بررسی مناسب بودن راهبرد مبادله آب مجازی محصول‌های گندم، جو و برنج در استان‌های ایران: ارزیابی با استفاده از شاخص ‌یکپارچه آبی- بوم‌سامانه‌ای- اقتصادی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

بخش اقتصاد، دانشگاه شیراز

چکیده

کشور ایران، یکی از کشورهای جهان است که با محدودیت منابع آبی رو به رو است و بیش از 90 درصد منابع آبی آن در بخش کشاورزی مصرف می‌شود. طرح مبادله آب مجازی یکی از روش‌های مناسب برای بهینه‌سازی مصرف آب در بخش کشاورزی است. برای بررسی مناسب بودن استراتژی مبادله آب مجازی محصولات نیازمند این است که علاوه بر توجه به منابع آبی به عوامل اقتصادی، فناوری و حمل و نقل، محیط زیست توجه شود. در این راستا، در تحقیق حاضر با استفاده از روش تحلیل مولفه‌های اصلی و با درنظرگرفتن شاخص‌های منابع، فناوری و حمل و نقل، اقتصاد، جامعه و محیط زیست، مناسب بودن طرح مبادله آب مجازی محصولات گندم، جو و شلتوک برای هر استان بررسی شده است. بر اساس نتایج این مقاله، برای مبادله آب مجازی محصول گندم، استان‌های کرمانشاه، ایلام و فارس دارای وضعیت خوب و استان‌های خراسان شمالی و گلستان دارای وضعیت ضعیف هستند. در محصول جو استان چهارمحال بختیاری دارای وضعیت خوب و استان‌ خراسان رضوی وضعیت ضعیف قرار دارد. برای محصول شلتوک، استان‌ مازندران دارای وضعیت خوب و استان‌های گیلان و گلستان دارای وضعیت ضعیف می‌باشد.

کلیدواژه‌ها


Pearson, K., (1901), On Lines and Planes of Closest Fit to Systems of Points in Space, Philosophical Magazine. 2 (11), 559–572
Hoekstra, A.Y., and Hung, A.Y., (2002). A quantification of virtual water flows between nations in relation to international crop trade Value of Water, IHE DELFT, www.waterfootprint.org
Cui, X., Wu, X., He, X., Li, Z., and Shi, C., (2018). Regional suitability of virtual water strategy: Evaluating with an integrated water-ecosystem-economy index, Journal of Cleaner Production, 199, 659-667.
Hanasaki, N., Inuzuka T., Kanae S., Oki T., (2010). An estimation of global virtual water flow and sources of water withdrawl fow major crops and livestock products using a global hydrological model, Journal of hydrology, 384, 232-244
Zhao N., Samson E.L., (2012). Estimation of virtual water contained in international trade products using nighttime imagery, International Journal of Applied Earth Observation and Geoinformation, 18, 243-250
Chen G.Q., Li J.S., Virtual water assessment for Macao, china: highlighting the role of external trade, (2015). Journal of Cleaner Production, 93, 308-317
Chen, Q., An, T., Lu, S., Gao, X., Wang Y., (2018). The water footprint of coal-fired electricity production and the virtual water flows associated with coal and electricity transportation in china, 10th International Conference on Applied Energy (ICAE2018), 22-25 August 2018, Hong Kong, China
SreeVidhya, K.S, Elango, L. (2018). Temporal variation in export and import of virtual water by India through popular crop and livestock products, Groundwater for Sustainable Development
Wang, Z., Zhang, L., Ding, L., and Mi, Z., (2019), Virtual water flow pattern of grain trade and its benefits in China, Journal of Cleaner Production, 223, 445-455.
Schwarz, J., Mathijs, E., and maertens, M., (2019), A dynamic view on agricultural trade patterns and virtual water flow in Peru, Science of the Total Environment, 683, 719-728

Dong. H., Geng. Y., Hao. D., Yu. Y., Chen. Y., (2019). Virtual water flow feature of water-rich province and the enlightenments: Case of Yunnan in China, Journal of Cleaner Production, 235, 328-336

Cao. X., Cui. S., Shu. R., Wu. M., Misestimation of water saving in agricultural virtual water trade by not considering the role of irrigation, (2020). Agricultural Water Management, 241, 106355