Agricultural Economics

Agricultural Economics

تأثیر بارندگی بر کارایی فنی بخش کشاورزی استانهای ایران: کاربرد رهیافت داده‌های تابلویی پویا و روش گشتاورهای تعمیم‌یافته (GMM)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشگاه
2 دانشکده کشاورزی تبریز
3 دانشکده کشاورزی
10.22034/iaes.2026.2073961.2149
چکیده
مقدمه: تغییرات اقلیمی، بهویژه نوسانات بارندگی، یکی از مهمترین عوامل مؤثر بر عملکرد و کارایی بخش کشاورزی در کشورهای خشک و نیمهخشک به شمار میرود. با توجه به وابستگی بالای بخش کشاورزی ایران به منابع آب و تفاوتهای اقلیمی میان استانها، بررسی اثر بارندگی بر کارایی فنی این بخش از اهمیت ویژهای برخوردار است. هدف: هدف این پژوهش، بررسی تأثیر بارندگی بر کارایی فنی بخش کشاورزی استانهای ایران طی دوره ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۷ است. روششناسی: در مرحله نخست، کارایی فنی استانها با استفاده از مدل SBM و با در نظر گرفتن نهادهها، ستانده مطلوب و ستانده نامطلوب محاسبه شد. سپس، بهمنظور بررسی عوامل مؤثر بر کارایی، از مدل دادههای تابلویی پویا و روش گشتاورهای تعمیمیافته (GMM) استفاده شد. یافتهها: نتایج نشان داد استانهای یزد، البرز و کرمان با کارایی فنی یک بالاترین و استانهای اردبیل، ایلام و خراسان شمالی پایینترین میانگین کارایی فنی را در دوره مطالعه داشتهاند. همچنین بارندگی اثر مثبت و معنیداری بر کارایی فنی بخش کشاورزی دارد؛ بهگونهای که یک درصد افزایش در بارندگی،کارایی فنی 31/0 افزایش می‌یابد. ارزش افزوده هر هکتار سطح زیرکشت آبی اثر مثبت و معنیدار بر کارایی فنی دارد و به ازای یک درصد افزایش در ارزش افزوده هرهکتار زمین کشاورزی آبی ، 89/0. درصد کارایی بخش کشاورزی بهبود می‌یابد. پیشنهادات: یافتههای پژوهش نشان میدهد مدیریت بهینه منابع آب، افزایش بهرهوری مصرف آب، توسعه فناوریهای نوین آبیاری و اتخاذ سیاستهای سازگار با تغییرات اقلیمی میتواند نقش مؤثری در ارتقای کارایی فنی بخش کشاورزی استانهای کشور ایفا کند. این نتایج میتواند مبنایی برای سیاستگذاری در جهت افزایش تابآوری بخش کشاورزی در برابر مخاطرات اقلیمی باشد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 14 شهریور 1405