Agricultural Economics

Agricultural Economics

تحلیل سناریوهای تاب آوری اقتصادی در مواجه با اضافه برداشت از سفره های آب زیرزمینی (مطالعه موردی دشت قزوین)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه اقتصاد کشاورزی، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 استادیار گروه اقتصاد کشاورزی، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 دانشیار اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.
4 استاد گروه اقتصاد کشاورزی، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
5 عضو هیات علمی دانشکده علوم انسانی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
10.22034/iaes.2026.2105708.2197
چکیده
کاهش ذخایر آب زیرزمینی در مناطق متکی به کشاورزی، هم ظرفیت تأمین آب و هم تداوم فعالیت اقتصادی را تهدید می‌کند. پژوهش حاضر به تحلیل هم‌زمان تاب‌آوری منابع آب و عملکرد اقتصادیِ بخش کشاورزی دشت قزوین با استفاده از رویکرد پویایی سیستم می‌پردازد. روابط میان حجم آب زیرزمینی، تقاضای آب، سطح زیرکشت و درآمد کشاورزی در قالب مدل ذخیره–جریان بررسی و شش سناریوی ترکیبی شامل سه وضعیت اقلیمی نرمال، خشکسالی و ترسالی و دو فرض رشد شاخص بهره‌وری ۲ و ۱۰ درصد در افق ۱۳۹۹ تا ۱۴۲۵ مقایسه شد. یافته‌های شبیه‌سازی اولیه حاکی از آن است که رشد تولید و درآمد بدون کنترل تقاضای آب، لزوماً به حفظ ذخیره آبخوان منجر نمی‌شود. در سناریوی خشکسالی همراه با فرض رشد ۱۰درصدی بهره‌وری، کاهش مصرف آب کشاورزی در نتایج اولیه حدود ۱۲۰ میلیون مترمکعب و بهبود شاخص اقتصادی حدود ۱۰ درصد گزارش شده است. این ارقام، نتایج مشروط به ساختار و مفروضات نسخه اولیه مدل‌اند و جایگزین اعتبارسنجی مستقل نیستند. بر این اساس، هم‌زمانی کنترل برداشت، ارتقای بازده اقتصادی آب و مدیریت سطح زیرکشت، محور اصلی سیاست سازگاری با کم‌آبی در دشت قزوین است
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 24 آبان 1405