural contracts, the highest rank was related to holding training classes and technical consultation, and the lowest rank was related to the type of contract (bilateral-multilateral). Based on the results obtained from this research, it is suggested that the agricultural jihad organization or the private sector should consider parameters such as the holding of training classes and technical advice, the existence of trading options, the type of contract (written-verbal), the presence or absence of the requirement to determine the degree. pay attention to the quality, duration of the contract, type of contract (direct-intermediate), supply of inputs; In this case, it is expected that the participation of farmers in contract farming will increase.فعالیتهای کشاورزی به علت سروکار داشتن با موجودهای زنده همواره همراه با مخاطرههایی برای کشاورزان بوده است. در این فعالیتها انواع مخاطرههای طبیعی، اجتماعی، اقتصادی دست به دست هم میدهند و موقعیتهای آسیبپذیری را برای تولیدکنندگان فراهم سازند. نتیجه این شکنندگی و آسیبپذیری باعث بیثباتی در درآمدها میشود. این تحقیق با هدف تعیین، شناسایی و اولویتبندی فراسنجههای قراردادهای کشاورزی با استفاده از مدل ترکیبی فرایند تحلیل سلسله مراتبی AHP و شباهت به گزینه ایدهآل TOPSISدر استان خراسان رضوی از طریق پرسشنامه محقق ساخته مبتنی بر نتایج و پژوهشهای انجام شده، از 13 نفر متخصص و خبره آشنا به حوزه کشاورزی قراردادی که به صورت داوری و بر مبنای تخصص آنان انتخاب شدند انجام شد. در این پژوهش 2 معیار و 14 گزینه در نظر قرار گرفت؛ و از روش TOPSIS و AHP برای وزندهی به معیارها، شناسایی و اولویت بندی فراسنجههای قراردادکشاورزی استفاده شد. نتایج نشان داد وزن معیار به ارتقاء مشارکت کشاورزان در کشاورزی قراردادی 692/0 و وزن معیار کمک به امنیت غذایی و افزایش تولید در کشاورزی قراردادی 308/0 است؛ و همچنین بر مبنای وزنهای به دست آمده برای معیارها و مبتنی بر روش اولویتبندی تاپسیس از بین فراسنجههای قراردادهای کشاورزی بالاترین رتبه مربوط به برگزاری کلاسهای آموزشی و مشاوره فنی و پایینترین رتبه مربوط به نوع قرارداد (دوجانبه-چندجانبه) بود. بر اساس نتایج به دست آمده از این پژوهش پیشنهاد و تاکید میشود سازمان جهاد کشاورزی یا بخش خصوصی در عقد قراردادها به فراسنجههایی از جمله برگزاری کلاسهای آموزشی و مشاوره فنی، وجود اختیار معامله، نوع قرارداد (کتبی-شفاهی)، وجود یا عدم وجود الزام تعیین درجه کیفی، طول دوره قرارداد، نوع قرارداد (مستقیم-واسطه)، تأمین نهاده توجه کند؛ در این صورت انتظار میرود مشارکت کشاورزان در کشاورزی قراردادی ارتقاء یابد.https://www.iranianjae.ir/article_715722_9d7f87486a727a03a2f1574128ff64df.pdfانجمن اقتصاد کشاورزی ایرانAgricultural Economics2008-552418220240621Determining the efficiency of saffron export target markets according to Iran's policy approachتعیین کارایی بازارهای هدف صادراتی زعفران با توجه به رویکرد سیاستی ایران659271357910.22034/iaes.2023.2007780.2008FAفریبااقبال صفتدانشجوی دکتری،گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساریمجتبیمجاوریاندانشیار گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده مهندسی زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری0000-0003-4821-1539حسناسدپوراستادیار مرکز تحقیقات منابع طبیعی و کشاورزی ساری استان مازندرانسمیهشیرزادی لسکوکلایهاستادیار گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده مهندسی زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری0000-0002-9084-4965Journal Article20230724Despite the widespread use of random attraction models to determine the efficiency of export target markets, it seems that this model is not suitable for countries that suffer from sanctions and government interventions with non-economic goals. The purpose of the current research is to modify the aforementioned model for economies like Iran, where internal and external interventions cause many restrictions in exports. In this study, the data of 39 target markets in the period of 2001-2020 