1
دانشجوی دکترای اقتصاد کشاورزی ایران، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2
استاد دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی، گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3
دانشیار دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی، گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
10.22034/iaes.2026.2092948.2179
چکیده
هدف مطالعه حاضر تدوین نظام تعرفه بهینه وارداتی محصول ذرت دامی ایران در خلال سالهای 1382 تا 1401 میباشد. برای این منظور با فرض کشور ایران به عنوان یک واردکننده بزرگ ذرت در سطح جهانی از فرمول تعرفه بهینه مستخرج شده از حداکثرسازی تابع رفاه ملی کشور با محدودیت برابری تقاضای وارداتی ایران با عرضه صادرات جهانی استفاده شد و از توابع تقاضای داخلی، عرضه داخلی، تقاضای وارداتی و عرضه صادرات جهانی ذرت برای به دست آوردن ضرایب مورد استفاده در فرمول تعرفه بهینه بهره گرفته شده است. ضرایب تابع تقاضای داخلی از کاربست رگرسیون AIDS خطی به دست آمده و بر اساس نتایج حاصله کشش خود قیمتی تقاضای داخلی ذرت در طی سالهای مورد مطالعه 72/0- محاسبه شد. در ادامه و با استفاده از رگرسیون به ظاهر نامرتبط (SURE) ضرایب مربوط به توابع عرضه داخلی و عرضه صادرات جهانی ذرت برآورد شده و کشش قیمتی عرضه و شیب تابع عرضه صادرات جهانی به ترتیب 349/0 درصد و 0015/0 به دست آمدند. نتایج تعرفه بهینه وارداتی محاسبه شده نشان داد که در فاصله سالهای 1382 تا 1390 تعرفههای وضع شده (6 درصد) همواره پایینتر از نرخ تعرفه بهینه محاسباتی بوده (9 درصد) و سیاستهای تعرفهای دولت بر حمایت از مصرفکنندگان داخلی ذرت متمرکز بوده است، ولی در ادامه و فاصله سالهای 1391 تا 1401 نرخ تعرفههای اعمال شده (4 درصد) بالاتر از نرخ تعرفه بهینه (6/1 درصد) و جهتگیری سیاستهای تعرفهای کشور به سمت حمایت از تولیدکنندگان داخلی معطوف بوده است. به عبارتی، نتایج گویای آن است که تعیین نرخ تعرفه وارداتی محصول ذرت در کشور در چارچوب نظام مدون و برنامهریزی صورت نگرفته است. لذا پیشنهاد میشود در تبیین تعرفههای وارداتی این محصول بازنگری اساسی صورت گرفته و معیارهایی نظیر شرایط اقتصادی، نرخ ارز، قیمت جهانی و کشش تقاضا در تعیین آن لحاظ شوند و همچنین به جای استفاده از تعرفههای بالا به عنوان ابزار حمایت از تولید داخلی، سیاستهای افزایش بهرهوری، توسعه فناوری، کاهش هزینههای تولید و ارتقای کیفیت محصولات داخلی در اولویت قرار گیرد.