انجمن اقتصاد کشاورزی ایران Agricultural Economics 2008-5524 20 1 2026 03 21 Modeling the supply chain of healthy farmed trout in Tehran الگوسازی زنجیرة تأمین ماهی قزل‌آلای پرورشی سالم در شهر تهران 724670 10.22034/iaes.2025.2046404.2095 FA مجید محمدی فارغ التحصیل اقتصاد کشاورزی دانشگاه تهران 0009-0002-5673-5500 سعید یزدانی گروه اقتصاد کشاورزی دانشگاه تهران 0000-0002-9403-9963 حامد رفیعی دانشیار گروه اقتصاد کشاورزی دانشگاه تهران 0000-0002-1279-6830 وحیده انصاری استادیار گروه اقتصاد کشاورزی دانشگاه تهران 0000-0001-7400-8396 Journal Article 2024 11 20 Seafood and fish products are one of the types of healthy foods that, unfortunately, are consumed less than expected in Iranian society. One of the main reasons for this lack is the fear of unhealthy types of healthy fish in Iran. Therefore, the present study intends to examine the supply chain of healthy farmed trout in Tehran and, considering the changes in cost, income, cost price and demand for this product, simulate the supply chain of healthy fish under conditions where it is grown healthily and with minimal use of fertilizers, pesticides and chemical drugs. In this regard, using the views of 45 producers, 3 wholesalers, 27 retailers, and finally 598 consumers in 2022 and a mathematical programming model with the aim of maximizing profit, the supply chain of healthy farmed trout in Tehran was simulated in 10 scenarios. The optimal share of healthy fish sales from the producer to the wholesaler will be 44 percent, to the consumer 33 percent, and to the retailer 23 percent. The value of the objective function, which is the chain's profit from the producer's perspective, is equal to 16,238 million rials, of which 27,791 million rials are related to costs, 15,349 million rials are related to revenues from selling products to consumers, 18,360 million rials are related to revenues from selling products to wholesalers, and 10,319 million rials are related to revenues from selling products to retailers. It is recommended that producers in the fisheries and fish farming sector consider raising healthy fish, given the greater profitability of healthy fish compared to regular fish. فرآورده‌های دریایی و ماهی یکی از انواع غذاهای سالمی است که متأسفانه مصرف آن در جامعه ایرانی کمتر از میزان قابل‌انتظار است. یکی از دلایل اصلی این فقدان، ترس از ناسالم بودم انواع ماهی سالم در ایران است. لذا مطالعه حاضر در نظر دارد زنجیره تأمین ماهی قزل‌آلای پرورشی سالم در شهر تهران را بررسی نموده و با توجه به تغییرات به وجود آمده در هزینه، درآمد، قیمت تمام شده و تقاضای این کالا در شرایطی که به صورت سالم و با استفاده حداقلی از کودها، سموم و داروهای شیمیایی پرورش یابد، زنجیره تأمین ماهی سالم را شبیه‌سازی نماید. در همین راستا با استفاده از نظر 45 تولید‌کننده، ۳ عمده‌فروش، ۲۷ خرده‌فروش و در نهایت 598 مصرف‌کننده در سال 1401 و الگوی برنامه ریزی ریاضی با هدف حداکثرسازی سود، زنجیره تأمین ماهی قزل‌آلای پرورشی سالم در شهر تهران در 10 سناریو شبیه‌سازی شد. سهم بهینه فروش ماهی سالم از تولیدکننده به عمده‌فروش 44 درصد، به مصرف‌کننده 33 و به خرده‌فروش 23 درصد خواهد بود. مقدار تابع هدف که سود زنجیره از نگاه تولیدکننده بوده برابر با 16238میلیون ریال بدست آمده است که از این مقدار، 27791 میلیون ریال مربوط به هزینه‌ها و 15349میلیون ریال مربوط به درآمدهای حاصل از فروش محصولات به مصرف‌کننده‌ها، 18360 میلیون ریال مربوط به درآمدهای حاصل از فروش محصولات به عمده‌فروشان و 10319 میلیون ریال مربوط به درآمدهای مربوط به فروش محصولات به خرده‌فروشان است. به تولیدکنندگان بخش شیلات و پرورش ماهی پیشنهاد می‌گردد با توجه به سودآوری بیشتر ماهی سالم نسبت به ماهی معمولی، پرورش این ماهی را نیز در دستور کار قرار دهند.

