Agricultural Economics

Agricultural Economics

طراحی الگوی و اولویت‌بندی عوامل کلیدی مؤثر بر پایداری و رقابت‌پذیری زنجیره تأمین محصول بادام ایران: رویکرد تحلیلی مبتنی بر تصمیم‌گیری چندمعیاره

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه مدیریت صنعتی ،دانشگاه پیام نور،تهران ،ایران
2 استادیار گروه کشاورزی، دانشگاه پیام نور ،تهران،ایران
3 استادیارگروه علوم کشاورزی،دانشگاه پیام نور،تهران،ایران
4 استادیار گروه مدیریت ،دانشگاه پیام نور ایران،تهران
10.22034/iaes.2026.2071326.2147
چکیده
هدف این پژوهش، طراحی مدل و اولویت‌بندی عوامل مؤثر بر پایداری و رقابت‌پذیری زنجیره تأمین محصول بادام ایران با بهره‌گیری از رویکرد تصمیم‌گیری چندمعیاره در بازه زمانی ۱۴۰۳ تا ۱۴۰۴ است. این تحقیق به‌صورت چندمرحله‌ای انجام شده است. در گام نخست، مطالعات نظری و پیشینه پژوهش در این حوزه موردبررسی قرار گرفت. سپس با استفاده از مصاحبه‌های نیمه‌ساختارمند و تحلیل مضمون، داده‌های موردنیاز از دیدگاه خبرگان گردآوری شد. جامعه آماری شامل ۱۵ نفر از خبرگان این حوزه بود که به روش نمونه‌گیری هدفمند و گزینشی انتخاب شدند. نمونه‌گیری تا رسیدن به اشباع نظری یا آستانه سودمندی اطلاعات ادامه یافت. اعتبار و پایایی یافته‌ها از طریق تحلیل مشارکت و توافق خبرگان، با استفاده از روش‌های دلفی فازی و دیمتل، تأیید شد. در ادامه، با به‌کارگیری روش‌های دیمتل فازی و ANP، میزان تأثیرگذاری و تأثیرپذیری معیارهای ارزیابی سنجیده و روابط علی میان عوامل اصلی ترسیم گردید. یافته‌ها نشان داد که بهره‌وری اقتصادی، توان رقابتی، ثبات سیاسی - اقتصادی و به‌کارگیری فناوری‌های بومی، بیشترین اثر را بر بهبود عملکرد زنجیره تأمین بادام دارند و به‌عنوان چالش‌های محوری شناخته می‌شوند. همچنین، مؤلفه‌هایی مانند بسته‌بندی و برندسازی، توسعه بازار و جلب‌اعتماد مشتریان، در زمره عوامل پشتیبان و وابسته قرار دارند. افزون بر این، متغیرهای نوظهوری چون تحریم‌های تجاری و تشکیل اتحادیه‌های تخصصی، نقش مؤثری در افزایش رقابت‌پذیری و بهینه‌سازی تخصیص منابع ایفا می‌کنند. براین‌اساس، توسعه فناوری، بهبود زیرساخت‌ها، ارتقای سامانه‌های حمل‌ونقل و انبارداری تخصصی و حمایت از اتحادیه‌های تولیدی و صادراتی باید در اولویت برنامه‌ریزی‌های راهبردی قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 14 شهریور 1405