have been used to determine the efficiency of Iran's saffron export. For this purpose, the modified random boundary gravity model has been used to measure efficiency. Also, in this study, the restrictions governing the foreign policy of a country in the field of trade were considered. In the proposed model, the variables of crisis, friendly political relations and economic sanctions, which were entered as imaginary numbers in most of the previous studies, were investigated in this study using fuzzy logic technique. The results show that Iran's export to any country is not 100% efficient. During the long-term period, the highest efficiency of Iranian saffron has been in the markets of Spain, Qatar, Bahrain, and the United Arab Emirates, and the lowest is related to the countries of Vietnam, Oman, Pakistan, and Afghanistan. Also, the results show that there is a significant potential for the export of Iranian saffron. The biggest export potential and Iran's export gap is related to the United Arab Emirates.با وجود کاربرد بسیار گسترده از مدلهای جاذبه مرزی تصادفی برای تعیین کارایی بازارهای هدف صادراتی، به نظر میرسد این الگو برای کشورهایی که دچار تحریمها و مداخلههای دولت با هدفهای غیراقتصادی است مناسب نباشد. هدف این پژوهش اصلاح الگوی مزبور برای اقتصادهایی مانند ایران است که در آن مداخلههای داخلی و خارجی موجب محدودیتهای زیادی در صادرات میباشد. در این بررسی و ارزیابی برای تعیین کارایی صادرات زعفران ایران از دادههای پانل 39 بازار هدف در دوره زمانی 2020-2001 استفاده شده است. بدین منظور الگوی جاذبه مرزی تصادفی اصلاح شده برای سنجش کارایی بکار گرفته شده است. در این کار محدودیتهای حاکم بر سیاست خارجی یک کشور در زمینه تجارت مورد توجه قرار گرفت. در الگوی پیشنهادی متغیرهای بحران، رابطههای سیاسی سیاسی دوستانه و تحریم اقتصادی، که در اغلب بررسیهای گدشته به صورت عدد موهومی وارد شد، با استفاده از روش و فن منطق فازی بررسی شد. نتایج نشان داد که صادرات ایران به هیچ یک از کشورها دارای کارایی 100 درصد نمیباشد. طی بازه زمانی بلندمدت، بیشترین میزان کارایی زعفران ایران در بازار کشورهای اسپانیا، قطر، بحرین و امارات و کمترین آن مربوط به کشورهای ویتنام، عمان، پاکستان و افغانستان بوده است. همچنین نتایج نشان داد که توان بالقوه (پتانسیل) قابل توجهی برای صادرات زعفران ایران وجود دارد. بیشترین توان بالقوه صادرات و شکاف صادرات ایران مربوط به کشور امارات متحده عربی است.https://www.iranianjae.ir/article_713579_4018e8a08f1b6a44f7e45b4d02bf116b.pdfانجمن اقتصاد کشاورزی ایرانAgricultural Economics2008-552418220240621The Relationship Between Production and Export Advantage in The Global Tomato Market and Iranارزیابی ارتباط تولید و مزیت صادراتی در بازار جهانی گوجه فرنگی و ایران9311671373310.22034/iaes.2023.2007893.2013FAمانداناطوسیوزارت جهادکشاورزی-موسسه پژوهش های برنامه ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستاییJournal Article20230815The commodity analysis of Iran's agricultural exports during the period 2015-2022 showed that the tomato export, with an average of 758 thousand tons worth 403 million dollars, includes on average about 20% of the export volume and 14% of the export value of the major agricultural goods.Including the production of this product in greenhouses, there are about 6 million tons of tomatoes produced annually. Considering that mostly the amount of surplus production is more than the amount of export of tomato products, it will be important to create a comparative advantage based on production capacity in the country.