انجمن اقتصاد کشاورزی ایران Agricultural Economics 2008-5524 20 1 2026 03 21 Investigating the effect of global economic policy uncertainty on food inflation in Iran بررسی اثر نااطمینانی سیاست‌های اقتصادی جهانی بر تورم مواد غذایی در ایران 725232 10.22034/iaes.2025.2047092.2096 FA رضا حیدری موسسه پژوهش های برنامه ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی 0000-0002-5813-3645 مهدی شعبان زاده خوشرودی موسسه پژوهش های برنامه ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی 0000-0001-7373-9111 ابراهیم جاودان موسسه پژوهش های برنامه ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی 0000-0001-9781-6521 Journal Article 2024 11 29 The occurrence of global crises such as economic recessions, financial crises, escalating trade tensions, the COVID-19 pandemic, and conflicts in the Middle East and the Black Sea, coupled with an increase in various uncertainties, has caused severe fluctuations in food prices in food-importing countries, including Iran. In this context, the present study examines the symmetric and asymmetric effects of global economic policy uncertainty on food prices in Iran. To achieve this, data for the years 1991-2022 were collected and analyzed using the Nonlinear Autoregressive Distributed Lag (NARDL) model. The results indicate that both in the short term and long term, the impact of global economic policy uncertainty on food inflation in Iran is positive and significant. Furthermore, the effect of this uncertainty on food inflation in Iran is asymmetric in both the long and short term, with an increase in global economic policy uncertainty having a positive and significant effect on food inflation, whereas a decrease in uncertainty does not significantly affect food inflation. Additionally, the long-term effect of an increase in global economic policy uncertainty on food inflation is greater than its short-term effect, and the coefficient for the increase in global economic policy uncertainty is significantly larger than that for its decrease. Managing the impact of global economic policy uncertainty on food prices in Iran requires a multi-faceted and comprehensive approach, including diversifying food supply sources, establishing strategic food reserves, and strengthening international cooperation and trade agreements. Finally, the results show that variables such as money supply, per capita GDP, informal exchange rates, and global food crises positively affect food prices in Iran both in the short term and long term. At the same time, trade liberalization has had a negative impact on food prices in Iran. در سال‌های اخیر، جوامع جهانی با چالش‌های متعددی در زمینه امنیت غذایی روبرو بوده‌اند که شاید مهم‌ترین آن‌ها افزایش ناگهانی و شدید قیمت‌ها باشد. وقوع بحران‌های جهانی همچون رکود اقتصادی، بحران‌های مالی، تشدید تنش‌های تجاری، شیوع ویروس کووید-19 و درگیرهای خاورمیانه و دریای سیاه با افزایش انواع نااطمینانی‌ها، باعث نوسانات شدید قیمت مواد غذایی در کشورهای واردکننده مواد غذایی از جمله ایران شده است. با این رویکرد، مطالعه حاضر به بررسی اثر متقارن و نامتقارن نااطمینانی سیاست‌های اقتصادی جهانی بر قیمت مواد غذایی در ایران پرداخته است. جهت رسیدن به این هدف اطلاعات