Agricultural Economics

Agricultural Economics

برآورد ارزش اقتصادی آب محصولات زراعی در سناریوهای مصرف داخلی و صادرات به عراق (مطالعه موردی شهرستان مهران)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایلام، ایران
2 دانشیار بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،
10.22034/iaes.2025.2064452.2133
چکیده
استفاده بهینه از منابع آب به‌عنوان یکی از اهداف کلیدی الگوی کشت ملی نیازمند ارزش‌گذاری اقتصادی دقیق آب به‌صورت منطقه‌ای در جهت اصلاح سیاست‌های قیمت‌گذاری در بخش کشاورزی است. شهرستان مهران باتوجه‌به داشتن مرز مشترک با کشور عراق و مزیت در صادرات محصولات کشاورزی به دلیل هزینه‌های پایین حمل‌ونقل و نگه‌داری محصولات به‌عنوان یکی از موارد مطالعاتی مهم منطقه‌ای در جهت برآورد ارزش‌ اقتصادی آب در بخش کشاورزی مطرح است. در این مطالعه، با بهره‌گیری از داده‌های میدانی جمع‌آوری‌شده از طریق مصاحبه با 100 کشاورز منطقه در قالب نمونه‌گیری طبقه‌بندی‌شده در سال زراعی ۱۴۰۳–۱۴۰۲، ارزش اقتصادی آب برای محصولات گندم، کلزا، جو، هندوانه، گوجه‌فرنگی و خیار با استفاده از روش‌های پارامتری و توابع تولید شامل توابع تولید خطی، کاب داگلاس و ترنسدنتال، برای دو سناریوی مصرف داخلی و صادرات به عراق محاسبه شد. باتوجه‌به آزمون‌های اقتصادسنجی و آزمون فروض کلاسیک تابع تولید کاب داگلاس به‌عنوان تابع برتر شناخته شد. در نهایت نتایج نشان داد ارزش اقتصادی هر مترمکعب آب برای محصولات مذکور در سناریو مصرف داخلی به ترتیب 21، 61/142، 17/139، 59/899، 27/124 و 37/219 هزار ریال و در سناریو صادرات به عراق به ترتیب 0/036، 0/064، 0/054، 0/166، 0/1211 و 0/087 دلار آمریکا است. نتایج به‌دست‌آمده، لزوم تغییر الگوی کشت در این منطقه شامل افزایش سطح زیر کشت و تولید محصولات دارای ارزش اقتصادی آب بالاتر در دو سناریو مصرف داخلی (کلزا، هندوانه و خیار) و صادرت به عراق (هندوانه، گوجه فرنگی و خیار) و اصلاح سیاست‌های قیمت‌گذاری در حوزه منابع آب در بخش کشاورزی شامل افزایش تدریجی آب‌بهای پرداختی توسط کشاورزان و نزدیک‌شدن قیمت آب به ارزش اقتصادی آن به‌منظور تقویت طرح جامع الگوی کشت و استفاده بهینه از آب در بخش کشاورزی را نشان می‌دهد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات



مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 18 شهریور 1404