<br />In order to determine Iran's position in the world market, the relationship between production and export, the export route of tomatoes, the revealed comparative advantage and revealed symmetric comparative advantage index was estimated for Iran and other main tomato exporting countries. Next, based on the vector auto regressive model and the VEC model , the relationship between the production and the export advantage of tomato in the world was investigated. <br />The results showed that Iran has a comparative export advantage in tomato export in recent years and has gone through a growing trend in terms of export advantage and has surpassed some competing countries such as Turkey.<br />Also, the estimation results showed that among the main tomato exporting countries, Iran's export advantage and tomato production in the country have a long-term and significant relationship. <br />Continuous presence in international markets requires appropriate policies in foreign trade. If Iran adopts this product in order to improve its production and strengthen its relationship with export, it will increase the opportunity to be present in the international market of this product.بررسی کالایی صادرات بخش کشاورزی ایران طی دوره 1401-1394 نشان میدهد محصول گوجه فرنگی با میانگین 758هزارتن به ارزش 403 میلیون دلار، بهطور میانگین حدود20درصد از میزان صادرات کالاهای عمده صادراتی بخش کشاورزی را شامل میشود.به لحاظ ارزشی به طور میانگین 14درصد از ارزش صادرات کالاهای مهم صادراتی بخش کشاورزی از صادرات گوجهفرنگی و رب حاصل شدهاست. لذا در این پژوهش برای تعیین جایگاه ایران در بازار جهانی، چگونگی ارتباط تولیدو صادرات و مسیر صادراتی گوجهفرنگی، شاخصهای مزیت نسبی آشکار شده و مزیتنسبی آشکارشده متقارن برای ایران و دیگرکشورهای عمده صادرکننده درجهان برآورد شد. در ادامه بر مبنای الگوی خودتوضیح برداری و الگوی تصحیح خطایبرداری رابطه بین تولید و مزیت صادراتی این محصول در جهان بررسی شد. نتایج نشان داد ایران در سالهای اخیر از مزیت نسبی صادراتی برخوردار شده و روند رو به رشدی را به لحاظ مزیت در صادرات طی کرده و از برخی کشورهای رقیب چون ترکیه، پیشی گرفتهاست. همچنین نتایج برآوردها نشان داد در بین کشورهای عمده صادرکننده گوجهفرنگی، مزیت صادراتی ایران و تولید این محصول در کشور از رابطه بلندمدتو معنیداری برخوردار بوده و به لحاظ تعدیل تکانه (شوک)های وارد بر بازار صادراتی این محصول از شرایط بهتری نسبت به دیگرکشورهای رقیب برخوردار است. چناچه ایران در راستای بهبود تولید و تقویت ارتباط آن با صادرات گوجهفرنگی سیاستهای مناسبی را اتخاذ کند، فرصت حضور در بازار بین المللی این محصول را افزایش خواهد داد. همچنین در کنار تخصصی کردن تولید برای صادرات، بهبود فرایند بازاررسانی از طریق برقراری ارتباطهای مستقیم تولیدکنندگان و صادرکنندگان در کشور نیز میتواند در کاهش هزینههای مترتب بر بازار رسانی محصول و در پی آن قیمت و درنهایت افزایش مزیت رقابتی موثر واقع شود.https://www.iranianjae.ir/article_713733_fb1355271a5cff9b3dd19838ec2d457b.pdfانجمن اقتصاد کشاورزی ایرانAgricultural Economics2008-552418220240621Free-riding intensity index in the market of Generic and Brand advertising of dairy products in Iranشاخص شدت سواریِ رایگان در بازار تبلیغات عمومی و برند محصولهای لبنی ایران11714771373410.22034/iaes.2023.2008642.2010FAحبیبشهبازیگروه اقتصاد کشاورزی، رشته اقتصاد کشاورزی، دانشگاه سید جمالالدین اسدآبادی، اسدآباد، همدان0000-0002-1047-3528Journal Article20230806Product differentiation is one of the ways to attract customers, improve sales and ultimately increase firm profits under the market behavior sub-section of the structure-behavior-performance paradigm. Advertising is one of the methods of creating this distinction in the minds of customers and consumers. Generic and brand advertising, in addition to creating profit for the company and producers active in the field of advertising, also creates benefits for other companies due to the existence of the "free ride" effect. In this research, due to the importance of dairy products in the consumption basket of households, as well as the extensive activity of producers, unions and associations related to the dairy industry and the government at different levels of marketing these products, it has been tried to measure