مورد نیاز برای سال‌های 2022-1991 جمع‌آوری و در قالب مدل خودتوضیح با وقفه‌های گسترده غیرخطی (NARDL) تحلیل شدند. نتایج نشان داد که در کوتاه‌مدت و بلندمدت اثر نااطمینانی سیاست‌های اقتصادی جهانی بر تورم مواد غذایی در ایران مثبت و معنادار است. افزون بر این، اثر این نااطمینانی بر تورم مواد غذایی در ایران هم در بلندمدت و هم در کوتاه‌مدت نامتقارن است، به طوری که اثر افزایش نااطمینانی سیاست‌های اقتصادی جهانی بر تورم مواد غذایی ایران مثبت و معنادار است، اما کاهش آن اثر معناداری بر تورم مواد غذایی در ایران ندارد. همچنین، اثر افزایش نااطمینانی سیاست‌های اقتصادی جهانی بر تورم مواد غذایی در بلندمدت بیشتر از اثر آن در کوتاه‌مدت است و ضریب افزایش نااطمینانی سیاست‌های اقتصادی جهانی به طور قابل ملاحضه‌ای بیشتر از اثر کاهش آن است. مدیریت اثر نااطمینانی سیاست‌های اقتصادی جهانی بر قیمت مواد غذایی در ایران نیازمند یک رویکرد چندجانبه و جامع است که از جمله آنها می‌توان به تنوع منابع تأمین مواد غذایی، ایجاد ذخایر استراتژیک غذایی و تقویت همکاری‌های بین‌المللی و توافقات تجاری اشاره کرد. در نهایت نیز نتایج نشان داد که متغیرهایی همچون عرضه پول، تولید ناخالص داخلی سرانه، نرخ ارز غیر رسمی و بحران‌های جهانی مواد غذایی، به‌طور مثبت بر قیمت مواد غذایی در ایران در کوتاه‌مدت و بلندمدت تأثیر می‌گذارند. در عین حال، آزادسازی تجاری بر قیمت مواد غذایی در ایران تأثیر منفی داشته است.

انجمن اقتصاد کشاورزی ایران Agricultural Economics 2008-5524 20 1 2026 03 21 Sustainability Strategies for Iran's Tea Production Chain Under Climate Change Conditions: A Modeling Approach راهبردهای پایداری برای زنجیره تولید چای ایران در شرایط تغییرات اقلیمی: یک رویکرد مدل‌سازی 729055 10.22034/iaes.2025.2057569.2118 FA حامد دستمردی گروه اقتصاد کشاورزی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، رویا اشراقی سامانی گروه اقتصاد کشاورزی واحد کرج دانشگاه آزاد اسلامی کرج ایران 0000-0002-7275-4552 بیتا رحیمی بدر گروه اقتصاد کشاورزی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج محمدنبی ایلکائی دهنو گروه اقتصاد کشاورزی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، Journal Article 2025 04 10 The tea industry, as one of Iran's significant agricultural sectors, is influenced by various factors including climate change, economic fluctuations, quality standards, and managerial issues. The objective of this study is to evaluate and improve the performance of the tea production chain in Gilan Province with emphasis on climate change conditions. For this purpose, the Analytic Network Process (ANP) model was employed to identify and prioritize criteria and sub-criteria affecting the tea production chain. The required data were collected through expert opinions and pairwise comparison questionnaires. The statistical population comprised tea farmers and tea processing factories in Gilan Province, with a sample size of 253 individuals determined using stratified sampling method. The results revealed that climatic criteria, with a weight of 0.067, have the greatest impact on tea production chain resilience, particularly precipitation changes that play a pivotal role in the production and quality of green tea leaves. Among economic criteria, production costs were identified as the most important factor, which affects the resilience of farmers