Agricultural Economics

Agricultural Economics

تاثیر متغیرهای زیرساختی، نهادی و ساختاری بر تاب‌آوری اقتصادی بخش کشاورزی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
بخش اقتصاد، دانشگاه شیراز
10.22034/iaes.2025.2066110.2136
چکیده
تاب‌آوری اقتصادی موضوعی است که امروزه با توجه به ورود شوک‌های مختلف به اقتصاد کشورها، بسیار مورد توجه سیاست‌گذاران و اقتصاددانان قرار گرفته است. آنها در سطح ملی، منطقه‌ای و بخشی به مطالعه و اندازه‌گیری تاب‌آوری و چگونگی اثرگذاری متغیرهای مختلف بر آن پرداخته‌اند. هدف از پژوهش حاضر، بررسی تاثیر عوامل زیرساختی (حمل‌ونقل و آب)، نهادی (فضای کسب‌وکار و مخارج دولت) و ساختاری (سرمایه انسانی و تمرکز صنعتی) بر تاب‌آوری اقتصادی بخش کشاورزی در ۲۸ استان ایران طی دو دوره (2012-2001) و (2021-2013) می‌باشد. بدین منظور از الگوی رگرسیون وزنی جغرافیایی (GWR) که ناهمسانی فضایی را در تاب‌آوری بخش کشاورزی استان‌‌ها در نظر می گیرد، استفاده شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که عوامل زیرساختی (شامل حمل ونقل و منابع آب) در هر دو دوره مطالعه در ۲۸ استان تأثیر مثبت و معنی‌داری بر تاب‌آوری بخش کشاورزی داشته‌اند. از میان عوامل نهادی، فضای کسب‌وکار به ترتیب در ۱۴ و ۱۶ استان در دوره‌های (2012-2001) و (2021-2013)مؤثر بوده، درحالی‌که مخارج دولت در دوره اول در ۱۷ استان و در دوره دوم تنها در ۱۲ استان اثر مثبت و معنی‌داری نشان داده است. عوامل ساختاری شامل سرمایه انسانی در در دوره (2012-2001) در 9 استان و در دوره (2021-2013)در 13 استان و تمرکز فعالیتهای صنعتی تنها در 11 استان در دوره (2021-2013)تاثیر مثبت و معنی‌داری بر تاب‌آوری اقتصادی بخش کشاورزی استان‌ها داشته‌اند.
بر اساس این نتایج پیشنهاد می‌شود که سرمایه‌گذاری و نوسازی در زیرساخت‌ها، بهبود فضای کسب‌وکار از طریق مقررات‌زدایی و هدفمندسازی مخارج دولت برای تمرکز بر پروژه‌های تولیدی و زیرساختی بخش کشاورزی، و ارتقای سرمایه انسانی از طریق آموزش‌های تخصصی صورت گیرد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

Abounoori, E., & Lajevardi, H. (2016). Estimated the index of economic vulnerability and resilience using parametric method: The case of OPEC. Quarterly Journal of Applied Theories of Economics, 3(3), 25-44‏ (In Farsi).
Bahmanpour Khalesi, H., & Alipoori, E. (2021). The Framework for Regional Economic Resilience, Case Study: Tehran Province, Iran. Program and Development Research, 2(2), 131-160 (In Farsi).
Briguglio, L., Cordina, G., Farrugia, N. & Vella, S. (2006). Conceptualizing and measuring economic resilience. Building the Economic Resilience of Small States, Malta: Islands and Small States Institute of the University of Malta and London: Commonwealth Secretariat, 265-288. 
Brothers, L. (2008). An Empirical analysis of national economic resilience using macroeconomic data before and after the global financial crisis. Jel Classification, 11(47), 1-17.
Chacon-Hurtado, D., Kumar, I., Gkritza, K., Fricker, J. D. & Beaulieu, L. J. (2020). The role of transportation accessibility in regional economic resilience. Journal of Transport Geography, 84, 102695. 
Dadras Moghadam, A., Karim, M. H., & Rahnama, A. (2020). Factors Affecting Economic Resilience in Free Trade Zones. Quarterly Journal of the Macro and Strate-gic Policies, 8(2), 264-289.‏ (In Farsi).
