Agricultural Economics

Agricultural Economics

تحلیل عوامل موثر بر افزایش قیمت مواد غذایی در ایران: کاربرد مدل CPVECM

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد گروه اقتصاد کشاورزی دانشگاه تبریز
2 استاد گروه اقتصاد کشاورزی دانشگاه تبریز
3 استادگروه اقتصاد کشاورزی دانشگاه تبریز
4 دانشیار گروه مدیریت کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تبریز، تبریز، ایران
5 29 Bahman Bolv., University of
10.22034/iaes.2026.2082024.2166
چکیده
تورم مواد غذایی به‌ویژه در کشورهای در حال توسعه مانند ایران، به‌دلیل تاثیر آن بر امنیت غذایی کشور، به ویژه مولفه دسترسی اقتصادی به غذا، همواره یک چالش اقتصادی جدی محسوب می‌شود. در این راستا، مطالعه حاضر تلاش دارد تا عوامل مؤثر بر افزایش قیمت مواد غذایی در کشور را شناسایی نماید. بدین منظور از مدل تصحیح - خطای برداری شرطی تلخیص شده (CPVECM) بهره گرفته شد و متغیرهایی همچون حجم نقدینگی، نرخ واقعی ارز، نرخ سود بانکی، دستمزدهای کشاورزی، درجه آزادی تجاری و ارزش افزوده کشاورزی در چارچوب تکنیک‌های سری زمانی مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج آزمون همجمعی یوهانسن نشان می‌دهد یک رابطه تعادلی بلندمدتی بین قیمت مواد غذایی و سایر متغیرهای مورد نظر وجود دارد. پس از اعمال محدودیت‌ها برروی بردار همجمعی، نتایج نشان داد که در بلندمدت، افزایش حجم نقدینگی و نرخ واقعی ارز اثر معنی‌دار و مثبتی بر تورم قیمت مواد غذایی و افزایش ارزش افزوده بخش کشاورزی و درجه آزادی تجاری اثر منفی و معنی‌داری بر آن دارد. نتایج برآورد مدل CPVECM بیانگر آن است که در کوتاه‌مدت نیز تورم مواد غذایی تحت تأثیر نرخ تورم دوره گذشته و نرخ رشد ارز واقعی بوده و رشد ارزش افزوده کشاورزی باعث کاهش نرخ تورم می‌شود، درحالی‌که رشد حجم نقدینگی و آزادی تجاری در کوتاه مدت (برخلاف بلندمدت) اثر معنی‌داری بر تورم ندارند. همچنین، سرعت بازگشت تورم موادغذایی کم بوده و روند افزایش قیمت‌ها و اقتصاد تورم در کشور پایدار می‌باشد. این یافته‌ها لزوم اتخاذ سیاست‌های کنترل افزایش حجم نقدینگی و پایه پولی، حذف نظام چندنرخی ارز و تشویق انباشته سرمایه گذاری در بخش کشاورزی را برای کنترل تورم مواد غذایی نشان می‌دهد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 14 شهریور 1405