and processing factories due to input price fluctuations and harvesting costs. Furthermore, within the quality criteria, harvested tea leaf quality held the highest importance. Finally, among managerial criteria, training and awareness-raising for farmers and personnel was recognized as the most influential sub-criterion, playing a crucial role in the sustainability of the tea production chain. Based on the findings of this research, developing climate risk management strategies and implementing modern agricultural and processing technologies can contribute to improving tea production chain performance and provide the foundation for sustainable development of this industry. صنعت چای به‌عنوان یکی از بخش‌های مهم کشاورزی ایران، تحت تأثیر عوامل مختلفی از جمله تغییرات اقلیمی، نوسانات اقتصادی، استانداردهای کیفی و مسائل مدیریتی قرار دارد. هدف این پژوهش ارزیابی و بهبود عملکرد زنجیره تولید چای در استان گیلان با تاکید بر شرایط تغییرات اقلیمی است. برای این منظور، از مدل فرایند تحلیل شبکه‌ای (ANP) به‌منظور شناسایی و اولویت‌بندی معیارها و زیرمعیارهای مؤثر بر زنجیره تولید چای استفاده شده است. داده‌های مورد نیاز از طریق نظرات خبرگان و پرسشنامه مقایسات زوجی جمع‌آوری گردید. جامعه آماری شامل کشاورزان چای‌کار و کارخانه‌های فرآوری چای در استان گیلان بوده و حجم نمونه با استفاده از روش نمونه‌گیری طبقه‌ای 253 نفر تعیین شد. نتایج نشان داد که معیارهای اقلیمی با وزن 067/0، بیشترین تأثیر را بر تاب‌آوری زنجیره تولید چای دارند، به‌ویژه تغییرات بارندگی که نقش کلیدی در تولید و کیفیت برگ سبز چای ایفا می‌کند. در بین معیارهای اقتصادی، هزینه‌های تولید به‌عنوان مهم‌ترین عامل شناسایی شد که به دلیل نوسانات قیمت نهاده‌ها و هزینه‌های برداشت، بر تاب‌آوری کشاورزان و کارخانه‌های فرآوری تأثیر می‌گذارد. همچنین، در معیار کیفیت برگ چای برداشت‌شده بیشترین اهمیت را داشتند. در نهایت، از میان معیارهای مدیریتی، آموزش و آگاهی‌بخشی به کشاورزان و کارکنان به‌عنوان تأثیرگذارترین زیرمعیار شناخته شد که نقش مهمی در پایداری زنجیره تولید چای دارد. بر اساس یافته‌های این پژوهش، تدوین راهبردهای مدیریت ریسک اقلیمی و به‌کارگیری فناوری‌های نوین کشاورزی و فرآوری می‌تواند به بهبود عملکرد زنجیره تولید چای کمک کند و زمینه را برای توسعه پایدار این صنعت فراهم سازد.

انجمن اقتصاد کشاورزی ایران Agricultural Economics 2008-5524 20 1 2026 03 21 Assessing the effects of economic-environmental strategies on the economic sustainability of livestock farmers: Evidence from heavily grazed rangelands in Babol County ارزیابی اثرات راهبردهای اقتصادی–‌محیط‌زیستی بر پایداری اقتصادی دامداران: شواهدی از مراتع با شدت چرای سنگین شهرستان بابل 729056 10.22034/iaes.2025.2058324.2120 FA معصومه عرب‌اله فیروزجاه بخش اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران آذر شیخ زین الدین اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران محمد بخشوده بخش اقتصاد کشاورزی-دانشکده کشاورزی-دانشگاه شیراز-شیراز-ایران منصور زیبایی بخش اقتصاد کشاورزی-دانشکده کشاورزی-دانشگاه شیراز-شیراز-ایران Journal Article 2025 04 20 Due to their climatic and geographical diversity, Iranian rangelands have a high capacity to provide fodder and support the livelihoods of livestock farmers. However, several factors such as climate change, excessive grazing pressure, and land use change have