Eke, I. C., & Eke, F. A. (2024). Institutional quality and economic resilience: panacea for potential long-term economic growth in west Africa. https://doi.org/10.57233/gujeds.v5i1.08.
Farajzadeh, Z., Keshavarz, A., & Latfat, N. (2025). The effect of climate variables on the value added of Iran's agricultural sector. Agricultural Economics, 19(1) (In Farsi).
Farzin, M. R., Memarnezhad, A., & Gholami, A. (2018). Examining the effects of factors influencing economic resilience in Iran and selected countries: A panel data approach with variable coefficients. Journal of Applied Economics, 8, 13–22(In Farsi).
Fusillo, F., Consoli, D., & Quatraro, F. (2022). Resilience, skill endowment, and diversity: Evidence from US metropolitan areas. Economic Geography, 98(2), 170-196.‏
Ghaffari Fard, M., Abounoori, A., & Nazari, A. (2022). Economic resilience of OIC member countries and its determinants: An approach to maintaining economic security. Economic Policies and Research, 1(2), 82–112(In Farsi).
Ghiasvand, A., & Ramezanian, A. (2015). Assessment of Iran’s economic resilience during 1996–2013. Basij Strategic Studies, 18(4), 91–109 (In Farsi).
Ghiasvand, A., & Abdolshah, F. (2015). The concept and measurement of economic resilience. Economics Research, 15(59), 161-187 (In Farsi).‏ 
Giannakis, E., Bruggeman, A., & Mamuneas, T. P. (2024). Regional economic resilience, productivity growth and sectoral interconnectedness. Papers in Regional Science, 103(2), 100010.
Han, Y., & Goetz, S. J. (2015). The economic resilience of US counties during the great recession. The Review of Regional Studies, 45, 131–149.
He, D., Miao, P., & Qureshi, N. A. (2022). Can industrial diversification help strengthen regional economic resilience?. Frontiers in Environmental Science, 10, 987396.‏
Hill, E., Clair, T. S., Wial, H., Wolman, H., Atkins, P., Blumenthal, P., Ficenec, S. & Friedhoff, A. (2012). Economic shocks and regional economic resilience. Urban and regional policy and its effects: Building resilient regions, Brookings Institution Press, 193-274.
Hill, E., Wial, H. & Wolman, H. (2008). Exploring regional economic resilience. Working Paper, Institute of Urban and Regional Development.
Kakderi, C., & Tasopoulou, A. (2017). Regional economic resilience: The role of national and regional policies. European Planning Studies, 25(8), 1435-1453.‏
Klimanov, V. V., Kazakova, S. M., & Mikhaylova, A. A. (2020). Economic and fiscal resilience of Russia's regions. Regional Science Policy & Practice, 12(4), 627-641.‏
Li, G., & Liu, M. (2022). Spatiotemporal Evolution and Influencing Factors of Economic Resilience: Evidence from Resource-Based Cities in China. Sustainability, 14(16), 10434. 
Li, L., Zhang, P., & Li, X. (2019). Regional Economic Resilience of the Old Industrial Bases in China—A Case Study of Liaoning Province. Sustainability, 11(3), 723. 
Li, J., Zhang, C., Huang, Q., Ding, M., He, Y., Liu, M., & Yang, C. (2024). Water Infrastructure Impacts of Agricultural Industry in China Under Extreme Weather: A System Dynamics Model of a Multi-Level, Climate Resilience Perspective. Systems, 12(12), 562.‏
Lagravinese, R. (2015). Regional resilience and rising gaps North-South: the case of Italy. Cambridge Journal of Regions, Economy and Society Advance, 8(2), 331-342.
LeSage, J. P. (1999). The theory and practice of spatial econometrics. University of Toledo. Toledo, Ohio, 28(11).
Mardaneh, M., Marzbank, H., & Dehghanshabani, Z. (2013). Analysis of Iran's economic flexibility against shocks: The position of structural policies [Master's thesis, Shiraz University, Shiraz, Iran] (In Farsi).