the intensity of free-riding in GA and BA for processed milk (PM) and cheese in Iran and its effect on the sales performance of companies using the approach of Isariyawongse et al. and Depken et al to be evaluated for the period 1961-2021. The value of free riding intensity index in processed milk GA and BA is on average equal to 11.420 and 8.390, respectively. Also, the amount of free riding in BA in all scenarios of advertising intensity index is much lower than GA in PM. Although the intensity index of free riding in BA in cheese product is lower than GA in it; But its value is less than one and is equal to 0.03228 and 0.00543, respectively, which indicates the absence of free riding in GA and BA in the cheese product. Finally, the results show that there is a high correlation between the intensity index of free riding in processed milk GA and BA and the amount of annual sales (0.98 and 0.94, respectively), which are significant at the 1% level.ایجاد تمایز کالایی به عنوان یکی از راهکارهای جذب مشتری، ارتقای فروش و در نهایت افزایش سود بنگاه در زیر بخش رفتار بازار در دیدمان ساختار-رفتار- عملکرد، میباشد. تبلیغات از جمله روشهای ایجاد این تمایز در ذهن مشتریان و مصرفکنندگان است. تبلیغات عمومی و برند، افزون بر ایجاد انتفاع برای بنگاه و تولیدکنندهگان فعال در زمینه تبلیغات، برای دیگر بنگاهها نیز به دلیل وجود اثر «سواریِ رایگان» سودمندیهایی ایجاد میکند. در این پژوهش با توجه به اهمیت سهم محصولهای لبنی در سبد مصرفی خانوارها و همچنین فعالیت گسترده تولیدکنندگان، اتحادیهها و انجمنهای مربوط به صنایع لبنی و دولت در سطحهای مختلف بازاریابی این محصولها، سعی شده است شاخص شدت سواریِ رایگان در تبلیغات عمومی و برند برای دو محصول شیر فرآوریشده و پنیر در ایران محاسبه و اثر آن بر عملکرد فروش محصول بنگاهها با استفاده از رویکردIsariyawongse <em>et al.</em> و .Depken <em>et a</em><em>l</em> برای دوره زمانی 1338-1401 ارزیابی شود. مقدار شاخص شدت سواریِ رایگان در تبلیغات عمومی و برند شیر فرآوریشده بهطور متوسط به ترتیب برابر 420/11 و 390/8 است. همچنین میزان سواریِ رایگان در تبلیغات برند در همة پیشفرضهای (سناریوها) شاخص شدت تبلیغاتی بسیار کمتر از تبلیغات عمومی در محصولِ شیر فرآوریشده میباشد. اگر چه شاخص شدت سواریِ رایگان در تبلیغات برند در محصول پنیر، کمتر از تبلیغات عمومی در آن میباشد؛ اما میزان آن کمتر از یک و به ترتیب معادل 03228/0 و 00543/0 است که گویای عدم وجود سواریِ رایگان در تبلیغات عمومی و برند در محصولِ پنیر میباشد. در نهایت نتایج نشان میدهد که همبستگی بالایی بین شاخص شدت سواریِ رایگان در تبلیغات عمومی و برند شیر فرآوریشده و میزان فروش سالانه وجود دارد (به ترتیب 98/0 و 94/0) که در سطح یک درصد معنیدار میباشند. اما همبستگی ضعیف و معکوس بین شاخص شدت سواریِ رایگان در تبلیغات عمومی و برند محصول پنیر و میزان فروش سالانه آن وجود دارد (به ترتیب 9/0 و 42/0) که در سطح ده درصد معنیدار میباشند.https://www.iranianjae.ir/article_713734_82ddf1aab2791898063ccabc998eca27.pdfانجمن اقتصاد کشاورزی ایرانAgricultural Economics2008-552418220240621Determining the Optimal Pattern of Cultivation in Terms of Economic, Social and Environmental Constraints (Case Study: Abhar Plain)تعیین الگوی بهینه کشت با لحاظ محدودیتهای اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی (مورد مطالعه: دشت ابهر)14917271373510.22034/iaes.2024.2008970.2012FAراحلهجمشیدلواستادیارگروه مدیریت، واحد هیدج، دانشگاه آزاد اسلامی، هیدج، ایران0000-0002-8427-2219پروانهنصیریاستادیار گروه مدیریت کشاورزی، واحد ابهر،