caused the destruction of these natural resources. This study aimed to investigate the effects of economic-environmental strategies on reducing environmental consequences and improving the livelihoods of livestock farmers. In the first step, the amount of fodder that can be harvested from the summer pastures of Babol County and the fodder needs of existing livestock were investigated. Then, using two-stage stochastic programming modeling, optimal scenarios for sustainable rangeland management were designed. Research data were collected through questionnaires and field reports of livestock farmers during 1401. The results showed that while the annual requirement of livestock in the summer pastures of the region is estimated to be 15,625.59 tons of TDN, these pastures can only produce about 3,167.8 tons of TDN worth approximately 17.42 billion Tomans. This shortfall of about 12,560.47 tons of TDN is compensated through increased pressure on the pastures, which intensifies the destruction of natural resources. The modeling results showed that adopting economic-environmental strategies such as regulating the number of livestock, using alternative forage sources, improving the quality of pastures, and promoting sustainable grazing will not only help reduce pressure on the pasture ecosystem, but will also have positive effects on the livelihoods of livestock farmers. Therefore, targeted policies in this area seem necessary. مراتع ایران به‌واسطه تنوع اقلیمی و جغرافیایی، ظرفیت بالایی در تأمین علوفه و پشتیبانی از معیشت دامداران دارند. با این حال، عوامل متعددی مانند تغییرات اقلیمی، فشار بیش از حد چرای دام و تغییر کاربری اراضی موجب تخریب این منابع طبیعی شده‌اند. این پژوهش با هدف بررسی اثرات راهبردهای اقتصادی-محیط‌زیستی بر کاهش پیامدهای زیست‌محیطی و بهبود معیشت دامداران انجام شد. در گام نخست، میزان علوفه قابل برداشت از مراتع ییلاقی شهرستان بابل و نیاز علوفه‌ای دام‌های موجود بررسی شد. سپس با بهره‌گیری از مدل‌سازی برنامه‌ریزی تصادفی دومرحله‌ای، سناریوهای بهینه برای مدیریت پایدار مراتع طراحی گردید. داده‌های پژوهش از طریق پرسشنامه و گزارش‌های میدانی دامداران طی سال ۱۴۰۱ گردآوری شد. نتایج نشان داد که در حالی‌که نیاز سالانه دام‌های حاضر در مراتع ییلاقی منطقه معادل59/15625 تن تی‌دی‌ان برآورد می‌شود، این مراتع تنها توان تولید حدود 8/3167 تن تی‌دی‌ان به ارزش تقریبی 42/17 میلیارد تومان را دارند. این کمبود حدود 47/12560 تن تی‌دی‌ان، از طریق فشار بیشتر بر مراتع جبران می‌شود که موجب تشدید تخریب منابع طبیعی می‌گردد. نتایج مدل‌سازی نشان داد که اتخاذ راهبردهای اقتصادی-محیط‌زیستی مانند تنظیم تعداد دام، به‌کارگیری منابع علوفه جایگزین، بهبود کیفیت مراتع و ترویج چرای پایدار، نه تنها به کاهش فشار بر اکوسیستم مرتعی کمک می‌کند، بلکه اثرات مثبتی بر معیشت دامداران نیز خواهد داشت. از این‌رو، سیاست‌گذاری‌های هدفمند در این حوزه ضروری به نظر می‌رسد.

