1
دانشجوی دکتری گروه اقتصادکشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
2
دانشیار گروه اقتصادکشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
3
گروه اقتصاد و توسعه کشاورزی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
10.22034/iaes.2025.2061850.2127
چکیده
آب یکی از نهادههای حیاتی و ارزشمند در بخش کشاورزی است که همواره با محدودیت مواجه بوده و در سالهای اخیر، بهویژه بهدلیل کاهش بارندگیها، این محدودیت شدت یافته است. بنابراین، مدیریت بهینه منابع آبی در کشاورزی میتواند راهکاری مؤثر برای غلبه بر بسیاری از چالشهای این بخش باشد. در این میان، کشت کلزا بهدلیل نیاز آبی کم و ویژگیهای مطلوب زراعی، در سالهای اخیر مورد توجه سیاستگذاران قرار گرفته است. بهویژه آنکه با بهکارگیری اصول بهزراعی و بهنژادی، مانند استفاده از ارقام پربازده، میتوان عملکرد این محصول را بهطور چشمگیری افزایش داد. مطالعه حاضر با هدف تحلیل مدیریت بحران خشکسالی از طریق کشت ارقام پربازده کلزا، با بهرهگیری از سناریوهای مختلف تنش آبی، در دشت دیره استان کرمانشاه انجام شده است. دادههای مورد نیاز از طریق مراجعه میدانی به مرکز جهاد کشاورزی بخش دیره شهرستان گیلانغرب و مصاحبه با بهرهبرداران برای سال زراعی ۱۴۰۲ گردآوری شده است. نتایج تحقیق نشان میدهد که تداوم خشکسالی و کاهش منابع آبی در منطقه، منجر به انقباض الگوی کشت و کاهش درآمد کشاورزان خواهد شد. اعمال سناریوهای تنش آبی در مدل، حاکی از آن است که الگوی کشت منطقه به سمت محصولات کمآببر تغییر یافته است. پیشبینیها و شبیهسازیهای انجامشده نیز نشان میدهد که کشت ارقام پربازده کلزا از جمله هایولا و تراپر، میتواند در مقایسه با وضعیت فعلی، تا حد زیادی از زیانهای ناشی از خشکسالی جلوگیری کند.