دانشگاه آزاد اسلامی، ابهر، ایران0000-0002-6558-5084Journal Article20230810Intruduction: the purpose of this research is to determine the optimal pattern of agricultural crops cultivation in Abhar plain in order to achieve to sustainability in the agricultural sector using linear and ideal planning models in terms of environmental, social and economic constraints. <br />Materials and Methods: The limitations were determined through questionnaires and interviews with farmers and relevant officials, and the optimal pattern of cultivation was investigated according to these limitations using two methods of linear and ideal planning. For this purpose, statistics and information related to 7 products that have the largest share in the agricultural production of Abhar Plain in the crop year 1401-1400 are used..<br />Results and discussion: The results showed that in the optimal models proposed by the linear and ideal planning models, the cultivated area has been greatly reduced In the pattern of optimal cultivation, crops whose cultivation does not have much planned efficiency, such as grapes and lentils, are either completely eliminated, or due to the fact that they are considered strategic crops, such as wheat and barley, their production is reduced and the cultivation of products such as walnuts, which have a high planned efficiency, is reduced. attention is increased. Finally, it can be said that the cultivation of crops has become more specialized and the variety of crops has decreased.<br />Suggestion: the policy maker should apply incentive policies in order to implement the program in addition to informing the users. Of course, the purpose of the study is not to destroy the vineyards and fields and turn them into walnut gardens, but considering the destruction of many of these gardens as a result of the lack of attention of the operators due to their lack of profitability and also the presence of uncultivated land in In the study area, in the coming years, this pattern will gradually replace the current cultivation pattern.افزایش تولید محصولهای کشاورزی با افزایش سطح زیر کشت و یا کاربرد بهینه هر چه بیشتر آب، سمها و کودهای شیمیایی و یا افزایش بهرهوری امکانپذیر است. از آنجا که منابع آبی موجود محدود بوده، استفاده از سمها و کودهای شیمیایی میتواند خطرهای جدی برای محیط زیست و سلامت جامعه ایجاد کند و افزایش بهرهوری بدون داشتن برنامه تولید امکانپذیر نیست، هدف این پژوهش تعیین الگوی بهینه کشت محصولهای کشاورزی در دشت ابهر برای دستیابی به پایداری در بخش کشاورزی با استفاده از مدلهای برنامهریزی خطی و آرمانی با لحاظ محدودیتهای زیستمحیطی، اجتماعی و اقتصادی میباشد. محدودیتهای یاد شده از طریق توزیع و تکمیل پرسشنامه و مصاحبه با بهرهبرداران و مسئولان مربوطه تعیین شد و الگوی بهینه کشت با توجه به این محدودیتها با استفاده از دو روش برنامهریزی خطی و آرمانی مورد بررسی و مقایسه قرار گرفت. برای این منظور، از آمار و اطلاعات مربوط به 7 محصول که بیشترین سهم را در تولیدهای کشاورزی دشت ابهر در سال زراعی 1401-1400 استفاده شد. نتایج نشان داد که در الگوهای بهینه پیشنهادی مدلهای برنامهریزی خطی و آرمانی، سطح زیرکشت به شدت کاهش یافته و از 26655 هکتار کنونی به 5846 هکتار در مدل برنامهریزی خطی و 5770 هکتار در مدل برنامهریزی آرمانی رسیده است. در برنامهریزی آرمانی اگر چه سود کمتر از برنامهریزی خطی است اما مصرف آب، کودها و سمها کاهش یافته است. در الگوی کشت بهینه محصولهایی که کشت آنها بازده برنامهای چندانی ندارد مانند انگور و عدس یا بهطور کل حذف شدهاند و یا بهدلیل اینکه محصولهای راهبردی (استراتژیک) بهشمار میروند مانند گندم و جو، تولیدشان کاهش و کشت محصولهایی مانند گردو که دارای بازده برنامهای قابل توجهی هستند، افزایش یافته است. در نهایت میتوان گقت کشت محصولها تخصصیتر شده و تنوع محصولها کاهش یافته است. https://www.iranianjae.ir/article_713735_2aa13ad3c75de3176782b0cf1033e889.pdfانجمن اقتصاد کشاورزی ایرانAgricultural Economics2008-552418220240621Assessing the Sustainability Trend of Barley and Maize in Iranبررسی روند پایداری تولید جو و ذرتدانهای در ایران17319671375310.22034/iaes.2023.2009442.2014FAزینببدخشاندانشجو دکترا دانشگاه شهید باهنر کرمانحسینمهرابی بشرآبادیاستاد گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان.محمد رضازارع مهرجردیدانشیار گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمانJournal Article20230817Lack of attention to environmental, economic, structural and service sustainability destroys agricultural production. Therefore, for stability in the agricultural sector, it is necessary to pay attention to sustainable production criteria.In this paper, the composite indices of environmental, economic, and service-structural productivity sustainability of barley and maize in the provinces of Iran during 2001-2019 were calculated using Integration AHP and TOPSIS approaches, and then the indices of each province were classified separately with ISDM method. In the AHP prioritization results have more preference environmental, economic, and service-structural criteria, respectively. In most provinces, during the time period Average sustainability barley and maize are more sustainable in economic, environmental and service-structural criteria respectively. The results periodic averages and ISDM classification of barley and grain corn criteria in during the time period, indicated that the downward trend in barley and maize sustainability criteria and rising trend for economic criteria in the some provinces due to the improvement of labor productivity. Also in most provinces the sustainability of environmental, economic and service-structural criteria was roughly divided into three periods: 2001-2008, 2009-2014, and 2015-2019. In most of the provinces, the results ISDM classification three sustainability criteria were mostly in the moderate class and in the moderate unsustainable subclass is more than the moderate sustainable subclass. The most effective factor in environmental sustainability is water resources, in economic sustainability is income and profit and in service-structural sustainability is packaging and transportation. It is suggested that environmental sustainability with management in the consumption of water resources and inputs and increasing water productivity; Economic stability by organizing product prices and production costs; And service-structural sustainability should be improved by organizing packaging and transportation, and agricultural subsidies should be applied considering sustainability.کم(بی)توجهی به پایداری زیستمحیطی، اقتصادی، ساختاری و خدماتی، به تولید کشاورزی آسیب میرساند. لذا برای ثبات در بخش کشاورزی توجه به معیارهای تولید پایدار امری الزامی میباشد. در این بررسی، شاخصهای ترکیبی پایداری زیستمحیطی، اقتصادی و خدماتی-ساختاری جو و ذرتدانهای در استانهای ایران طی سالهای 2019-2001 با ادغام AHP و TOPSIS محاسبه شدند و آنگاه شاخصهای هر استان به طور جداگانه با ISDM طبقهبندی شدند. در نتایج AHP به ترتیب معیارهای زیستمحیطی، اقتصادی و خدماتی–ساختاری اولویت بیشتری دارند. میانگین دورهای پایداری جو و ذرتدانهای در بیشتر استانها به ترتیب در زمینههای اقتصادی، زیستمحیطی و خدماتی-ساختاری پایدارتر است. نتایج میانگین دورهای و طبقهبندی ISDM معیارهای جو و ذرتدانهای در طول دوره، بیانگر روند کاهشی (نزولی) میباشد و معیار اقتصادی به دلیل بهبود بهرهوری نیرویکار در بعضی از استانها روند افزایشی (صعودی) داشته است. همچنین پایداری معیارها در بیشتر استانها نزدیک به سه دوره 2008-2001، 2014-2009 و 2019-2015 تقسیم میشوند. در طبقهبندی ISDM در بیشتر استانها معیارها بیشتر در طبقه متوسط قرار دارند و زیرطبقه متوسط ناپایدار بیشتر از زیرطبقه متوسط پایدار است. موثرترین عاملها در پایداری زیستمحیطی منابع آبی، در پایداری اقتصادی درآمد و سود و در پایداری خدماتی-ساختاری بستهبندی و حمل و نقل میباشند. پیشنهاد و تاکید میشود پایداری زیستمحیطی با مدیریت در مصرف منابع آبی و نهادهها و افزایش بهرهوری آب؛ پایداری اقتصادی با ساماندهی قیمت محصول و هزینهتولید؛ و پایداری خدماتی-ساختاری با ساماندهی بستهبندی و حمل و نقل بهبود یابند و همچنین یارانههای کشاورزی با در نظر گرفتن پایداری اعمال شوند.https://www.iranianjae.ir/article_713753_a28dfd4b06105e1100d2d2ab916d3712.pdf