انجمن اقتصاد کشاورزی ایران Agricultural Economics 2008-5524 20 1 2026 03 21 Analysis of Factors Affecting the Consumption of Medicinal Plants: Case of Basrah city, Iraq تحلیل عوامل موثر بر مصرف گیاهان دارویی: مطالعه موردی شهر بصره، عراق 729058 10.22034/iaes.2025.2063967.2132 FA حسن عجیل گروه علوم باغبانی-دانشکده کشاورزی-دانشگاه ارومیه عباس حسنی گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه مرتضی مولایی گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه Journal Article 2025 06 22 In recent years, the consumption of medicinal plants has gained global attention due to growing concerns over the side effects of synthetic drugs, the rising cost of healthcare, and the increasing popularity of natural remedies. In developing countries such as Iraq, particularly in culturally rich cities like Basrah, medicinal plants continue to play a significant role in both traditional medicine and household livelihoods. This study investigates the factors influencing the consumption level of medicinal plants among residents of Basrah. Utilizing data collected from 150 individuals through structured questionnaires and analyzed using an Ordered Logit Model, the research evaluates the impact of demographic, socioeconomic, cultural, and informational variables. The findings reveal that education level, income, age, preference for herbal over chemical medicine, participation in traditional ceremonies, aesthetic and aromatic features of plants, sufficiency of information, and prior experience with herbal medicine significantly affect consumption levels. Based on the research findings, it is recommended to enhance public awareness regarding the proper use of medicinal plants and to integrate religious and cultural practices with public health education. Additionally, policymakers in Basra are advised to promote informed consumption of medicinal plants across different social groups by designing targeted educational programs, strengthening information infrastructure, supporting home-based cultivation, and establishing clear regulatory frameworks. در سال‌های اخیر، مصرف گیاهان دارویی در سطح جهانی مورد توجه فزاینده‌ای قرار گرفته است. این امر عمدتاً به دلیل نگرانی‌های روزافزون نسبت به عوارض جانبی داروهای شیمیایی، افزایش هزینه‌های مراقبت‌های بهداشتی و گرایش روزافزون به درمان‌های طبیعی بوده است. در کشورهای در حال توسعه‌ای نظیر عراق، به‌ویژه در شهرهای غنی از نظر فرهنگی مانند بصره، گیاهان دارویی همچنان نقش مهمی در طب سنتی و معیشت خانوار ایفا می‌کنند. پژوهش حاضر به بررسی عوامل مؤثر بر سطح مصرف گیاهان دارویی در میان ساکنان شهر بصره می‌پردازد. داده‌های مورد نیاز از طریق تکمیل پرسشنامه از ۱۵۰ نفر از پاسخ‌گویان جمع‌آوری شده و با استفاده از مدل لاجیت ترتیبی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. در این مطالعه، تأثیر متغیرهای جمعیت‌شناختی، اقتصادی-اجتماعی، فرهنگی و اطلاعاتی بر میزان مصرف گیاهان دارویی بررسی شده است. نتایج نشان می‌دهد که سطح تحصیلات، میزان درآمد، سن، ترجیح داروی گیاهی نسبت به داروی شیمیایی، استفاده از گیاهان دارویی در مراسم خاص مذهبی و فرهنگی، ویژگی‌های ظاهری و عطر و طعم گیاهان، وجود اطلاعات کافی در مورد گیاهان دارویی و تجربه کشت گیاهان دارویی از عوامل معنادار تأثیرگذار بر سطح مصرف می‌باشند. بر اساس یافته‌های تحقیق توصیه می‌شود که آگاهی عمومی نسبت به مصرف صحیح گیاهان دارویی ارتقا یافته و تلفیق مراسمات مذهبی و فرهنگی با آموزش سلامت عمومی صورت گیرد. همچنین سیاست‌گذاران در بصره با طراحی آموزش‌های هدفمند، تقویت زیرساخت‌های اطلاع‌رسانی، حمایت از کشت خانگی و ایجاد چارچوب‌های نظارتی، آگاهی و مصرف آگاهانه گیاهان دارویی را در میان گروه‌های مختلف جامعه ارتقا دهند.