Martin, R., & Sunley, P. (2015). On the notion of regional economic resilience: Conceptualization and explanation. Journal of Economic Geography, 15(1), 1-42. 
Moghaddam, M., Faridzad, A., & Khorsandi, M. (2016). The effect of economic vulnerability and resilience on GDP in selected OPEC member countries. Economic Development Policy, 11, 77–106 (In Farsi).
Mohammadi, T., Shakeri, A., Taghavi, M., & Ahmadi, M. (2017). Explaining the concept, dimensions and components of economic resilience. Basij Strategic Studies, 20(7), 89–120 (In Farsi).
Mousavi, F., Dehghanshabani, Z., & Islamlouian, K. (2021). Analysis of the impact of social capital on flexibility in Iran's provinces [Master's thesis, Shiraz University, Shiraz, Iran] (In Farsi).
Nakamura, R., & Paul, C. J. M. (2019). 19. Measuring agglomeration. Handbook of Regional Growth and Development Theories: Revised and Extended Second Edition, 386.‏
Ngouhouo, I., & Nchofoung, T. N. (2021). Economic resilience in Sub-Saharan Africa: evidence from composite indicators. Journal of the Knowledge Economy, 1-22.
Obschonka, M., Stuetzer, M., Audretsch, D. B., Rentfrow, P. J., Potter, J., & Gosling, S. D. (2016). Macropsychological factors predict regional economic resilience during a major economic crisis. Social Psychological and Personality Science, 7(2), 95-104.‏ 
Ringwood, L., Watson, P., & Lewin, P. (2019). A quantitative method for measuring regional economic resilience to the great recession. Growth and change, 50(1), 381-402.‏
Safari Alikabri, M. (2022). Investigating factors affecting economic and social resilience in rural areas (Case study: Kermanshah County). Spatial Planning, 12(4), 43–64(In Farsi).
Šťastná, S., Ženka, J., & Krtička, L. (2024). Regional economic resilience: insights from five crises. European Planning Studies, 32(3), 506-533.
Sutton, J., Arcidiacono, A., Torrisi, G., & Arku, R. N. (2023). Regional economic resilience: A scoping review. Progress in Human Geography, 47(4), 500-532.‏
Taherpour, J. (2019). The impact of economic resilience and vulnerability on economic growth in oil-producing countries. Modern Economics and Trade, 14, 83–106(In Farsi).
Tan, J. (2021). Regional economic resilience of resource-based cities and influential factors during economic crises in China. Economic Resilience in Regions and Organisations, 91-115.‏
Tian, J., Tian, Y., & Yi, H. (2023). The influence of industrial Synergy Agglomeration on economic resilience: Based on the comparison between Yangtze River Delta Urban Agglomeration and Central Yunnan Urban Agglomeration. 2(3), 70–77. 
Trippl, M., Fastenrath, S., & Isaksen, A. (2024). Rethinking regional economic resilience: Preconditions and processes shaping transformative resilience. European Urban and Regional Studies, 31(2), 101-115.
Wang, X., & Li, M. (2022). Determinants of regional economic resilience to economic crisis: Evidence from Chinese economies. Sustainability, 14(2), 809.‏
Wang, H., Yang, J., Wu, H., & Niu, C. (2024). Research on the impact of marine economic development in coastal areas on regional economic resilience: evidence from China. Frontiers in Marine Science, 11, 1414663.
Yu, S., & Kim, D. (2021). Changes in regional economic resilience after the 2008 global economic crisis: The case of Korea. Sustainability, 13(20), 11392.‏
Yu, Z., Li, Y., & Dai, L. (2023). Digital finance and regional economic resilience: Theoretical framework and empirical test. Finance Research Letters, 55, 103920.‏
Zhang, X., & Tian, C. (2024). Measurement and Influencing Factors of Regional Economic Resilience in China. Sustainability, 16(8), 3338.‏
Zhang, Q., Lin, Y., Cao, Y., & Luo, L. (2024). Analysis of the Spatiotemporal Heterogeneity and Influencing Factors of Regional Economic Resilience in China. Entropy, 27(1), 23.