انجمن اقتصاد کشاورزی ایران Agricultural Economics 2008-5524 20 1 2026 03 21 Estimating the Economic Value of Water for Agricultural Crops under Domestic Consumption and Export Scenarios to Iraq: A Case Study of Mehran County برآورد ارزش اقتصادی آب محصولات زراعی در سناریوهای مصرف داخلی و صادرات به عراق (مطالعه موردی شهرستان مهران) 729059 10.22034/iaes.2025.2064452.2133 FA اسحاق قاسمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایلام، ایران 0009-0008-5063-8068 علی نجفی فر دانشیار بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، 0000-0003-2594-3526 Journal Article 2025 07 02 Efficient use of water resources is one of the key goals of the National Cropping Pattern Plan. Achieving this requires accurate, region-specific economic valuation of water to help improve water pricing policies in agriculture. Mehran County, due to its shared border with Iraq and its advantage in exporting agricultural products (thanks to low transportation and storage costs), is an important case study for estimating the economic value of water in agriculture. In this study, field data were collected through interviews with 100 farmers in the region, using stratified sampling, during the 2023–2024 cropping year. The economic value of water for wheat, canola, barley, watermelon, tomato, and cucumber was estimated using parametric methods and production functions, including linear, Cobb–Douglas, and transcendental functions, under two scenarios: domestic consumption and export to Iraq. Based on econometric tests and classical assumption checks, the Cobb–Douglas production function was identified as the best fit. The results showed that the economic value of each cubic meter of water in the domestic consumption scenario was 21, 61.142, 17.139, 59.899, 27.124, and 37.219 thousand rials for wheat, canola, barley, watermelon, tomato, and cucumber, respectively. Under the export-to-Iraq scenario, these values were 0.036, 0.064, 0.054, 0.166, 0.1211, and 0.087 USD, respectively. The findings highlight the need to adjust the cropping pattern in this region—specifically, to increase the cultivated area and production of crops with higher economic water value (canola, watermelon, cucumber for domestic consumption; watermelon, tomato, cucumber for export)—and to reform water pricing policies in agriculture. This includes gradually increasing the water fees paid by farmers so that the price of water approaches its economic value, thereby strengthening the National Cropping Pattern Plan and promoting efficient water use in agriculture. استفاده بهینه از منابع آب به‌عنوان یکی از اهداف کلیدی الگوی کشت ملی نیازمند ارزش‌گذاری اقتصادی دقیق آب به‌صورت منطقه‌ای در جهت اصلاح سیاست‌های قیمت‌گذاری در بخش کشاورزی است. شهرستان مهران باتوجه‌به داشتن مرز مشترک با کشور عراق و مزیت در صادرات محصولات کشاورزی به دلیل هزینه‌های پایین حمل‌ونقل و نگه‌داری محصولات به‌عنوان یکی از موارد مطالعاتی مهم منطقه‌ای در جهت برآورد ارزش‌ اقتصادی آب در بخش کشاورزی مطرح است. در این مطالعه، با بهره‌گیری از داده‌های میدانی جمع‌آوری‌شده از طریق مصاحبه با 100 کشاورز منطقه در قالب نمونه‌گیری طبقه‌بندی‌شده در سال زراعی ۱۴۰۳–۱۴۰۲، ارزش اقتصادی آب برای محصولات گندم، کلزا، جو، هندوانه، گوجه‌فرنگی و خیار با استفاده از روش‌های پارامتری و توابع تولید شامل توابع تولید خطی، کاب داگلاس و ترنسدنتال، برای دو سناریوی مصرف داخلی و صادرات به عراق محاسبه شد. باتوجه‌به آزمون‌های اقتصادسنجی و آزمون فروض کلاسیک تابع تولید کاب داگلاس به‌عنوان تابع برتر شناخته شد. در نهایت نتایج نشان داد ارزش اقتصادی هر مترمکعب آب برای محصولات مذکور در سناریو مصرف داخلی به ترتیب 21، 61/142، 17/139، 59/899، 27/124 و 37/219 هزار ریال و در سناریو صادرات به عراق به ترتیب 0/036، 0/064، 0/054، 0/166، 0/1211 و 0/087 دلار آمریکا است. نتایج به‌دست‌آمده، لزوم تغییر الگوی کشت در این منطقه شامل افزایش سطح زیر کشت و تولید محصولات دارای ارزش اقتصادی آب بالاتر در دو سناریو مصرف داخلی (کلزا، هندوانه و خیار) و صادرت به عراق (هندوانه، گوجه فرنگی و خیار) و اصلاح سیاست‌های قیمت‌گذاری در حوزه منابع آب در بخش کشاورزی شامل افزایش تدریجی آب‌بهای پرداختی توسط کشاورزان و نزدیک‌شدن قیمت آب به ارزش اقتصادی آن به‌منظور تقویت طرح جامع الگوی کشت و استفاده بهینه از آب در بخش کشاورزی را نشان می‌دهد.